achtergrond

De 20 beste albums van de jaren '10: David Bowie - Blackstar

En zo liep, behalve 2019, ook het hele decennium op z’n eind. Tijd om een ándere mooie OOR-traditie weer eens uit de kast te trekken. De beste albums van de afgelopen tien jaar dus, gerangschikt in een overzichtelijke Top 20 en voorzien van een persoonlijke noot van een OOR-recensent met warme gevoelens voor de plaat in kwestie. Vandaag nummer 4: David Bowie – Blackstar (2016).

En dan is hij ineens dood, net 69 jaar oud. Maar niet voordat de kameleon zich nog één keer heeft laten gelden. En hoe. Blackstar is een verrassend experimenteel album: zeven lange tracks met flink wat jazz-instroom, industriële invloeden, suspense en soms onnavolgbare ritmes. Hits? Geen. Maar David Bowie heeft, postuum, voor even zijn voorhoedepositie terug. OOR’s Raymond Rotteveel:

‘Dagenlang had ik het voor me uitgeschoven. Nee, een nieuw album van David Bowie, dat luisterde je niet even tussendoor. Daar moest je tijd voor vrijmaken, bij voorkeur om twee uur ’s nachts in gezelschap van een goeie whisky. En helemaal nu ‘t het laatste kunstje van de grote meester betrof. En dus gleed Blackstar in de eerste weken na Bowie’s dood een paar keer doelloos door mijn vingers, maar vond ik uiteindelijk steeds wel weer een reden om hem niet te draaien. Na een tijdje begon het te knagen. Was dit uitstelgedrag niet een gevolg van iets anders? Was ik niet ongemerkt ‘in rouw’ en aan het weglopen voor een onvermijdelijk kutgevoel dat de muziek los zou gaan maken? Was ik niet gewoon bang voor de dood? Voor de vergankelijkheid die in de indringende video van single Lazarus – een van de weinige liedjes die ik wél had gehoord – zo pijnlijk in beeld werd gebracht? Bowie liggend in bed, verwikkeld in een tragische strijd die door geen enkel mens gewonnen kan worden, zelfs niet door hem dus.’

‘Na een korte periode van bezinning besloot ik dat de tijd rijp was om over mijn kinderachtige gedraal heen te stappen. Het laatst overgebleven, vrij stompzinnige argument (‘Misschien valt ie wel heel erg tegen’) was in mijn bovenkamer definitief verdampt, waardoor de weg open lag voor een eerste luisterbeurt. Om twee uur ‘s nachts, in goed gezelschap, tuimelde ik in het tien minuten durende titelnummer. Duistere jazz. Spookachtige koortjes. Ontregelende saxofoonnootjes die over lichtvoetige drumkwastjes dansten – het was in al z’n oorspronkelijkheid en eigengereidheid op en top Bowie, maar helemaal op m’n gemak luisterde ik er niet naar. Bij nummer drie, Lazarus, ging het licht uit. ‘Look up here, I’m in heaven, I’ve got scars that can’t be seen, I’ve got drama, can’t be stolen, everybody knows me now.’ Bam! Daar ging de grond onder m’n voeten. In lichte staat van verwarring drukte ik op stop.’

‘Er verstreken weken. Maanden. Totdat ik, ver na de release, opeens het licht zag. In het voorjaar van 2016 ontdekten fans dat de oude vos nog een laatste streek had geleverd en ‘boodschappen’ had verwerkt in het mede dankzij NASA gecreëerde artwork. Als je de binnenkant van het hoesje (onder de cd) lang genoeg in de zon zou leggen, dan openbaarde zich vanzelf een sprankelende sterrenhemel, luidde de onthulling die vier maanden geheim was gebleven. Met tintelende vingers legde ik het hoesje opengevouwen in het raamkozijn en waagde een nieuwe poging. Een beduidend minder emotionele gebeurtenis dan eerder, ook al draaide de wasmachine in de onderbuik met de eerste tonen meteen weer op volle toeren. Maar het vertrouwde, warme stemgeluid klonk nu vooral geruststellend.’

