interview

Brittany Howard: 'Er is niet veel veranderd, zestig jaar na de civil rights movement'

Op dertigjarige leeftijd levert Brittany Howard, bekend als zangeres en gitariste van Alabama Shakes, haar eerste soloalbum af: Jaime, vernoemd naar haar overleden zus. De plaat is intens, confronterend en zoekt muzikale grenzen op. Met medewerking van de bassist (Zac Cockrell) en vaste producer (Shawn Everett) van Alabama Shakes, maar ook jazz-prominenten als Nate Smith en Robert Glasper. Naast funky en soulful is Jaime ook indrukwekkend en nietsontziend eerlijk. 

WAS HET moeilijk om tegen Alabama Shakes te zeggen: jongens, ik ga een soloplaat maken?

‘Heel erg. Want we hebben zoveel met elkaar meegemaakt. Onze levens zijn samen veranderd. We zijn een soort familie. Toen moest ik hen vertellen dat ik creatief helemaal niet in de Alabama Shakes-modus zit. Dat er geen Alabama Shakes-song uit mijn vingers komt. Dat ik wil proberen mijn eigen ding te doen. Lastige boodschap! Om te brengen. En om te ontvangen. We hebben er enkele uren samen over zitten praten, daarna zijn we in harmonie onze eigen weg gegaan. Ze begrepen het wel, ze vonden het oké. Ik wil dit al heel lang, al sinds mijn elfde, toen ik voor het eerst een gitaar oppikte. Mijn eigen plaat maken, op mijn manier. Zonder dat iemand tegen mij zegt: doe het zus of zo.’

Je hebt het album vernoemd naar je iets oudere zusje Jaime, die op dertienjarige leeftijd overleed aan oogkanker. 

‘De plaat gaat over mijzelf, niet echt over mijn zuster. Maar zij heeft mij geleerd om muziek te maken en creatief te zijn. Wij groeiden op in betrekkelijke armoede. Zij leerde mij hoe je jezelf kunt vermaken zonder geld. Gebruik je fantasie, verzin liedjes, maak tekeningen. Toen de plaat af was, vond ik het passend om haar naam er aan te verbinden. Elke keer als ik die op de hoes zie staan krijg ik een goed gevoel.’

OP JAIME gaan het persoonlijke en het politieke vaak hand in hand.

‘Natuurlijk. We zijn allemaal mensen. Hoe je je van binnen voelt, heeft invloed op je kijk op de wereld. History Repeats gaat over een cyclus waar de menselijke soort in vast zit en waaruit ik probeer te ontsnappen. Net als ik hoop dat de mensheid dat kan. Het is het oudste nummer van de plaat. De eerste waarvan ik drie jaar geleden tijdens het maken van de demo dacht: dit is duidelijk geen Alabama Shakes-song! Ik ben erg geïnteresseerd in geschiedenis. Veel mensen weten niet dat de geschiedenis een eindeloze herhaling van zetten is. In Tomorrow gaat het er ook over: kijk ons eens met z’n allen, eigenlijk is er niet veel veranderd, zestig jaar na de civil rights movement. Er zit iets diep in ons binnenste verankerd, dat overal invloed op heeft.’

History Repeats zet ook geluidstechnisch de toon voor de plaat. Enigszins experimenteel, een samengaan van funk, soul, hiphop en jazz. De drums voorin de mix. 

‘Zo hoor ik het graag. Ik had vroeger platen met daarop louter breakbeats. Voor dj’s die met draaitafels werken, guys that spin. Ik luisterde graag naar die geweldige drumbeats. Dat wilde ik als basis voor de meeste van mijn songs, zodat je kunt dansen op de beat. Die richting wilde ik op met de arrangementen en de drumpartijen. Niet te ingewikkeld, niet te moeilijk. Nate [Smith, drummer] heeft mijn wensen niet alleen heel goed vertaald, hij heeft dat element zelfs versterkt.’

Nate komt uit de jazz. Toetsenist Robert Glasper ook. Waarom ging je met jazz-artiesten werken? 

‘Ik vind jazz het allerhoogste in de wereld van het muzikantendom. Van jazz kun je heel veel leren, die notie gaat aan veel mensen voorbij. Nate Smith en Robert Glasper slaan een brug tussen moderne r&b en hiphop en jazz. Dat vind ik heel cool. Zo trekken ze jonge mensen die niets van het genre weten de jazzwereld in.’

13TH CENTURY METAL is een opvallende track. Een free jam, zo lijkt wel.

‘Het begon inderdaad als een improvisatie tussen Robert Glasper en Nate Smith. Robert was een nieuw keyboard aan het uitproberen in de studio en begon zomaar wat te spelen. Acht minuten later dachten we: dit klinkt te gek! We hebben het een beetje bewerkt en ingekort, en ik heb er wat poëzie bij gezet, die ik een paar jaar geleden had geschreven.’

Die poëzie is een soort van eed, een opsomming van principes waarnaar je wil leven. 

‘Ik schreef het in 2016, rond de tijd dat president Trump werd verkozen. Het was een grote desillusie dat zo iemand de macht kreeg over een land met zoveel diversiteit. Ik wilde mezelf de vraag stellen: waar sta ik voor, nu alles uit de hand loopt? Hoe breng ik licht in deze duistere tijd? Daarom zette ik die eed op papier.’  

