album
BUBBELTJESBLUES

AFX

Chosen Lords

REPHLEX/LOWLANDS

‘Ever get the feeling you’ve been cheated?’ Famous last words van Johnny Rotten, maar ook Richard D. James (Aphex Twin) had ze met een gemene grijns op het gezicht kunnen uitspreken. Want hij bedriegt je waar je bijstaat . . .

Niks is wat het lijkt bij Richard James. Neem nu deze cd: een selectie uit de 41 tracks die hij vorig jaar uitbracht als Analord 1 t/m 11: elf ‘exclusieve’ 12-inches met zijn eerste ‘nieuwe’ werk sinds het wisselend ontvangen Drukqs (2001). Op het label van de vinylplaten stonden de letters AFX gekrast, het pseudoniem waaronder hij begin jaren negentig zijn Analogue Bubblebath-platen maakte. De nieuwe platen grepen nadrukkelijk terug op de AFX-sound uit die tijd: analoge synths, driftige acidriffs uit de TB-303, kale beats, haast klassiek pianogetingel en bedwelmende ambientsferen. James zou back to basics gaan, terug naar het eerlijke, warme geluid van zijn ‘zelfgemaakte’ analoge apparaten. Drie en een half uur muziek leverde deze retrotrip op. En hoe dichter hij bij het originele geluid bleef, hoe betoverender de platen waren. Voor de cd-release Chosen Lords selecteerde hij tien nummers uit de serie, die, verkondigde hij vorig jaar al, in haar geheel beluisterd dient te worden. Als een album dus. Van sommige nummers maakte hij een nieuwe edit om het album nog coherenter te maken. De beste, Klobjob en Pitcard (van respectievelijk Analord 3 en 7), sluiten naadloos aan bij ’s mans eerste Selected Ambient Works en zijn Polygon Window-album, twee albums die ondergetekende als eerste in zijn koffer zou stoppen mocht dat onbewoonde eiland nog eens gevonden worden. Het was, in 1992-1993, muziek van een andere planeet; een geheel eigen universum waarin echo’s uit Detroittechno doorklonken, rave, electro, acidhouse, synthesizermuziek, de ambient van Eno en industriële tapemuziek, maar het was vooral een universum waarin je eindeloos ronddoolde zonder de weg naar buiten te vinden. Een hermetisch gesloten wereld. In zichzelf gekeerde elektronische muziek vol melancholie en sprookjesachtige schoonheid, maar ook gekte, onrust en nauwelijks onderdrukte agressie, en soms ook narrigheid en apathie, zoals de minder geïnspireerde momenten op Chosen Lords bewijzen. Maar ook die kant hoort bij Aphex Twin en maakt hem tot wie hij is: een van de ware genieën van de jaren negentig. Zo iemand die over veertig jaar nog steeds gehoord wordt. Dat ik hem ervan verdenk gewoon een plank met vijftien jaar oude DAT’jes te hebben geleegd voor deze Analord-serie (boze tongen beweren dat zijn noodlijdende Rephlex-label wel een financiële injectie kon gebruiken, en dat is met ruim honderdduizend verkochte 12-inches en straks de revenuen van deze cd wel gelukt), dat doet er dan niet toe. Wat is vijftien jaar op de eeuwigheid? Alleen opener Fenix Funk 5 (evenals afsluiter XMD 5a van de tiende en enige aan Aphex Twin toegeschreven EP) lijkt van recenter datum. Zo omstreeks Window Licker, met verknipte breakbeats, verwrongen melodielijnen, de energie van gabber en een perverse r&b/funk-vibe. Als je goed luistert, zie je het dansje met de paraplu zo voor je (en daar op die kruk, daar zit Squarepusher driftig mee te drummen). En wat zei hij zelf destijds, in 1999, over de nog steeds ongehoorde toekomstmuziek van Window Licker? Juist, dat die al vijf jaar op de plank lag! Zijn muziek is tijdloos, komt uit het niets. Ontsnapt uit zijn eigen bubble. Wie weet zit hij wel echt weer ‘in zijn analoge fase’ en moeten we concluderen dat niemand Aphex Twin zo goed nadoet als Aphex Twin. Een nummer als Reunion 2 lijkt dit te staven. De geluiden zijn vintage AFX, maar de productie klinkt te nieuw, te clean. Of is het schijn? En is dit een geweldige streek? KOEN POOLMAN

Deel dit artikel

Meest gelezen artikelen

Gratis vinyl bij een abonnement op <span class="oor">OOR</span> (vanaf 34 euro)!
abo-actie

Gratis vinyl bij een abonnement op OOR (vanaf 34 euro)!

OOR deelt uit! Neem een halfjaar- of jaarabonnement op OOR en kies je eigen cd-pakket. Met nieuwe lp's van Arcade ...
'Keith! Ronnie!' Parlevinken bij de Stones in Amsterdam
achtergrond
the rolling stones

‘Keith! Ronnie!’ Parlevinken bij de Stones in Amsterdam

Drie weken lang streken The Rolling Stones neer in A'dam. Wie oplette, of mazzel had, kon een glimp opvangen van ...
Andy Fletcher was 'de normale man' van Depeche Mode
in memoriam
depeche mode

Andy Fletcher was ‘de normale man’ van Depeche Mode

Depeche Mode-toetsenist Andy Fletcher is op 60-jarige leeftijd overleden. Dat meldt de band op Twitter. Hij zou een natuurlijke dood ...

Recensie: AFX - Chosen Lords (album) | OOR