‘Ik sloot de ogen en dacht aan Bowie. Aan Bowie in mijn leven. Op de bank met mijn broer en ouders kijkend naar Toppop en voor het eerst compleet weggeblazen worden door die intrigerende verschijning met twee verschillend gekleurde ogen. De schoolfeesten waar Let’s Dance en Modern Love vaste prik waren. De concerten waarbij ik hem ein-de-lijk in levende lijve zag. De – eerlijk is eerlijk – niet bepaald sterke Glass Spider Tour in De Kuip als eerste kennismaking, de geweldige show in Ahoy onder de noemer Sound+Vision en het fenomenale Life On Mars? waarmee Bowie in 2002 tijdens het Beach Rock Festival opende… Na 41 minuten en 13 seconden volgde een diepe zucht en zakte ik spreekwoordelijk door de knieën om God te bedanken voor het vleugje genialiteit dat ik tijdens mijn korte bestaan op deze aardkloot heb mogen ervaren.’

5. Low – Double Negative

Het had best als waarschuwingssticker op de hoes mogen zitten: ‘Nee, het ligt niet aan uw speakers.’ Want Low gaat diep, qua geluidstechnische aanpak; hun hemelsmooie zangharmonieën verdrinken regelmatig in de onorthodoxe productie. Gelukkig blijft de schoonheid er doorgaans glorieus doorheen glinsteren. Lees hier.

6. Alt-J – An Awesome Wave

Onbenoembare muziek? Het jonge Britse viertal Alt-J flikt ‘t. Op ongrijpbare wijze assembleren ze op hun debuutalbum ‘iets’ met meerstemmige folk, elektronica, indie, progrock en triphop, en het resultaat prikkelt, verrast, verwondert en biologeert. En niet alleen op plaat, zo getuigt hun zegetocht langs ’s werelds podia in 2012. Lees hier.

7. Mount Eerie – A Crow Looked At Me

Veruit de meest aangrijpende plaat van het decennium, period. A Crow Looked At Me staat volledig in het teken van de dood van Geneviève, de vrouw van Phil Elverum alias Mount Eerie. Over zachte instrumentatie en met fluisterende stem deelt Elverum al zijn leed. Puur, rauw, pijnlijk. Een huiveringwekkend fraai document, hoe gitzwart ook. Lees hier.

8. Adele – 21

Op de wederom naar haar leeftijd vernoemde opvolger van succesalbum 19 kiest Adele ervoor haar veelzijdige smaak (pop, soul, blues, gospel) wat te kanaliseren, zodat de liedjes nu een stuk dichter bij elkaar liggen. Verder toont ze op deze grootse en meeslepende plaat opnieuw haar superieur vocale klasse. Lees hier.

9. Sufjan Stevens – Carrie & Lowell

Op Carrie & Lowell keert Sufjan Stevens – na het eclectische, grotendeels elektronische en bij vlagen ronduit euforische The Age Of Adz (2010) – terug naar zijn roots: intense, bijna pijnlijk intieme liedjes met vederlichte gitaarmelodieën, geraffineerde koortjes, fluwelen pianospel en fluisterende zang. Het is veruit zijn meest persoonlijke album. Lees hier.

10. Kanye West – My Beautiful Dark Twisted Fantasy

Klonk hiphop ooit zo groots en episch? In 2010 nog niet, in elk geval. ‘Klassieker’, klinkt het ten tijde van de release – helaas net te laat voor de jaarlijstjes – overal. En terecht. Kanye’s Mooie Donkere Verwrongen Fantasie komt tot ons als een overdonderende parade van anthems, samples, stijlcitaten en vocale gastrollen voor (véél) muzikale vrienden. Lees hier.

11. Frank Ocean – Channel Orange

Met afstand dé r&b-sensatie van 2012. Frank Ocean (eerder actief in het geruchtmakende hiphopcollectief Odd Future) is de paradijsvogel in de kwetterende volière en grijpt je met zijn fenomenale timing en aangrijpende stem direct bij de kladden. ‘Ocean’s oprechtheid is de grote kracht van dit album. Channel Orange is slacker-r&b: realistisch.’ Lees hier.

12. Tame Impala – Currents

Na twee geestverruimende psychedelische platen gooide Kevin Parker zijn gitaarkoffer dicht. Op Currents regeert zijn nieuwe speeltje: de synthesizer. Maakt het wat uit? Wel voor het geluid, niet voor de als vanouds briljante songs van de Australiër. De straffe hooks liggen voor het oprapen. Tame Impala vindt zichzelf opnieuw uit. Lees hier.

13. Arcade Fire – The Suburbs

In 2010 roepen de critici ‘m uit tot album van het jaar: The Suburbs, de plaat waarop de dramatiek en zwaarmoedigheid van voorganger Neon Bible overboord is en Win Butler – net 30 geworden – teruggaat naar de plekken van z’n jeugd. Het levert een complexe en nostalgische, maar ook rijke en uitgebalanceerde plaat op. Lees hier.

