achtergrond

50 Jaar Paradiso: de eighties

50 jaar Paradiso is ook (bijna) 50 jaar OOR in Paradiso. Een halve eeuw lang was de voormalige kerk van de Vrije Gemeente behalve cosmisch ontspanningscentrum, drugshol, punkbroeinest, cultuurhuis en poptempel ook onze huiskamer. Vandaar ook onze speciale 50 Jaar Paradiso Editie, die nu in de winkel ligt. Daarin 50 jaar Paradiso aan de hand van acht OOR-getuigen. En ook: de 100 beste concerten van 50 jaar Paradiso, compleet met originele OOR-getuigenissen uit die tijd. En omdat het OOR-archief nog veel rijker is dan we in één uitgave kwijt kunnen: hierbij het tweede deel van de 50 jaar Paradiso webserie: de eighties. Inclusief concertverslagen uit die tijd die het blad niet haalden! (Deel 1 over de seventies is hier te lezen)

VELD VOL EMOTIE
Joy Division – 11 november 1980
Door Paul Evers
Eerste Hollandse verschijnen van de groep, die één van de meest indrukwekkende debuut-lp’s van ’79 afleverde. Het is geen gemakkelijke band, deze Joy Division, zowel wat plaat als live-optreden betreft. De muziek is warrig en primitief van structuur en donker van geluid, terwijl de teksten een aangrijpend verslag doen van zanger Ian Curtis’ neuroses’, zo opent het verslag van Paul Evers. Het was een wisselend optreden: ‘Van een constant niveau moet de groep het niet hebben, het is erop of eronder. De manuele therapie van Ian Curtis.’ Het hele verslag is te lezen in OOR!

DECADENT
Prince – 29 mei 1981
Door Jan Nauta
Verslaggever Jan Nauta was voor OOR aanwezig: ‘De enigszins schuw ogende, maar op het toneel zeer energieke Prince, die zijn zwarte ondergoed aanvankelijk liet verhullen door een lange regenjas, gaf zijn decadente imago extra gestalte in een vrijage met de tussen zijn dijen geklemde gitaar, wat bij het publiek echter geen echte hysterie ontlokte. Zijn we wat dat betreft nog altijd te nuchter of misschien te veel verwend? Ik denk van allebei een beetje.’ Hoe de rest van de avond eruit zag lees je in OOR.

VERPLETTERENDE STORM
U2 – 30 oktober 1981
Door Swie Tio
Daar, in dat voormalig godshuis, op de plek waar ooit het altaar heeft gestaan, stond nu Bono Vox. Voelde zich terug in de schoot van zijn geloof en offerde er zijn jeugd in één lange monumentale schreeuw om houvast, met alle kracht en passie die in hem zat. Om te eindigen aan de vloedlijn, waar niets anders te horen viel dan de kabbelende golfslag van The Ocean, verstervend in de nacht.’ Een recensie als poëzie. Benieuwd naar het hele stuk? Dat lees je uitgebreid in onze Paradiso OOR.

BOWIE IN PARADISO
David Bowie – 30 maart 1987
Door Bert van de Kamp
Maandag 30 maart was B-Day in Amsterdam. Bowie in Paradiso? Jawel, voor een ‘concert’ dat slechts twee nummers lang was en waarvoor je alleen op uitnodiging naar binnen kon. Tout Amsterdam was present en tutti Hilversum trouwens ook.’ Net als verslaggever Bert van der Kamp. Zijn hele verslag is te lezen in OOR!

LAIBACHKUNST
Laibach – 18 juli 1987
Door Menno Pols
‘Laibach komt uit Slovenië (Joegoslavië) en maakt zware, industriële, bombastische muziek. Je kunt veel op ze aanmerken (bijvoorbeeld dat hun filosofieën net zo poly-interpretabel zijn als het orakel van Delphi), maar één ding moet je ze nageven: ze weten als geen ander de gemoederen van publiek en popcritici bezig te houden. Over weinig bands worden de laatste tijd zoveel verhitte discussies gevoerd als over Laibach, waarbij telkens de vraag centraal staat: moet de Laibachkunst (muziek en beeldend), die vol zit met demagogie, grootspraak en oude Germaanse symbolen, nou serieus genomen worden of is alles één grote parodie?’

