achtergrond

50 Jaar Paradiso: de seventies

50 jaar Paradiso is ook (bijna) 50 jaar OOR in Paradiso. Een halve eeuw lang was de voormalige kerk van de Vrije Gemeente behalve cosmisch ontspanningscentrum, drugshol, punkbroeinest, cultuurhuis en poptempel ook onze huiskamer. Vandaar ook onze speciale 50 Jaar Paradiso Editie, die nu in de winkel ligt. Daarin 50 jaar Paradiso aan de hand van acht OOR-getuigen. En ook: de 100 beste concerten van 50 jaar Paradiso, compleet met originele OOR-getuigenissen uit die tijd. En omdat het OOR-archief nog veel rijker is dan we in één uitgave kwijt kunnen: hierbij het eerste deel van de 50 jaar Paradiso webserie: de seventies. Inclusief concertverslagen uit die tijd die het blad niet haalden!

DOLLS GESMEERD
New York Dolls – 7 december 1973
Door Contant Meijers

‘De Dolls deden het prima in Paradiso’, zo stelde verslaggever Contant Meijers, om af te sluiten met ‘Na afloop heerste er bij het publiek toch geen gevoel van verkracht te zijn. Een kleine schare bleef er niettemin van overtuigd dat de Dolls het helemaal gaan maken in het komende jaar. Ik ook!’ Het hele verslag is te lezen in OOR!

BLOED ZWEET & TRANEN
Patti Smith – 15 mei 1976
Door Peter van Bruggen

Wat moet een kleine opdonder op zo’n groot toneel? Hoe kan een zangeres die halverwege een concert haar bh tot op haar heupen laat hangen en die tamelijk ongeorganiseerd haar teksten over het voetlicht slingert toch succesvol zijn?’, vroeg reporter Peter van Bruggen zich af. Het antwoord lees je in OOR.

OPWINDENDE ROCK-EN JAGER
Tom Petty & The Heartbreakers – 4 juni 1977

Door Paul Evers

Hij is jong, blond, aantrekkelijk, mysterieus en heeft soms meer r&r in zich dan zijn frêle lijf kan verdragen. Tom Petty heeft hét, de manier waarop hij zijn slaggitaar vertroetelt, zijn houding als hij zingt, het avontuur waarmee hij de rock van nu nieuw leven inblaast, vaak met ingrediënten van toen. De grootste fout is een tijdje lang geweest dat Tom Petty & The Heartbreakers punk zouden spelen, dit vanwege naam en uiterlijk. Niks punk, niks new wave, Petty laat zich in zijn werk inspireren door oude Stones, Elvis en vooral Byrds (Roger McGuinn) maar heeft dat op zo’n eigen, vaak melodieuze manier verwerkt, dat er geen stempel op te drukken valt. De enige vage lijn loopt naar iemand als Dwight Twilley, die zich ook erg melodieus laat leiden door het oude Elvis- en Beatlesgeluid.’

‘The Heartbreakers vormen overigens het prototype van een uitermate hechte band: hard, melodieus en helder. Tom Petty, het onbetwiste middelpunt, beschikt over een goede stem; een beetje klagend en vaak in benauwd hoge registers maar altijd overtuigend. Gespeeld werden vrijwel alle songs van het eerste (en enige) album, Chuck Berry’s Jaguar & Thunderbird en Petty’s eigen zwaar rockende Dog On The Run (beiden te vinden op een officiële Petty-bootleg, die niet in de handel verkrijgbaar is), en een nieuwe single, I Need To Know. Over de hele linie werd een opwindend hoog peil gehandhaafd.’

‘Door de grote hoeveelheid toegiften (vier) leek Petty gebrek aan repertoire te hebben, want zijn eigen Wild One Forever werd omringd door drie classics (Blue Suede Shoes, I’m A King Bee en Route 66), die wel het juiste gevoel voor traditie verraden, maar als toegiften mijns inziens toch te goedkoop waren. Afgaande op zijn eigen repertoire lijkt Petty veel meer in zijn mars te hebben dan het getrouwe kopiëren van zijn helden. Zowel plaat als live-optreden zijn veelbelovend: rock & roll is weer ouderwets spannend.’

PARADISO BEKEERD!
The Stranglers – 8 september 1977
Door Peter van Bruggen

Het was nog voor The Stranglers een voet op het podium gezet hadden al duidelijk dat het Amsterdamse hippie-domein Paradiso zich op deze avond definitief tot de punkrock zou bekeren. Wie de zaal betrad voelde instinctief aan dat er iets veranderd was.’ Wat precies? Dat lees je uitgebreid in onze Paradiso OOR.