14. Run The Jewels – Run The Jewels 2

Hét hiphopalbum van 2014 (en volgens Pitchfork zelfs gewoon het album van 2014), al krijgt de plaat tot ver buiten de hiphopwereld de handen op elkaar. Geen wonder. Veteranen El-P en Killer Mike halen het beste in elkaar naar boven en Run The Jewels 2 treitert, daagt uit, verplettert en verlegt grenzen. Lees hier.

15. Typhoon – Lobi Da Basi

In 2014 hebben we zeven jaar gewacht op een nieuw Typhoon-album, maar het is ’t waard geweest: Glenn de Randamie is keurig zonder braaf te worden, netjes zonder saai te zijn en slim zonder dat overdreven uit te dragen. Bovendien zoekt hij de grenzen van de hiphop op. Dé Nederlandse plaat van het decennium. Lees hier.

16. Spoon – They Want My Soul

Geen nieuws, goed nieuws. Tien niet al te hapklare popsongs in dik een half uur, veel subtiliteit, geen flauwekul en opnieuw een hoofdrol voor de prettig gruizige stem van Britt Daniel. En ondanks een wat voller geluid wordt het wezen van Spoon nergens aangetast. De drive, de funk, de hooks, de eenvoud, de melodieën, de discipline – alles doet ’t nog. Lees hier.

17. Bon Iver – Bon Iver

Voor zijn debuut For Emma, Forever Ago (2008) sloot Justin ‘Bon Iver’ Vernon zich op in een berghut, voor deze opvolger deed hij inspiratie op door te reizen. De bijzondere sfeer en de sacrale zangpartijen zijn gebleven, voor de rest is alles anders: fraaie percussie, groteske arrangementen en een eerder sprookjesachtige dan spookachtige sfeer. Lees hier.

18. Kanye West – Yeezus

Kanye buigt voor niemand. Het kale, minimalistische en vooral intense Yeezus werpt nieuw licht op de bizarre en briljante geest van een van de meest kleurrijke, onberekenbare en ondoorgrondelijke artiesten van dit decennium. I Am A God heet een van de tracks en dat verzint Kanye West niet zomaar. Lees hier.

19. IDLES – Joy As An Act Of Resistance

Deze Opgefokte Britten maken in 2018 nét even meer indruk dan hun soortgenoten van Shame. De  teksten van Joe Talbot verraden een getekend leven, zijn bandmaten leggen daar een potje loeistrakke postpunk onder. Keihard, goudeerlijk, oergeestig, hartverscheurend en genadeloos. Lees hier.

20. LCD Soundsystem – American Dream

Alsof de New Yorkers nooit zijn weggeweest (sinds 2011) is alles anno 2017 ineens weer bij het oude, inclusief het torenhoge niveau. James Murphy kan nog steeds klaaglijk croonen, Bowie en Talking Heads kijken weer goedkeurend toe en de punkfunk swingt als een malle. Lees hier.

Lees ook

De jaren tien kennen geen uitschieters, betoogt OOR’s Tom Engelsvoven. Geen Sgt. Pepper, Pet Sounds, Born To Run, Nevermind, OK Computer of Is This It. De jaren tien voegen artistiek weinig toe. Maar toch. Binnen de popwereld voltrekt zich in de jaren tien wel degelijk een revolutie. Een essay over het decennium van de verstoppende beschikbaarheid. Lees hier.

Deel dit artikel

Meest gelezen artikelen

Word nu lid van OOR en kies je eigen cd-pakket
abo-actie

Word nu lid van OOR en kies je eigen cd-pakket

OOR deelt uit! Neem nu een halfjaar- (€34) of jaarabonnement (€66,95) op OOR en kies je eigen doldwaze cd-pakket uit ...
Alle concerten en festivals tot 1 juni afgelast
coronavirus

Alle concerten en festivals tot 1 juni afgelast

De popzalen in Nederland en België zijn tot 1 juni dicht vanwege de uitbraak van het coronavirus. Ondertussen leven de ...
OOR ontsluit de pophistorie: elke dag een klassiek verhaal!
het poparchief

OOR ontsluit de pophistorie: elke dag een klassiek verhaal!

We gaan iets leuks doen. Nu heel het land toch zo'n beetje in lockdown zit, unlocken wij het OOR-archief. Of minder ...

De 20 beste albums van de jaren '10: David Bowie - Blackstar (achtergrond) | OOR