‘Op die bewuste avond hing er in een bomvol Paradiso onder het publiek een wat gelaten stemming. Velen waren blijkbaar gekomen om die band, waar iedereen het over heeft, nou eens in het echt te zien. Maar ook hier werd het antwoord niet gevonden. Overdonderd was men. De ambiance was er dan ook naar. Het podium was niet plat, maar vrij spectaculair trapsgewijs in de hoogte gebouwd, zodat tussen drummer en plafond nog maar net ruimte was voor een filmprojectiescherm. In de voormalige kerk Paradiso kwam deze theatrale opstelling bijzonder goed tot zijn recht. De zware, harde muziek, met teksten, door de geüniformeerde zanger als legerbevelen de zaal in gebruld, werkte nu zelfs een beetje angstaanjagend. Alsof Gods toorn over het volk Israël neerdaalde. Het optreden was kort (de drie kwartier werden niet volgemaakt) en culmineerde in Geburt Einer Nation (cover van Queens One Vision) en Life Is Life. Juist, van Opus. Vooral dat laatste nummer was een hoogtepunt. Door middel van de brullende stem en knalharde toetsenpartijen als complete symfonieorkesten werd de meest banale popsong van de afgelopen tien jaar tot karikaturale proporties opgeblazen. En vergis ik me nou, of was het publiek bij het uitgaan van Paradiso echt wat stiller dan normaal?’

DRANK, DRUGS & HUMOR
Red Hot Chili Peppers – 20 februari 1988
Door Herrieman
Drank, drugs en humor waren essentieel bij het optreden van de Red Hot Chili Peppers. Voor een publiek van hossende kakkers, Cure-meisjes, Slayer-fans en rockabilly-muizen maakte de groep een ongeorganiseerde indruk. Met name omdat er na een tweeënhalve minuut durende hardcore-explosie nogal werd doorgeleuterd  over hetgeen er in de songtekst ter sprake was gebracht. Door de snelheid waarmee dat gebeurde, waren er duidelijk communicatieproblemen tussen band en publiek, waardoor het ritme volledig uit het optreden verdween. De acapella uitvoering van Anarchy In The UK hielp ook niet echt. Reden waarom in Eindhoven, voor de storend aanwezige VPRO-camera’s, de sok-act van stal werd gehaald, en in Utrecht de bassist zijn lul zo uit zijn broek haalde.’

SWIEBERTJE
Tin Machine feat. David Bowie – 24 juni 1989
Door Tom Engelshoven
Dit verlangen kleurt ook de sfeer, deze bewuste avond van de 24ste juni 1989, als vijf heren in maatkostuums stipt om kwart over tien het podium van een beschaafd vol Paradiso betreden. Op het Museumplein zien zo’n vijfentwintigduizend toegestroomden op een beeldscherm hoe de zanger zijn gitaar omgespt, waarna de uitzending verbroken wordt door een commercial van sponsor Nescafé (zoals er nog meer zullen volgen).’

‘In Paradiso horen we bassist Tony Sales de bandleden aankondigen en onder piepend geraas uit de gitaar van Reeves Gabrels wordt Amazing ingezet. De rolverdeling wordt al gauw duidelijk. Gabrels heeft een fabelachtige gitaartechniek, maar de podiumuitstraling van een koffiezettende boekhouder. Een omschrijving die overigens nog veel te glamoureus is voor toegevoegde gitarist Kevin Armstrong, die genoegen moet nemen met een wel zeer onderdanige rol als slaggitarist. Leuker zijn de bassist en drummer, de broertjes Sales. Hunt is een houthakker achter zijn drumstel, en aan de pretogen van bassist Tony zie je dat hij de lol van de situatie beter inziet dan de man die zich de plek midden op het podium heeft toebemeten: Bowie.’

‘De man om wie het allemaal draait houdt nog even de schijn op one of the lads te zijn, maar wanneer met Heaven’s In Here de derde song van de avond wordt gespeeld hebben we reeds kennis kunnen maken met het gehele scala aan performance trucs, dat de superster met stadionallure tekent: het dromerig opkijken naar de hoger gelegen publieksrangen, dat onveranderlijk overgaat in een stralende triomfantelijke glimlach; het kokette glad strijken van het door de inspanning uit model geraakte kapsel; het met de gratie van een opspringend dolfijntje achteruitgeworpen kontje dat de rest van het lichaam even aangenaam doortrilt: de dansjes van de door de wol geverfde gig.’

