Je hebt mensen die geloven dat alles met een reden gebeurt én je hebt een groep die er heilig van overtuigd is dat toeval bestaat. Uw recensent van dienst behoort tot die eerste categorie en ziet bij Spinvis in een uitverkocht Openluchttheater Caprera zijn opvatting weer eens onderstreept worden.
Toegegeven: het was niet bepaald de meest zomerachtige dag van 2025, met zijn zwaarbewolkte karakter en vrij milde temperaturen. Maar toch, dat het precies gaat regenen op het moment dat Spinvis zijn show aftrapt met de (klassieke) intro van Kom Terug? En dat die plotselinge regen ervoor zorgt dat hij en zijn band ‘m minutenlang aanhouden, zodat iedereen zich even ‘in het plastic’ kan hijsen? Dat kan geen toeval zijn.
De 1100 aanwezigen bij het fraaie podium in de Bloemendaalse duinen lijkt het overigens nauwelijks te deren dat ze nat worden. Die zijn, zoals dat wel vaker het geval is bij shows van Erik de Jong en de zijnen, betoverd vanaf de eerste minuut. Niet vanwege het feit dat hij een begenadigd zanger is – bij het openingsliedje klinkt hij wel héél onvast, zelfs – of omdat het visueel uitzonderlijk prikkelend is, nee, niets van dat alles. De Jong is echter one of a kind, met zijn hakkelende, maar hilarische introductiepraatjes bij het gros van de liedjes, en zijn briljante, maar soms onnavolgbare teksten die je iedere keer weer iets nieuws laten ontdekken.
De kleine twee uur die Spinvis op het podium staat vliegen dan ook voorbij, juist doordat het loont om voortdurend op te letten. Dan valt het op dat de beat in De Zevende Nacht, al vroeg in de show, ‘gewoon’ live ingetikt wordt door drummer Marcel van As (oud-Coparck), in plaats van dat het als studioversie uit een computertje komt. Of hoeveel tekstuele vermakelijkheden er in het ingenieuze Lotus Europa zitten: ‘Alleen mijn tenen zijn weg / Badmeester kijk nou / Mijn tenen zijn pleite’. Er is, naast De Jong, in Nederland niet één artiest te vinden die met zulke hoogst merkwaardige situatieschetsen weg kan komen zonder dat het lachwekkend wordt. Hij brengt ze echter met een ernstige overtuiging die je alleen maar serieus kunt nemen.
Het daaropvolgende De Grote Zon, in feite ook de enige track van klassieker Tot Ziens, Justine Keller die bij de eerste luisterbeurt al niet bepaald bleef hangen, is als een dissonant in een setlist vol topmateriaal. Want ook al voelen de eerste twintig minuten van de show nog wat stoffig en traag: ook die zitten vol goede liedjes. Dat blijkt wel als je ziet hoe ademloos heel Caprera naar De Jong luistert wanneer hij al vroeg in de set vertelt over het verhaal van de Franse postbode Ferdinand Cheval, die zijn leven wijdde aan het bouwen van Palais Idéal. Het liedje Wat Zei Alice Ook Alweer? gaat over Cheval’s vrouw die ziek werd en is live nóg overtuigender.
Een ander (verrassend) hoogtepunt is een van zijn meest recente songs, afkomstig van het vorig jaar uitgebrachte Lutke Krub En Zeven Kerstliedjes. Voor Zonder Naam verdwijnt iedereen van het podium, waardoor De Jong met zijn ukulele achterblijft. Wat volgt zijn drie schitterende minuten waarin hij het verhaal van een jonge man beschrijft die zich vol overtuiging aan het front meldt: ‘Zeg tegen ma dat we gaan winnen / zeg haar dat het goed zal gaan / dat als ik terugkom tegen kerstmis / dat ze spaghetti voor me maakt’.
Een omschrijving van de gedachten van (vermoedelijk) het leeuwendeel van de soldaten die zich opmaken voor het front: het komt wel goed, we gaan winnen, en straks ben ik weer veilig thuis. Voor een heleboel van die jonge mannen en vrouwen loopt het echter anders af, en dat is hier niet anders: ‘Bij het pad achter het kerkje / waar de wilde bramen staan / staat een steen als zovelen / zonder datum / zonder naam’. Indrukwekkend, niet in de laatste plaats door de tijd waar we in leven.
Mede dankzij zulke uitschieters is het geen moment saai te noemen, al is het een publieksfavoriet als Stefan & Lisette die op de meeste bijval kan rekenen. Daar tussenin zit het voor Spinvis begrippen onorthodoxe Alles Is, dat muzikaal gezien vrij klassiek is aangekleed en daardoor niet per se opvalt, maar dankzij de trompetsolo van multi-instrumentalist Merel Junge toch je aandacht grijpt. Een andere publieksfavoriet, Club Insomnia, duurt dankzij een eindeloos uitgesponnen outro – gelukkig – nóg langer dan gebruikelijk.
Dat trucje flikken De Jong en co. nog een keer bij prijsnummer Trein Vuur Dageraad, dat gaat over ‘liefde aan de linkerkant en rechts de eeuwigheid’. Werkelijk alles aan het liedje klopt, van de perfect afgestelde samenzang met good old Saartje Van Camp tot aan het langzaam opgebouwde, euforische slotstuk (waarin Caprera, beschaafd als ze zich voordoet, heel zachtjes alles woordelijk meezingt). Het is als een lange treinrit waarin het uitzicht continu verandert, precies zoals Spinvis het gelijknamige album ooit deels bedoeld heeft. En zo ziet u maar weer: toeval bestaat niet.
Fotografie: Arend Jan Hermsen
Gezien: 22 augustus in Openluchttheater Caprera, Bloemendaal
