Samen met Glastonbury, (Torhout-)Werchter en Pinkpop behoort het Deense meerdaagse muziekevenement tot het oudste van Europa. Er komen jaarlijks zo’n 130.000 bezoekers op af. Toch komen er minder Nederlanders dan voorheen. Waarom is dat eigenlijk? De in Kopenhagen woonachtige OOR-schrijver René Passet ging op onderzoek uit.

Dit is geen festivalrecensie. Want om het beroemde Deense Roskilde festival goed te kunnen verslaan, moet je er eigenlijk de volle acht dagen naartoe gaan. Tegelijkertijd is het wel een aanmoediging om dat volgend jaar te doen, want Roskilde is iets bijzonders. Het festival draait vrijwel volledig op vrijwilligers en wordt georganiseerd door een stichting die de winst jaarlijks aan een goed doel schenkt. Eat that, Live Nation!

Anders dan bijvoorbeeld Lowlands of Down The Rabbit Hole kun je voor Roskilde ook dagkaarten kopen, wat veel Denen dan ook doen. Je kunt immers makkelijk heen en weer vanuit hoofdstad Kopenhagen, dat maar op een half uurtje treinen ligt.

Tegelijkertijd hangen er massieve campings om het uitgestrekte festivalterrein heen, die afgelopen zaterdag al open zijn gegaan. Om de komst van die tienduizenden bezoekers soepel te laten verlopen is er zelfs een treinperron OP het festivalterrein gemaakt.

The Cure

De eerste dagen pruttelt het festival op halve kracht, om vanaf woensdag echt los te barsten met internationale namen en een hoop Deens talent. Ik ben er op woensdag, als ’s avonds The Cure headliner is.

Wellicht verklaart dat ook dat de leeftijdsverschillen tussen de bezoekers die dag wat groter zijn. Want normaal gesproken trekt Roskilde een jong publiek met een gemiddelde leeftijd van 24 jaar.

Anders en Patricia, die ik in de rij voor het Brits/Nigeriaanse artiest Joshua Idehen spreek, zijn de vijftig al gepasseerd. ‘Wij zijn tien jaar terug door onze zoon overgehaald om ook naar Roskilde te komen’, vertelt Patricia lachend. ‘Hij snapte niet waarom wij als grote muziekliefhebbers nog nooit op het festival waren geweest. Sindsdien komen we ieder jaar.’

Foto Steffen Joergensen

Volgens de Deense lerares uit Kopenhagen is de programmering van het festival de afgelopen jaren wel behoorlijk veranderd. ‘Vroeger speelden hier ook artiesten als Prince, Radiohead en Paul McCartney. Dat soort grote namen staan nu niet meer op de poster.’

Daar is een eenvoudige reden voor: veel A-artiesten zijn simpelweg te duur geworden. Niet alleen voor Roskilde, maar ook voor Nederlandse festivals als Best Kept Secret of Lowlands.

Wie dus met zijn vinger langs het muziekprogramma gaat, ziet vooral Scandinavische namen waar je ogen waarschijnlijk van gaan rollen. We noemen een Tobias Rahim, Tessa of Malk de Koijn; hiphopartiesten die in Denemarken volle zalen trekken maar in Nederland nauwelijks bekendheid genieten.

De sterren

Van de internationale artiesten resoneren vooral Gorillaz, Addison Rae, Kneecap, Lilly Allen en David Byrne. Toffe namen, daar niet van maar je hoeft er niet per se voor naar Scandinavië af te reizen.

Vrijwilligers

Je hoort dan ook vooral Deens en Zweeds om je heen. Al treffen we ook Nederlanders op de grasbaan naast de eeuwenoude Domstad. Zoals Rotterdammer Peter van Galen, die met zijn Rotterdamse bedrijf Earproof al tien jaar op uitnodiging naar het festival komt. Hij verkoopt een week lang gehoorbescherming aan concertgangers en steekt zijn liefde voor het festival niet onder stoelen of banken. ‘Wat Roskilde zo uniek maakt, is dat het drijft op zo’n 35.000 vrijwilligers. Dat doet iets met de sfeer op een festival’, vindt hij. Als medewerker moet je minimaal 32 uur dienstjes draaien, wat op een festival dat acht dagen duurt te overzien is.

Die vrijwilligers worden trouwens aan alle kanten in de watten gelegd, zien we op het veld. Er is een afgesloten gedeelte met gezellige cafeetjes en goede restaurants waar alleen de noeste werkers mogen komen. Slapen doe je als vrijwilliger op een rustig veld met warme douches, weg van de luidruchtige chaos op andere campings. En eten en drinken is tijdens je diensten natuurlijk gratis.