‘En er kan geen misverstand over bestaan: hier staat The Thin White Duke vermomd als Swiebertje in een boze bui. Want boos wil de nieuwe Bowie wel degelijk klinken: zijn stem heeft er alleen de power niet voor. Zijn agressie blijft hangen tussen de gordijnen, wat nog eens extra pijnlijk aan het licht komt wanneer drummer Hunt een nummer mag zingen: die kan dus wel een scheur open trekken, waar de vaseline op Bowie’s stembanden van z’n levensdagen niet zal slijten.’

‘De vijf beursmagnaten op het podium verdienen hun geld in elk geval wel in het zweet des aanschijns en dus gaat Bowie’s knellende stropdas af voor Working Class Hero, waar hij ook zijn eerste sigaret aansteekt, zodat hij er nu definitief uitziet als de uitbater van een bingohal. Wanneer er vervolgens echt rare dingen gebeuren, zoals een magere uitvoering van Dylan’s Maggie’s Farm en een country & western bewerking van Bus Stop waar de honden geen brood van lusten, wordt het tijd om te pissen en een bemoedigend biertje te drinken. In de bovenzaal schreeuwt de barman de dorstigen toe: ‘Wie heeft er meer dan 500 gulden voor een kaartje betaald?’ Niemand antwoordt. ‘Volgens mij hebben jullie flink moeten dokken’, zegt de barman. ‘Ik niet’, antwoordt een jongen, ‘ik heb gewoon honderd briefkaarten ingestuurd.’’

‘Binnen nadert de show haar eind. De zaal staat op z’n kop, als je tenminste de meute voor het podium in ogenschouw neemt, en niet de lamgeslagen gaapkoppen op het achterste balkon. In ieder geval zit er wel opbouw in de trits songs die de set afsluit: Pretty Thing, Crack City (waarin de rol van gitarist Reeves Gabrels eindelijk eens duidelijk en helder is en Bowie’s stem de gelegenheid krijgt een song te dragen) en een fel en imposant vertolkt Under The God (dat de vloer aanveegt met racisme). En dan (dan is er Nescafé!), dan is het stil en zegt Bowie nog ‘God bless you’ en gaan de zaallichten aan.’

‘Een toegift zit er niet in. Bedremmeld taait de meute af, luisterend naar een mechanische stem: The artist has left the building. Een half uur later, blijkt de artiest the building helemaal niet verlaten te hebben, want in de bovenzaal van Paradiso schuifelt hij op een meter afstand van me langs, met in zijn gevolg de hele band en een cameraploeg. Hier vindt een party ter ere van Tin Machine voor speciaal genodigden plaats. 25 seconden later schuifelt Bowie weer op een meter afstand van me langs. Maar in omgekeerde richting. ‘Ik dacht dat ik van mijn stokje ging’, zegt een vrouwelijke collega, ‘zo’n mooie man!’ Dan moet je toch eens wat vaker naar je groenteboer kijken, zeg ik nog. Verdomd als het niet waar is.’

De 50 Jaar Paradiso OOR ligt nu in de winkel en is hier ook te bestellen! Bezorging is gratis in Nederland.

Openingsfoto: Michel Banabila (CC) / Foto buitenkant: Andreas Praefcke (CC)

Deel dit artikel

Meest gelezen artikelen

Le Guess Who? 2018: Nachtbrakers en excentriekelingen
concert

Le Guess Who? 2018: Nachtbrakers en excentriekelingen

Le Guess Who?, het immer uitdijende festival met het alsmaar duizelingwekkender wordende blokkenschema. Een cultdingetje is het al lang niet ...
Regeerperiode Slayer ten einde
concert
Slayer

Regeerperiode Slayer ten einde

Met de woorden ‘The end is near’ kondigde Slayer op 22 januari zijn naderende afscheid aan. Na 37 jaar, 12 ...
Anders (Different)
album
De Jeugd Van Tegenwoordig

Anders (Different)

Een creatief hoogtij-jaar voor De Jeugd van Tegenwoordig. Na Luek uit februari is er gewoon alweer een album. Anders (Different) ...

50 Jaar Paradiso: de eighties (achtergrond) | OOR