Vrijdagavond rond een uur of elf schrikken een aantal festivalbezoekers in het centrum van Den Haag op van harde knallen in de verte. Het blijkt vuurwerk te zijn, afkomstig van het Forepark, waar ADO Den Haag net een kampioenschap heeft gewonnen. Ook het jubilerende Rewire heeft iets te vieren dit jaar, maar denk maar niet dat de organisatie dat met lawinepijlen doet. De vijftiende editie van het festival voor avontuurlijke muziek verloopt zoals het ieder jaar doet: met de spotlights vol op muzikanten die op de meeste andere plekken veel minder aandacht genieten.
Openingsfoto: Wouter Vellekoop
Ondanks dat we het al vaker mee maakten tijdens Rewire, blijft het een prachtig gezicht: zo’n grote mensenmassa die joelt voor muzikanten die zoveel liefde niet gewend zijn. In Amare manifesteren de technovernieuwer Actress en de originele sister with transistor, Suzanne Ciani, de ene na de andere sonische hagelstorm. De vloer trilt alsof er een mammoettanker over het dak schuift terwijl de mesachtige klanken van Ciani’s elektrische piano je van alle kanten aanvallen. Vanaf hun met kastjes en draden beladen tafeltje houdt dit bijzondere duo een volgepakte concertzaal pakweg zestig minuten lang scherp.
Een nóg groter publiek loopt pakweg twintig uur later uit voor Tortoise, de groep die in de jaren negentig pionierde in de postrock met lapjesmuziek waarin onder andere punk, jazz, dub naadloos werd verweven. Iedere track voelt als drie tracks in een en spectaculaire dubbele drumsolo’s zijn niet aan te slepen, maar toch waait er wind door deze composities. Er zit een lome, Los Angeles-hip-hopscene-achtige vibe in deze muziek, voortkomend uit grillige voicesamples, briesachtig toetsenwerk en hitsig golvende gitaarlicks. Enige teleurstelling: de afwezigheid van gitarist Jeff Parker, die met zijn jazzgroep door de States toert.
Foto’s Parcifal Werkman (Actress & Suzanne Ciani) en Pieter Kers (Tortoise)
Meer golvende bewegingen wassen een uurtje later en een eindje verderop over ons heen bij all-round muziekfreak Jim O’Rourke en de Japanse singer-songwriter-producer Eiko Ishibashi, bekend van soundtracks (Drive My Car, Evil Does Not Exist). We sluiten onze ogen bij een lange soundscape zonder visuals en stellen ons bij alle cosmetische natuurklanken over industriële herrie een gerestaureerde, antieke koekoeksklok voor; mooi en charmant aan de buitenkant, hard en systematisch van binnen. Ondertussen doet Abdullah Miniawy aan de andere kant van de Spuistraat een soortgelijk kunstje. Deze Egyptische vocalist treedt op met slechts een trompettist en saxofonist, maar klinkt het ene moment als een agressieve noisegroep en het andere als een bezwerend kerkkoor, omdat zijn bandleden hun instrumenten op innoverende manieren bespelen.
Lang geleden maakte ook Daniel Lopatin herrie, maar sinds Oneohtrix Point Never populaire soundtracks produceerde en tracks met popsterren opnam, mocht hij rustiger aan doen. Tijdens Rewire brengt hij de knisperende klanken van sample-cd-knutselwerk Tranquilizer live. Die muziek is ook op plaat betoverend, maar komt live nog beter uit de verf door een samenwerking met visueel artiest Freeka Tet. Deze Franse Amerikaan put inspiratie uit klassieke videogames als Space Invaders en Quake. Stortbuien in pixelart en huiskamers in Windows 3D smelten samen met Lopatin’s gerecyclede muziek voor een hartverwarmend uurtje nostalgie.
Foto’s Jan Rijk (Abdullah Miniawy) en Alex Heuvink (Oneohtrix Point Never)
Net als Lopatin is ook Beverly Glenn-Copeland een graag geziene gast op Rewire. Copeland’s optreden sluit aan op zijn carrièrepad sinds de herontdekking van zijn grensverleggende muziek in 2010. Hij speelt oude en nieuwe songs, allemaal wonderschoon, en krijgt daarbij hulp van zijn echtgenoot Elizabeth, een ervaren kunstenares die de zachtaardige charme van partner Beverly verder onderstreept. Dat Rewire een festival van grote contrasten is, blijkt vervolgens bij de gezamenlijke show van Sumac en Moor Mother. Camae Ayewa, zoals laatstgenoemde in het echt heet, treedt dit weekend vaker op. Haar in statige spoken word gebrachte apocalyptische poëzie past immers perfect over allerlei soorten muziek. “They dropped an atomic bomb on our dreams!” roept ze, terwijl krassende gitaarherrie en door drums gewekte donderstormen het publiek naar de oordoppen doet grijpen.
