‘Yacht rock’ is niet per se rock, en ook niet per se gemaakt door mensen met een jacht. Dus wat is het dan wel? Theatermaker en muzikant Diederik van Vleuten vertelt over de karakteristieken van de typische West Coast-muziek, dat in de jaren 70 opkwam en de laatste jaren een opvallende revival beleeft. Op 27 september gaat hij tijdens het Haarlem Vinyl Festival in gesprek met radio-dj Wouter van der Goes, onder de titel Smooth Sailing – De Tijdloze Verleiding van Yacht Rock.
‘Toen ik jong was, kon ik door platenwinkels lopen en zomaar iets eruit pikken – het was altijd goed’, vertelt van Vleuten, die in de gloriejaren van yacht rock oud genoeg was om de ontwikkeling van het genre volledig in zich op te nemen. ‘Te gek natuurlijk om mee te maken als jonge tiener. Op deze manier ontdekte ik Steely Dan. Ik kwam voor Stevie Wonder en liep met Steely Dan naar buiten. Ik was op slag verliefd.’
Nog steeds is Van Vleuten gefascineerd door de melodieuze popmuziek uit deze periode, die hij zelf ook vertolkt met de Steely Dan-coverband Royal Dutch Scam. Hij spreekt met twinkelogen over yacht rock – een term die niet per se werd omarmd door de muzikanten die hieronder gecategoriseerd werden. Ze zagen het als een versimpeling van hun muziek, die voor hen stond voor vakmanschap en vrije creativiteit – niet de kapitalistische ondertoon die de naam insinueert. Volgens Diederik maakten ze deze muziek in eerste instantie voor zichzelf. ‘Niemand kon in die begindagen vermoeden dat die stijl zo’n commercieel succes zou worden.’
Afro-Amerikaanse radiozenders, die het eerste soloalbum van Michael McDonald oppikten en tot een hit maakten, hebben een groot aandeel in het beginnende succes van yacht rock. Afro-Amerikaanse muziekstijlen werden door witte muzikanten opgepikt en getransformeerd, wat de eerste bouwstenen legde voor een compleet nieuw genre; popachtige rock, gelardeerd met jazzharmonieën, op basis van een virtuoos spel van zachte klanken – een vijfsterrenmenu geschikt voor een breed publiek. ‘It caused a buzz that we weren’t used to getting’, vertelt McDonald in Yacht Rock: A Dockumentary (2024).
Yacht rock-muzikanten kwamen voornamelijk uit de Californische westkust, waar de grote platenstudio’s waren en de zoute wind door hun haar blies. Het muzikale werk dat daaruit voortvloeide, moest vooral zijn zorgeloosheid en een alles-komt-goed mentaliteit symboliseren, ondersteund door een hoge technische vaardigheid voor compositie en melodie. Denk aan het uit New York overgekomen Steely Dan. Zij creëerden op Can’t Buy A Thrill (1972), met hitsingles Do It Again en Dirty Work, een gesofisticeerd en sterk onderscheidend geluid dat werd gedefinieerd door toegankelijke melodische hooks.
Andere mijlpalen in het genre zijn bijvoorbeeld de hitsingles What A Fool Believes (1978) van The Doobie Brothers met Michael McDonald, This Is It (1979) van Kenny Loggins, Sailing (1979) van Christopher Cross en ten slotte het fenomeen Africa van Toto (1982), een klassieker die intussen haast iedereen kent.
Muzikaal is alles tot in de puntjes verzorgd in de yacht rock, zegt Van Vleuten. Het is muziek om languit bij op het strand te liggen of bootje bij te varen. Toch vereist die muziek een pak technische vaardigheid. ‘De arrangementen, de jazzy harmonieën, de koortjes en de opnames werden steeds ingespeeld door een groep begaafde sessiemuzikanten die technisch alles aankonden. Muzikanten als Michael Omartian (toetsen), Larry Carlton (gitaar), Tom Scott (saxofoon) en Steve Gadd (drums) bepaalden mede het geluid van de seventies, evenals Toto-leden David Paich, Steve Lukather en Jeff Porcaro.’
Yacht rock roept bij Van Vleuten nostalgie op naar een vruchtbare periode binnen de muziekgeschiedenis. ‘Popmuziek was in die tijd ongelofelijk sterk. De muzikale kwaliteit en het niveau van die deze sessiemuzikanten is niet meer te vergelijken met de muziek van nu, waar je de akkoorden en melodieën – als die er al zijn – al dagen van tevoren hoort aankomen.’ Met andere woorden: veel is overgeproduceerd en sterk gericht op commerciële succes. ‘Natuurlijk wordt er nog goede muziek gemaakt, maar je moet er naar op zoek. In de jaren 70 lag dat echt anders.’
Revivals ontstaan niet voor niets en yacht rock is weer zo hip als het maar kan. Vooral bij een jonger publiek groeit de zoektocht naar vooruitstrevende muziek en de behoefte om het muzikale smaakpalet uit te breiden. Een populaire hedendaagse serie als Euphoria (2019) gebruikt Dirty Work van Steely Dan in haar tweede seizoen, waardoor de muziek weer sterk circuleert onder jongeren. De krachtige producties uit het yacht rock-tijdperk hebben zonder twijfel het vermogen om generaties te overbruggen, maar enkel wanneer de muziek kans krijgt een nieuw publiek te bereiken.
Diederiks kinderen struinen in ieder geval wekelijks door zijn platenkast, op zoek naar muziek die ze zelf niet meer zo makkelijk te horen krijgen via hun gewoonlijke routes. ‘Ik betreur het elke dag dat ik zo veel platen uit die tijd heb vervangen door cd’s. Ondertussen ben ik bezig met een heraanvulling van mijn collectie. Een dure grap zoveel jaren later, maar zeer de moeite waard.’
HAARLEM VINYL FESTIVAL: 26 t/m 28 sep op diverse locaties in Haarlem. Smooth Sailing – De Tijdloze Verleiding van Yacht Rock op 27 sep (12.30 uur) in PHIL.
ROYAL DUTCH SCAM: de komende maanden in de theaters met het programma Do it Again, the best of Steely Dan. Kijk hier voor alle data.
