Veel interessante muziekevenementen dit keer tijdens het jaarlijkse Holland Festival. Op de meeste muziekproducties drukte associate artist Hildur Guðnadóttir een groot stempel. Haar veelzijdigheid als avantgarde componist, cellist en zangeres kwam tot uiting in een aantal verschillende, niet alledaagse voorstellingen, waar ze meestal ook een (hoofd)rol speelde. Hiernaast stonden er een aantal, op papier, boeiende muzikale avonden zonder haar aanwezigheid gepland.

Openingsfoto Janiek Dam

Hildur Guðnadóttir

In 2019 voerde het Holland Festival het fenomeen associate artist in, een invloedrijk, interdisciplinair artiest die meedenkt met de programmering. Nog nooit was er een artiest die zoveel muzikale input gaf en zo zichtbaar was als de IJslandse Hildur Guðnadóttir. In 2023 had Anohni die rol, maar zij trad zelf niet op en liep onzichtbaar en vermomd rond in Amsterdam. Hoe anders was dat bij Guðnadóttir. Al bij de presentatie van het programma in maart gaf zij acte de présence en bleek ze een praatgraag persoon. Bij bijna al haar voorstellingen deed zij zelf de inleiding.

Foto Antje Taiga Jandrig

Het mag dan ook geen verbazing wekken dat ze het Holland Festival veel voorpubliciteit bezorgde. Iedere krant schreef over haar. Ook in OOR 5 is over haar te lezen. Ze speelde als cellist in 2013 al eens eerder op het Holland Festival. Sindsdien is ze met name als componist gegroeid. Niet alleen modern klassiek maar ook soundtracks voor films als Joker, Tár en Hedda. Beide laatste films waren tijdens het festival ook te zien in EYE, met toelichting van haar. Ze schreef ook de muziek voor de TV-serie Chernobyl. In 2025 bracht ze sinds tijden weer een album uit, Where To From.

Nærmynd

In het statige Concertgebouw speelde het enorme Iceland Symphony Orchestra de hoofdrol in Nærmynd, dat in het IJslands verwijst naar ‘iets intiems, iets persoonlijks’. Er was een staalkaart te horen van composities van Guðnadóttir plus werk van componisten die haar inspireerden.

De avond begon met Hildur Guðnadóttir die met haar cello van de grote trap naar het podium afdaalde. Hier nam ze naast de dirigent plaats, pakte de microfoon en begon enthousiast uit te wijden over deep listening. Het concert opende met de nieuwe compositie Blind Sarabande, een indrukwekkende oefening van stilte voor de veertig strijkers, en sloot af met een uitbundige door een lichtshow uit het plafond begeleide, track van de door Guðnadóttir geschreven soundtrack van de film Joker.

Tussen deze twee uitersten zat onder andere een curieuze minisymfonie voor één triangel van Alvin Lucier, een van haar favoriete componisten. Ook is ze een bewonderaar van Ryuichi Sakamoto: ‘He embodies music.’ Van hem was ingetogen, bijna elektronische muziek uit de film The Revenant te horen.

Voor de vaste bezoekers was het wennen, dit keer geen lange klassieke composities in het Concertgebouw maar dertien korte ‘nummers’ als betrof het popmuziek. Het geeft perfect aan waartussen de IJslandse Hildur Guðnadóttir zich muzikaal beweegt.

Where To From

Aan het begin van haar laatste live-performance, sprak de sympathieke, IJslandse haar dankbaarheid uit naar de festivalorganisatie. In het Muziekgebouw was ze zowel vocaliste als celliste in het zevenkoppige gezelschap met nog twee vocalisten en vier strijkers. Ze speelden muziek van haar laatste album Where To From, in 2025 uitgebracht door het prestigieuze Deutsche Grammophon.

Foto Joanna Chwilkowska

Intrigerende semi-klassieke, in mineur composities waar je stil van werd. De combinatie van uitstekend geluid en een origineel lichtontwerp was adembenemend. Lasers kwamen vanachter het podium als horizontale met rook gevulde lagen de zaal in. Een onvergetelijke belevenis. Na afloop stond Hildur Guðnadóttir rustig te signeren.

