concert

Ayreon in 013: kasteelheer Lucassen verbindt werelden

Zijn glimlach aan het eind van de avond had niet breder kunnen zijn. Het was er een van grote tevredenheid en opluchting. Zo keek een trotse Arjen Lucassen, letterlijk voor de poort van zijn eigen kasteel en omringd door meer dan twintig muzikanten, terug op eerste van vier uitverkochte Ayreon-avonden. 013 in Tilburg kwam ondertussen ogen en oren tekort bij een twintig jaar oud scifi progmetalspektakel dat nog niets aan zeggingskracht verloren heeft.

Arjen Lucassen zal het zelf – bescheiden als hij is – niet snel toegeven, maar via zijn unieke Ayreon-universum zorgt de ex-Vengeancegitarist bovenal voor verbinding. Wat in 1996 met Actual Fantasy door de muziekpers nog wat onwennig werd ontvangen als curieus en moeilijk te plaatsen progmetal extravanganza, groeide met Into The Electric Castle binnen drie jaar uit tot een breed gerespecteerd project waarin Lucassen talloze stijlen – van sixtiespop tot death metal – moeiteloos verbond en omvormde tot een eigen, universele rocksound. Daar hield het echter niet bij op.

Anneke van Giersbergen

Na eerdere, spaarzame optredens in 1997, maakte nu ook de Electric Castle-reeks duidelijk dat Ayreon alle uithoeken van de wereld met elkaar verbindt. In vier dagen trekken 12.000 fans, jong en oud, met maar liefst 64 (!) verschillende nationaliteiten naar Tilburg, wat tijdens de eerste avond in de enorme wachtrij buiten al voor bijzondere en verbroederende taferelen zorgt.       

Ondanks het groot aantal talenten in de Ayreon-cast is de harmonie ook op het podium opvallend te noemen. Niemand die zichzelf als De Grote Ster presenteert. De kracht van dit vermakelijke, theatrale concept zit ‘m niet in de kostuums die – vreemd genoeg – alleen de mannen dragen, in de spaarzame props, het decor (een heus kasteel met twee torens en poort) of in de fraaie videoanimaties. Hoe groots opgezet ook, het leidt zelden af van waar het ruim tweeëneenhalf uur echt om gaat: de muziek.


Fish

Hoofdrolspelers als Fish (die de rol van highlander op zich neemt), Anneke van Giersbergen (Egyptian), Damian Wilson (knight), Thijs van Leer, Edward Reekers (futureman) en Arjen Lucassen zelf (hippie) verschijnen knap geregisseerd met grote regelmaat voor het voetlicht. Alleen Robby Valentine zit eenmalig en plotseling, want onaangekondigd, achter een witte piano. De samenzang tussen Anneke en Dianne van Giersbergen, Marcela Bovio, Simone Simons, Damian Wilson, Edwin Balogh, John ‘Jaycee’ Cuijpers en Jan Willem Ketelaers zorgt ondertussen in snel wisselende combinaties voor vele momenten van vocale euforie.

Damian Wilson

De regie tijdens de muzikale ondersteuning komt van toetsentovenaar Joost van den Broek, waarbij hij op hoog niveau wordt ondersteund door de gitaren van Marcel Singor, Ferry Duijsens en Bob Wijtsma, plus bassist Johan van Stratum, drummer Ed Warby. Aangevuld met violist Ben Mathot en cellist Jurriaan Westerveld. Een dynamische, excellerende progmetalcombo met een niveau dat zelden in deze vorm op de Nederlandse podia te vinden is.

Misschien wel de meest geniale vondst is echter het aantrekken van acteur John de Lancie als de verteller, die alle songs vol expressie op een afwisselend gemene en hilarische manier aan elkaar linkt. De Lancie, beter bekend als ‘Q’ uit Star Trek, is hiermee de comic relief annex het kwade genie dat voor de relativerende knipoog zorgt.

Na de integrale uitvoering van Into The Electric Castle is er geen tijd om op adem te komen. In rap tempo volgen nog zeven ‘other tales’ als toegift. Hierbij valt de enige, kritische kanttekening te noteren, want over de keuzes uit catalogi van The Gentle Storm, Lost In The New Real, Guilt Machine, Ambeon en Star One valt te twisten. Een andere, meer opzwepende selectie had wellicht beter gepast. En of een volle zaal met, in zwarte t-shirts gestoken metalheads, staat te wachten op uitgerekend Kayleigh als Marillion-moment (met een matig zingende maar hardwerkende Fish), valt eveneens te betwijfelen.

De tribute aan Rutger Hauer via Pink Beatles In A Purple Zeppelin (uit Lost in The New Real) hadden we daarentegen niet willen missen. Wat overigens ook geldt voor het moment dat Damian Wilson met maliënkolder en al crowdsurfend over de hoofden van het publiek gaat. Een niet gescripte kruistocht die kasteelheer Lucassen hem met alle plezier zal vergeven. 

Gezien: 13 september 2019, 013, Tilburg

Fotografie: Bert Treep

Deel dit artikel

Meest gelezen artikelen

OOR's Eindlijst 2019: Lana Del Rey maakt album van het jaar
eindlijst

OOR’s Eindlijst 2019: Lana Del Rey maakt album van het jaar

Norman Fucking Rockwell! van Lana Del Rey is door de verzamelde Nederlandse muziekcritici uitgeroepen tot het beste album van het ...
Kerstmuziek, maar dan leuk: 8 albums voor fijne feestdagen
tips

Kerstmuziek, maar dan leuk: 8 albums voor fijne feestdagen

Kerstboom, knipperlichtjes, een klauterende kerstman tegen de gevel en dan alleen nog... de muziek! Rond deze tijd van het jaar ...
Grauzone met o.a. Shame, The Murder Capital, Stephen Mallinder, Damo Suzuki
Club OOR
Grauzone met o.a. Shame, The Murder Capital, Stephen Mallinder, Damo Suzuki

Grauzone met o.a. Shame, The Murder Capital, Stephen Mallinder, Damo Suzuki

Lees alle inter­views, achter­grond­verhalen, recensies, columns en agenda­tips van OOR nu ook op OOR.NL. Exclusief voor abonnees. ABONNEE EN WIL ...

Recensie: Ayreon in 013: kasteelheer Lucassen verbindt werelden (concert) | OOR