PRIMA PUNK IN PARADISO
The Clash – 26 september 1977
Door Fer Abrahams

Op maandagavond 26 september waren veertienhonderd (!) bezoekers in het Amsterdamse Paradiso voor het concert van de Engelse punkgroep The Clash. Iedereen zag er punkgaaf uit: tientallen zwarte jekkies, prachtig versierde t-shirts met veel ritssluitingen, schitterende punkjuwelen en de haren tot stekels teruggebracht’, aldus verslaggever Fer Abrahams. Hoe de rest van de avond eruit zag lees je in OOR.

HUIZEN HALEN
Van Halen – 6 mei 1978

Door Kees Baars

Het is leuk dat het toch nog gelukt is. Eindelijk heeft Van Halen het voor elkaar dat er buiten Amerika opgetreden gaat worden en Nederland valt meteen in de prijzen met maar liefst twee concerten. Waarin een klein land zwaar kan zijn, dus. Het zijn twee zeer succesvolle avonden geworden, de eerste in De Doelen te Delft en de tweede in het Amsterdamse Paradiso. Kenmerkend voor beide avonden was het zeer grote enthousiasme waarmee gitarist Edward van Halen, drummer Alex van Halen, zanger David Roth en bassist Michael Anthony er tegenaan gingen. Het gitaarspel stond als een huis en het lijkt een duidelijke zaak dat de 21-jarige Eddy een waar talent kan worden genoemd. Hij heeft een zeer eigen stijl, een gave techniek en tovert zeer mooie en geraffineerd gevonden loopjes uit zijn gitaar, het lijkt wel alsof hij ermee geboren is.’

Klappers van de show vormden nummers als Runnin’ With The Devil, dat Anthony met de tanden aan de bas inzette, Ain’t Talking ‘Bout Love en het tandem Eruption/You Really Got Me. Na afloop klapten zelfs vader en moeder Van Halen, voor het eerst in Nederland sinds hun emigratie twaalf jaar geleden, de handjes stuk en dat kostte het kroost drie toegiften, waaronder het bekende Summertime Blues. Van Halen presenteerde zichzelf uitstekend en het zal niet lang meer duren voor deze formatie zich tussen de Groten mag scharen. Een gedenkwaardig bezoek, dus.’

BETER ÉÉN IN DE HAND
Dire Straits – 23 oktober 1978

Door Roberto Palombit

Dire Straits hield onlangs een korte tournee door Nederland, waarbij men hoofdzakelijk middelgrote zalen aandeed. Deze waren allemaal volkomen uitverkocht, wat natuurlijk niet vreemd is als je een lp hebt gemaakt waarvan ruim 130.000 exemplaren zijn verkocht.’

‘Maandag 23 oktober traden ze aan in Paradiso, maar gezien de publieke belangstelling had men ongetwijfeld ook de Edenhal kunnen vullen. De groep bleek de muziek van de lp live perfect te kunnen brengen. Door het transparante, metaalachtige geluid van Mark Knopfler, dat me af en toe aan dat van Hank B. Marvin deed denken, kwam alles uitermate helder over. Knopfler bleek over een zeer vreemde gitaartechniek te beschikken, die het midden houdt tussen het gewone plectrumspel en het country-achtige fingerpicking. Met deze techniek wist hij uiterst melodische lijnen uit zijn Stratocaster te toveren en ook zijn slide-spel mocht er wezen. Zijn slome manier van praatzingen paste goed bij het hoekige gitaarspel. De andere muzikanten bleken van minder kaliber en zouden ongemerkt door iedere andere muzikant kunnen worden vervangen, vooral de taak van broertje David was minimaal.’

Kwam het oor aardig aan zijn trekken, het oog kreeg die avond te weinig adequate prikkels. Visueel was er namelijk vrijwel niets te zien, Mark Knopfler schudde af en toe nog wel met zijn dunner wordende haardos en gitaar, maar de andere heren leken de naam van de groep al te letterlijk op te vatten. Omdat je tenslotte toch wel eens wat wilt zien op zo’n avond, ben ik maar door de zaal en over het balkon gaan lopen en wat me weer eens opviel was, dat er de laatste tijd steeds meer mensen op imaginaire instrumenten aan het spelen zijn. Je ziet mensen in extase spelen op onzichtbare drumstellen, die nog doorzichtiger zijn dan de bekende fiberglas-modellen, luchtgitaren en pantomimebasgitaren. Je ziet vreemd genoeg nooit iemand toetsen spelen, zo iemand zou direct afgevoerd worden. Ik heb verbaasd naar deze wel zeer directe identificatie met de rockmuzikant gekeken; het zijn namelijk over het algemeen wat oudere concertbezoekers en ze schamen zich nergens voor. Ze spelen gewoon door, ook al blijf je met open mond naar ze kijken. Ik heb maar niet gezegd: je instrument staat vals, want dan zie ik ze nog een beweging maken alsof ze hun metafysische instrument even bijstemmen. Hoe dan ook, je kon deze avond naar één uitstekende groep luisteren en je zag er tien.’

