Een van de mooiste debuutalbums uit de jaren negentig verscheen dit jaar dertig jaar geleden: Tigermilk van Belle And Sebastian, nog datzelfde jaar opgevolgd door het inmiddels klassieke album If You’re Feeling Sinister. In Paradiso werden beide platen opnieuw gespeeld.
Ah, de albumshow! Soms toch echt een teken van creatieve armoede. Wat te doen om weer eens te kunnen toeren, noodzakelijk om in de popmuziek van nu een beetje geld te verdienen? Juist: een oud album opnieuw spelen. Kaartverkoop gegarandeerd – zelfs de Pixies gaven zich er de afgelopen jaren aan over. Maar tot nieuwe inzichten leiden zulke shows zelden. In het slechtste geval zijn albumshows een beetje als coverbands. Je vult er dan wel zalen mee, nieuwe zieltjes zul je er niet mee winnen.
Toch is Paradiso twee keer stampvol voor Belle And Sebastian. Op avond één speelt het Tigermilk, van juni 1996, op avond twee If You’re Feeling Sinister, van november 1996. Voor heel veel mensen zijn dit belangrijke platen geweest. Hoekstenen uit hun verzameling misschien wel. De bandshirtjes zijn wat krapper gaan zitten, maar liedjes als My Wandering Days Are Over en The State That I Am In zetten de tijd nog altijd even stil. Al is het maar vanwege die prachtige tekstregels. ‘You know my wandering days are over / does that mean that I’m getting boring’, vraagt Stuart Murdoch zich radeloos af. ‘You tell me.’ Popliedjes beginnen zelden mooier.
In een schitterend verhaal van OOR-collega Bouke Sonnega wordt nog eens uit de doeken gedaan hoe bijzonder die opkomst van Belle And Sebastian was. Eerst was er Stuart Murdoch, die met een stapel liedjes een band bij elkaar bracht – na een hoop eenzaamheid, persoonlijke worstelingen en zoeken naar een koers in het leven. Dat proces van Murdoch leidde tot een wonderlijk naïeve, verlegen band. Een band zonder enige ervaring die in jaar één al naar grote creatieve hoogten steeg.
Dan kun je dertig jaar later, als je weet wat voor impact je hebt gehad, twee dingen doen: pochen met de borst vooruit of juist nog eens tonen hoe fragiel de start eigenlijk was. Hilarisch is de start vanavond. Op een filmpje wordt vertoond hoe Tigermilk tot stand kwam. Met een mislukte opname, die zo bar slecht klonk dat de moed de band in de schoenen zonk. Kunnen we dit wel? Waar zijn we mee bezig?
Het kwam destijds goed. In de microkosmos van Paradiso gebeurt dertig jaar later gek genoeg precies hetzelfde. Want Belle And Sebastian is dan wel een geoliede machine tegenwoordig, zo’n album herbeleven is toch andere koek. En dat is eigen schuld, want de band kiest voor een gedegen aanpak. Niks automatische piloot. Wie goed kijkt ziet dat de zenuwen over het podium schieten. Dat podium staat vol met instrumenten – er zijn strijkers, er is een trompet, percussie, een lading toetsen.
‘Are you guys ok?’ vraagt Murdoch als hij het podium betreedt. De volle zaal denkt dat die vraag is gemunt op de toeschouwers, maar Murdoch kijkt juist naar zijn band. Dan begint hij, alleen, zoals de plaat begint. ‘I was happy for a day in 1975’, zingt hij, ontwapenend, prachtig bij stem, het zweet op zijn voorhoofd, stilstaand voor de microfoon. Als de band invalt, heeft vermoedelijk heel Paradiso kippenvel. Wanneer Electronic Renaissance aan de beurt is, op de plaat een vreemde eend in de bijt, zijn vijf van de negen bandleden in de weer met synths en toetsen. Dat is pas toewijding. Sowieso wisselt iedereen van instrument, alleen de drummer is steevast met hetzelfde instrument in de weer.
Alles komt uiteindelijk samen in My Wandering Days Are Over, nog wat verder op de plaat. De glimlach van Murdoch, het trompetje halverwege, de tekst die hij loepzuiver zingt; als liefhebber hang je al lang en breed kwijlend van geluk in de touwen. En dan moet de dwarsfluit waar Mary Jo mee begint nog komen – nog zo’n moment waarop je als liefhebber pardoes terug wordt geworpen, de tijd in, een tijd die heel wat naïever – en liever – lijkt dan nu.
Veel te snel is het klaar, maar dat kan niet anders: zo lang was het debuut niet. En de destijds razendsnel verschenen opvolger wordt een avond later gespeeld, gekmakend genoeg – op de klok is er maandagavond nog genoeg tijd over. Maar muziek van If You’re Feeling Sinister krijgen we niet. Wel een dosis hits nog, want ja – vullend moet de avond toch zijn. Daar betalen mensen voor, kaartjes voor vanavond kosten krap vijf tientjes.
Opvallend is de breuklijn die dan ontstaat. Opeens staat er een geoliede machine op het podium – eentje waarin Murdoch zich thuis voelt door te dansen, te gebaren naar de rijen vooraan, het publiek tot op het hoogste balkon te bespelen. Het Belle And Sebastian van nu is een festivalband, zo’n groep die de bezoeker meeneemt in een groot, bont heupwiegfestijn. Niet per se een band die je nog weet te raken met de sociaal onhandige, volslagen ontwapenende levenshouding van destijds.
We lachen graag om foto’s die de band nam in de stad vandaag – haha, katjes op de gracht! – en zelfs om koppen van De Speld – ja, echt, de gemiddelde Nederlander is zo gierig dat hij bij de eerste date al voorstelt de elektriciteitsrekening te splitten. Natuurlijk worden er fans het podium opgetrokken bij The Boy With The Arab Strap en natuurlijk is I’m A Cuckoo één grote Paradisiaanse explosie van vreugde.
Maar toch. Niet deze hits, maar de tijdmachine die ons terug wist te werpen naar de eerste onzekere, aftastende, intieme fase van de band – is de kerst op de taart van deze avond. In 1996 moest deze band een plek in de wereld zien te veroveren. Dat lukte verlegen, schoorvoetend, op een unieke manier. Heel even leek die verlegenheid zich weer meester van de band te kunnen maken, eindelijk weer, en dat is een groot goed. Het maakt van deze avond, meer dan van de andere recente Nederlandse shows van de band, eentje om te koesteren.
Fotografie: Anne-Marie van Rijn
Gezien: 2 maart 2026 in Paradiso, Amsterdam