Chernobyl

Superlatieven te kort in de aankondiging van het Holland Festival over deze avond in de kolossale en volle Gashouder. Zo zou Chernobyl een ‘iconische’ TV-serie zijn. Maar ik vraag me af wie van de bezoekers de HBO-serie gezien heeft.

De avond begon met twee lichte teleurstellingen. Allereerst Chris Watson was absent. Net als bij het afgelopen Cabaret Voltaire-concert in Paradiso was hij er wegens ‘persoonlijke omstandigheden’ niet bij. Het eerste deel van het concert zorgde voor een aantal gefronste wenkbrauwen. Een half uur eerbiedige, bijna cerebrale koormuziek van een 40+ stemmig Groot Omroepkoorwas een beetje too much. Zelfs met Hildur Guðnadóttir op de cello erbij was dit moeilijk te pruimen.

Foto Theresa Baumgartner

Hierna begon de elektronische muziek vanaf het podium in het midden van de ronde gashouder (openingsfoto). Vier muzikanten, inclusief Hildur Guðnadóttir zorgden voor een begin vol grommende klanken waarbij Guðnadóttir woordeloze ijle zang produceerde. Bij tijd en wijlen zwollen de rauwe, ritmeloze, klanken aan en ontspon zich een dreigende klankenlandschap. De wisselwerking muziek, belichting en duisternis werd steeds beter gedurende de set. Voor liefhebbers van industrieel getinte muziek, was hier niets sensationeel te horen. Wel voor een flink deel van het keurige HF-publiek.

Passing Remark

Weer een leuk, gratis, onderdeel van het Holland Festival met muziek van Hildur Gudnadóttir. Haar speciaal voor dit event geschreven compositie Passing Remark van ongeveer 15 minuten, werd driemaal uitgevoerd in het Westerpark. Door twaalf groepjes met drie/vier blazers die in een grote kring stonden, waartussen de zondagmiddag parkbezoekers rond konden lopen. Oorspronkelijk zou het rond de naastgelegen vijver gebeuren, maar daar stonden de muzikanten te ver uit elkaar en konden ze elkaar door het geluid van de fontein niet verstaan. De groepjes speelden om de beurt hun korte partijen, ingedeeld in langzaam en snel. Een mooie en intrigerende minimal compositie. Hildur Guðnadóttir was zelf ook aanwezig als toehoorder.

Blackhaine: And Now I Know What Love Is

Het Holland Festival is een chique festival. De opening was niet voor niets in Carré met de koning en koningin als eregast. Cultuur met een hoofdletter. Hoe anders was dat een dag later. Het HF daalde af naar de donkere en kille krochten van de voormalige Bijlmerbajes voor de indrukwekkend voorstelling And Now I Know What Love Is van de Engelse choreograaf en rapper Blackhaine, die in 2022 ook al eens in Amsterdam optrad . Nu speelde hij zelf niet mee, maar liep daar wel, geheel anoniem, rond.

In een grote ruw betonnen ruimte met de atmosfeer van afbraak, waarin continu rook geblazen werd, liep het publiek in het begin doelloos rond. Her en der stonden in het zwart geklede performers die heel langzaam bewogen . Uit de speakers klonk industrieel getinte harde muziek vol drones en lage voelbare tonen. De sfeer deed denken aan het NL Centrum uit de jaren tachtig. De zwarte geklede performers zagen er uit als traag bewegende zombies. Rondom elk van deze figuren vormde zich een kring van toeschouwers.

Foto Archie Finch

In een hoek stonden cd-spelers en een gitarist die met zijn rug naar de open ruimte stond. Deze combinatie zorgde voor de vaak heftige noise. Na ongeveer een uur stond Blackhaine onopgemerkt voor de cd-spelers en stopte het geluid. Het publiek, zo’n 200 man, werd nu naar een andere ruimte geleid. Hier werd de muziek verzorgd door een rustig voorttokkelende gitariste.

Ineens was daar een rauwe stem die à la Sleaford Mods agressief pratend teksten in het publiek slingerde. De gitariste begon steeds noisier en harder te spelen en elders in het publiek begonnen performers agressief en expressief te dansen en over de vloer te rollen. Pas nadat een van de danseressen de vrouwelijk gitarist in haar armen had genomen, verstomde het geluid en gingen de lichten uit. De acteurs konden zo ongemerkt door het publiek wegkomen, de toeschouwers in verwarring achterlatend.