WIEGENDE MEUTE BIJ CULTURE
Culture – 12 maart 1979

Door Pieter Franssen

Je kon wel stellen dat er een vreemd sfeertje hing. Voor een avond was de kerk van de Vrije Gemeente, ook wel Paradiso genoemd, veranderd in een swingende gospelgemeente, die deinde, danste, lachte en uit zijn bol ging van Joseph Hill’s grimassen, zijn heel eigen manier van dansen en zijn fonkelende ogen. De uitstraling van Culture drong door tot in alle hoeken van een tot de nok gevuld gebouw, waarin Rasta het parool was en rauwe, harde, verechode roots-reggae de muziek.’

‘Een menu dat gretig geslikt werd. En dat verdiende Culture zonder enige twijfel. De harde ridims vormden de ondergrond voor een brede doorsnee uit Culture’s repertoire, dat pas goed los kwam bij het meeslepende This Train, waarin Hill zijn strapatsen als een niet aflatende, vloeiende beweging in het warme rood-groen- en gele podiumlicht aan het volk presenteerde. Vanaf dat moment was het ijs gebroken en kon de intense happening beginnen.’

‘Via Poor Jah People (met mooie harmonieën gezongen en geleid door aanklager Hill) kwamen we uit bij een zeer blij en swingend  I’m Not Ashamed. Iedereen was nu ook gewend aan de dreunende mix, waarbij Paradiso’s natuurlijke galm geraffineerd gebruikt werd.’

‘Iron Sharpened Iron, een hartstochtelijk Stop The Fussin’ And The Fightin’, met de wiegende meute bij vlagen in het refrein, en Jah Jah See Dem A Com voerden de spanning op, die zich ontlaadde in een grootse versie van Two Sevens Clash. Het zeer gemêleerde, kleurig en flashy geklede publiek stond erbij als in trance, vastgenageld door de roots-feeling. Culture kwam, zag en sloeg toe; een gul Amsterdam gaf het spontaan de hulde waar ze recht op had, een onvergetelijk concert.’

HEAVY METAL
Motörhead – 2o oktober 1979
Door Kees Baars

Het meest indrukwekkende concert van het jaar zit er inmiddels op. Dat indrukwekkend moet U wel letterlijk nemen, want wat het Engelse heavy metal-trio Motörhead onlangs in Paradiso aan het in zeer redelijke mate opgekomen publiek toevertrouwde, tart elke beschrijving.’

;Vier Marshall-torens, hoog in de lucht een uitgebreide drumkit en een PA die in de Ahoy-hal niet zou misstaan, deden bij binnenkomst reeds het één en ander vermoeden, maar toen de drie Ted Nugents om half twaalf met Overkill aanvingen, wist eenieder binnen een straal van een kilometer dat we hier te maken hadden met oer-hardrock uit het stenen tijdperk. In hoog tempo ramden Lemmy op bas, Phil Taylor op drums en Eddie Clarke op gitaar zich door een potpourri van de eerste twee lp’s Motörhead en Overkill, plus wat werkjes van hun binnenkort te verschijnen Bomber. En hoewel je net zo makkelijk het tegendeel zou kunnen beweren, was dit concert natuurlijk een unieke vertoning.’

‘Geen enkele groep ter wereld weet de essentie van het begrip heavy metal op zo overtuigende wijze gestalte te geven als Motörhead, want de principes keihard, simpel en swingend staan bij deze heren helemaal bovenin het vaandel. En daaronder is dat vaandel helemaal pikzwart, maar dat had U natuurlijk al lang geraden. Nee, het is maar goed dat er een groep is als Motörhead, anders zouden we misschien vergeten hoe je je, wat betreft heavy metal, in de beperking een meester kunt tonen.’

De 50 Jaar Paradiso OOR ligt nu in de winkel en is hier ook te bestellen! Bezorging is gratis in Nederland.

Fotografie: Anefo / Nationaal Archief (Hans van Dijk, Bert Verhoeff, Erik Koch, Joost Evers)

Deel dit artikel

Meest gelezen artikelen

Metallica volgend jaar naar Johan Cruijff Arena
nieuws
Metallica

Metallica volgend jaar naar Johan Cruijff Arena

Metallica komt naar Nederland. Op 11 juni 2019 speelt de band in de Johan Cruijff Arena als onderdeel van hun ...
The Beatles brengen jubileumversie The White Album uit
nieuws
The Beatles

The Beatles brengen jubileumversie The White Album uit

Om het 50-jarige jubileum van Beatles-klassieker The White Album te vieren, brengt Universal op 9 november een reeks heruitgaven uit ...
OOR Tipt: Left Of The Dial
achtergrond
SONS

OOR Tipt: Left Of The Dial

Left Of The Dial is de laatste aanwinst binnen de Nederlandse verzameling van showcasefestivals. Het Rotterdamse evenement biedt een spannende ...

50 Jaar Paradiso: de seventies (achtergrond) | OOR