Zo zijn er nog veel meer grote contrasten dit weekend. Temidden van het betoverende decor van de Nieuwe Kerk draagt Alejandra Cárdenas Engelstalige gedichten voor in een Peruaans accent terwijl ze op een blauwe bluesgitaar speelt. De muzikant naast haar, dompelt de meest grillige gitaarlicks onder in een wonderschone gloed van viool. Bij de buren horen we hoe de input van veelzijdig kunstenaar Arnold Dreyblatt de altijd al hypnotiserende polyritmiek van Horse Lords van nog meer duizelingwekkende impulsen voorziet. En hoewel Rewire niet echt aan grote headliners doet, toont oud-Sonic Youth lid Kim Gordon zich weldegelijk een groot headliner, door met een zinderende, genre-hoppende performance te benadrukken waar Rewire voor staat: avontuurlijke muziek, grote virtuositeit, grenzen verleggen en daarbij schijt hebben aan alle conventies. Het ouderwets lekkere gitaargeronk in een aantal van haar nieuwste tracks voelt daarnaast verfrissend tussen al het elektrogeweld op de affiche.
Foto’s Wouter Vellekoop (Beverly Glenn-Copeland) en Alicia Karsonopoero (Kim Gordon)
Traditiegetrouw begint de slotdag van Rewire vroeg en rustig. Onder het prachtige plafond van de Koninklijke Schouwburg horen we een samensmelting van de elektronische impulsen van Beatrice Dillon met de natuurlijke instrumentatie van het zeskoppige Explore Ensemble. Niet alleen is het een innemend optreden; Rewire laat met dit project, dat de organisatie deels financierde, zien dat het bereid is te investeren in muzikanten die meer zijn dan hun hype. Met haar spaarzame debuut Workaround trok Dillon in 2010 immers veel aandacht, maar het internetpubliek heeft een kort geheugen. Eveneens innemend is het optreden van de Franse Colleen, die met glinsterende klanken kaleidoscopische soundscapes opbouwt.
Net als de eerder genoemde Moor Mother is ook Billy Woods een vocalist wiens stem ieder broodje kan beleggen. Vorig jaar stond hij hier solo, dit jaar als lid van het duo Armand Hammer en als gast van Økse, een groep jazzcats van verschillende afkomsten (Denemarken, Amerika, Haïti en Zweden). Økse speelt een eigenzinnige vorm van freejazz; Coltrane-achtige improvisatie waarin ruimte is voor andere genreinvloeden, waaronder hiphop. Niet vreemd dus dat rapper Woods het zo goed met het viertal kan vinden. Zijn grimmige teksten en gekartelde flow voelen als het kersje op de door Økse gebakken taart van zinderende, gierende saxofoonsolo’s over strak en snoeihard ritmewerk.
Tijdens uitvoeringen van het Nederlands Dans Theater worden soms weleens nummers van ze gebruikt, maar vanavond is Einstürzende Neubauten in levende lijve aanwezig in Amare. In een anderhalf uur durende slotshow speelt dit Duitse instituut een dwarsdoorsnede van vijfenveertig jaar aan eigen muziek. In die muziek hoor je de invloed van het muzikale heden en verleden en de elementen van zowel de cultuur als de architectuur en de muziekscene van thuisstad Berlijn. Genres smelten bij de Neubauten niet zozeer samen als dat ze subtiel verbonden worden door een rode lijn van industriële klanken en spel op indrukwekkende, zelfgemaakte instrumenten. Dat er professioneel op Neubauten gedanst wordt, is begrijpelijk. Ondanks dat veel van hun muziek naar staal en beton ruikt, klinkt de stem van de nog altijd geëngageerde Blixa Bargeld bij vlagen sensueel en is dit muziek voor mensen die alle houvast durven los te laten, zoals moderne dansers dat doen.
Net als bij Kim Gordon een dag eerder, komen ook bij Einstürzende Naubauten kortom alle kernwaarden van Rewire weer volop aan bod. Waar de meeste festivals om budgettaire of winststrevende redenen veranderen, is dit een festival waar consequent wordt vastgehouden aan de belangrijkste pijlers: avontuurlijke muziek, grote virtuositeit, grenzen verleggen en daarbij schijt hebben aan alle conventies.