Foto Catalan Flores

Veel van dat eten is vegetarisch want duurzaamheid is een sleutelwoord op Roskilde. Over twee jaar wil het festival volledig klimaatneutraal zijn. Nu al wordt er niet meer op gas gekookt of met dieselgeneratoren gewerkt. De afvalscheiding is next level, zien we op en naast het veld. Kansarme Roemenen en Bulgaren helpen trouwens een handje mee, want onder de bomen staan her en der twee meter hoge plastic zakken met statiegeldblikjes en -bekers.

Ook opvallend: de Denen zijn erg van de pitchers. Die vullen ze niet alleen met bier van hoofdsponsor Tuborg maar ook met wijn en dure cocktails.

‘Ik moest echt wennen aan die drankcultuur hier’, vertelt de Nederlandse filmstudente Maxime Truijens (20) die dit jaar voor de tweede keer op Roskilde komt. ‘Ik had nog nooit van een ølbong (een trechter met twee slangen eraan om zo bier bij elkaar naar binnen te gieten, RP) gehoord, maar werd er ’s ochtends vroeg als de tent openging al mee geconfronteerd.’

Op de eerste echte muziekdag liggen veel jongeren (waaronder veel net geslaagde folkeskolestudenten) dan ook al op apegapen. Voor veel Deense tieners is het immers hun eerste festival. De les ‘doseren’ lijkt nog niet ingedaald.

Niet preuts

Dat de Deense generatie Z bovendien minder preuts is dan de Nederlandse, zag Truijens in de douches. Waar iedereen onbekommerd naakt langs elkaar heen schoof. Tegelijkertijd voelde ze zich altijd veilig op Roskilde. Ook ’s avonds. ‘Mensen letten hier echt op elkaar. Een vriend van me ging van de week even niet zo goed. Dan staan er dus gelijk een paar mensen omheen om te helpen.’

Noodweer

In de nacht van donderdag op vrijdag dreigen regenbuien en stormachtige windvlagen het feestje te versieren. Nogal wat mensen verlaten Roskilde vroegtijdig vanwege het noodweer. Truijens tent is gelukkig blijven staan. ‘Wel waaide er een matras tegen mijn ingang en kreeg ik later op de dag een rondvliegende tent op mijn kop’, lacht ze.  Als zoiets gebeurt, wil je natuurlijk snel je vrienden kunnen bellen. Wat dat betreft roemt de Haagse studente de mogelijkheid om je telefoon op het terrein op te laden. ‘Bij het treinstation is zelfs een gratis laadstation.’

Graffiti

Qua decor maakt Roskilde andere keuzes dan veel van zijn West-Europese tegenhangers. In plaats van tonnen uit te geven aan herbruikbare houten raketten, kleurige schoorsteenpijpen of ander fraais, nodigt de organisatie de beste street art- en graffiti-artiesten ter wereld uit. Die krijgen vervolgens een zeecontainer met 5000 spuitbussen en verder carte blanche op de lege houten muren, met ellenlange kleurrijke pieces als resultaat.

Foto Christian Solgaard

Qua festivallocaties is er dit jaar wat geschoven met de stages, die namen dragen als Fauna, Gloria en Lagune. Bovendien kreeg de main stage, Orange Scene, een make-over. De iconische knaloranje tent (waarvan de eerste versie afkomstig was van een Rolling Stones-tournee) is nu NOG groter en strakker. De markante kleur en vorm van het podium schopte het zelfs tot het festivallogo en prijkt op vrijwel alle merchandise.

Roskilde festival verstrekt geen cijfers van het aantal bezoekers per land. Maar geschat wordt dat er maar zo’n 1000 tot 3000 Nederlanders neerstrijken op het uitgestrekte terrein. Waarschijnlijk heeft die tanende belangstelling uit Nederland te maken met de schuivende programmering. Die lijkt in toenemende mate gericht op de Scandinavische markt, gezien namen als Yung Lean, Guldimund en de Zweedse Zara Larsson. ‘Toch is het jammer’, mijmert Peter van Galen. ‘Dit festival is zo sympathiek en ontzettend goed georganiseerd. Dat verdient meer aandacht uit Nederland.’

Bij deze. Ik koop volgend jaar in ieder geval een passe-partout.

Openingsfoto: Nicolai Hegelund