Qaqnas

De meest verrassende muzikale voorstelling van het festival was de ontmoeting tussen de Amsterdamse stadscomponist Huba de Graaff en popzangeres Naaz.

De Graaff is een veelzijdig artiest. Ooit speelde ze viool bij bands als The Dutch en The Tapes. In 1990 stond ze voor het eerst op het Holland Festival, in het onderdeel jonge componisten. Intussen heeft ze veel elektronische, avant-garde muziek gecomponeerd. Qaqnas is een muziektheaterstuk opgezet rond een Koerdische gedicht over vrouwen die voor vrijheid kiezen. Voor de zang vroeg ze de Nederlands-Koerdische zangeres Naaz, die onlangs nog op oor.nl vertelde over haar nieuwe album.

Foto Bowie Verschuuren

Qaqnas (Koerdisch voor vuurvogel) speelt zich af rond een soort aanrecht in een keuken. Het wordt uitgevoerd door vijf vrouwen. Een van de thema’s is dan ook vrouwen en hun vrijheid in het leven. Hiernaast staan de Koerden centraal. Naast allerlei keukenvoorwerpen staan op de lange tafel ook microfoons, kleine toetsenborden, een Santur (liggend snareninstrument) en laptops. Naast een celliste staat componist De Graaff met haar elektrische viool en allerlei elektronische apparaatjes.

Naaz springt rond de tafel en zingt Engelse teksten over vrouwen. Hiertussen horen we Koerdische poëzie, het gedicht Qaqnas, uit de speakers komen. De percussieklanken komen tot stand door met lepeltjes op de diverse voorwerpen te slaan. Ook wordt er even gemakkelijk een koffiemachine of waterkoker aangezet. Er gebeurt voortdurend wat op het podium. Het slotakkoord wordt gevormd door een aantal bandrecorders, waarbij Huba met een lang stuk tape sound effects maakt. Een zeer boeiende combinatie die tot een zeer geslaagde voorstelling leidt.

Sada

Na afloop van Sada (echo) vroegen veel mensen in het Bimhuis zich af: waar hebben we eigenlijk naar zitten kijken? Naar een Egyptenaar, Ossama Helmy, die Arabische cassettes en platen afspeelde vol klagende liedjes van Arabische zangers. Tussendoor vertelde hij poëtisch getinte verhaaltjes en draaide hij een in een antiekshop in Alexandrië gevonden tape uit 1970 af, vol vage telefoongesprekken van een man met zijn overleden vrouw Safiya.

Foto Omnia Abo El-Nour

Dankzij boventitels konden we zien wat er gezegd werd, maar eerlijk gezegd maakte dat weinig indruk. De beloofde Om Kalsoum-muziek bleef achterwege. Überhaupt was het een mannen-aangelegenheid; er was geen vrouw te horen. Tussendoor werd oud-president Nasser de hemel in geprezen. De hele setting van man achter een tafel met ouderwetse audio apparatuur zag er wat amateuristisch en houtje touwtjeachtig uit.

Duet Behaviork

Meredith Monk is een gerespecteerde grande dame in de muziek, aanvankelijk als een soort stemkunstenares, maar tegenwoordig is ze ook muzikant en choreograaf. Tijdens het Holland Festival van 2022 kwam ze als dansmaker en danseres, dit keer gaf ze een concert waarbij het draaide om haar rol als experimentele liedjesmaker en stemkunstenares. 83 jaar is ze inmiddels, maar ze oogt een stuk jonger, is uiterst vitaal en haar stem is nog formidabel.

Foto Roberto De Biasio

Samen met creatieve percussionist en geluidsmaker John Hollenbeck ontrolde zich een indrukwekkend concert vol kunstige songs met inventieve en subtiele muzikale begeleiding, waarbij Hollenbeck veelvuldig gebruik maakte van een grote vibrafoon. Mooie kleine songs vol klanken met een ongebruikelijke opbouw, gezongen met krachtige stem en vergezeld van allerlei sierlijke armgebaren. Het duo CocoRosie zou best eens goed naar haar geluisterd kunnen hebben. Ook associate artist Hildur Guðnadóttir is schatplichtig aan haar.

Gezien: 3 t/m 28 juni 2026