De videoclip voor het nummer Stay High is geschoten in je hometown Athens, Alabama en is opgedragen aan je vader. Hij is er ook in te zien. 

Stay High gaat over mensen die vastzitten in een situatie waaraan ze zich niet kunnen ontworstelen. Ze hebben een baan die ze niet leuk vinden, verdienen te weinig geld, kunnen zich geen mooi huis of mooie auto veroorloven. Dat zijn hun omstandigheden. Toch is er iets dat hen positief en gelukkig houdt. Hun sociale bestaan. Ze zijn heel rijk in liefde en verbinding met andere mensen. Veel meer dan dat hebben ze niet. Toen die video uitkwam beleefde Alabama weer de nodige politieke ellende door toedoen van stokoude, conservatieve figuren. Opnieuw haalde Alabama het nieuws om alle verkeerde redenen. Daarom wilde ik met Stay High mijn gemeenschap samenbrengen. Iedereen die in de video meedoet is iemand die ik ken. Het zijn mijn vrienden en familie, mensen uit de buurt, ook de politie zit erin. Hé, Alabama heeft een slechte reputatie, maar je kunt niet iedereen over één kam scheren, dat wilde ik laten zien. Hier is het grijze gebied: mensen die lachen en feestvieren. Het is ook allemaal echt, niets wat je ziet is in scene gezet.’  

HET NUMMER Goat Head gaat over iets waarvan wij denken dat het tot het verleden behoort. Of gebeurt zoiets nog steeds in Alabama? 

‘Nog steeds en niet alleen in Alabama, maar overal. Het is een waar gebeurd verhaal, dat zich dertig jaar geleden afspeelde, toen ik nog een baby was. Mijn moeder heeft het me op mijn veertiende verteld. Zij is wit, mijn vader zwart, ik was net geboren. Mijn vader kwam thuis van zijn werk, de familie ging naar bed en trof de volgende ochtend vroeg de auto beschadigd aan, met lek gestoken banden en het hoofd van die arme geit op de achterbank. Ik heb nooit gedacht dat ik ben opgegroeid in een uitgesproken racistische omgeving. Ik dacht altijd: zulke dingen gebeuren ergens anders, niet hier. Zelf heb ik zoiets ook nooit meegemaakt. Mijn ouders hebben me daar goed voor afgeschermd, zodat ik niet bang of bitter zou worden. Daar mag ik hen heel dankbaar voor zijn. Toen mijn moeder mij dat destijds vertelde, vroeg ik haar: wie heeft dat in godsnaam gedaan? Ze zei: je hebt geen idee hoe het voor mij en je vader was om een multiraciale relatie te hebben in the south. Hartverscheurend! Inderdaad, daar had ik geen idee van.’

Je gaat met deze plaat de confrontatie aan met de mensen die erachter zaten.

‘Ik hoop dat het ze kwaad maakt. Dat het ze aan het denken zet. Ik heb zo het gevoel dat ze deze plaat niet zo leuk gaan vinden. Maar ik heb geen agenda, ik probeer geen conservatieve mensen te bekeren. Als ik mijn plaat in een woord moet beschrijven, dan is het: de waarheid. Als je niet van de waarheid houdt, dan sluit je je ogen maar.’

IN GEORGIA zing je hoe jij als jong meisje verliefd werd op een ander meisje. Het zal wel niet makkelijk zijn geweest om in Alabama tot het besef te komen dat je op vrouwen valt.

‘Klopt. Want religie kan mensen helpen, maar hen ook harteloos en redeloos maken en ervoor zorgen dat ze doen wat de dominee voorschrijft. Als je opgroeit in Het Zuiden wil je één ding niet: anders zijn. Afwijkend. Niet dat ik het afwijkend vind of raar. Maar raar zijn in hun ogen, dat wilde je niet. Dus houd je het voor je. Je vertelt het aan niemand en je past je aan, waarschijnlijk is dat de makkelijkste weg. Toen ik daar mee brak begon ik te beseffen dat er niks mis is met wie ik ben. Dat het aan mijn omgeving lag, die niet veilig aanvoelde. Georgia is mijn favoriete nummer op de plaat. Als ik een klein jongetje was geweest dat dit had gezongen naar een meisje, had iedereen gezegd: wat een lief nummer, wat schattig! Maar omdat een klein meisje het zingt, zullen er mensen zijn die denken: dit is niet oké. Dus ja, ik ben er trots op. Want er is geen verschil, daar gaat het om.’  

JAIME verschijnt op 20 september.

Livefoto: Bert Treep.

Deel dit artikel

Meest gelezen artikelen

Pearl Jam brengt nieuwe single 'Dance of the Clairvoyants' uit
nieuws

Pearl Jam brengt nieuwe single ‘Dance of the Clairvoyants’ uit

Pearl Jam kondigde op 27 maart zijn nieuwe album Gigaton aan. Nu geeft de band ook een eerste voorproefje van ...
Eefje de Visser: 'Het dancepubliek is zó positief, ik hou van dat optimisme'
interview

Eefje de Visser: ‘Het dancepubliek is zó positief, ik hou van dat optimisme’

Ze zeggen dat empatische mensen sterker geneigd zijn dialecten en accenten over te nemen. Als dat waar is, dan zit ...
The Strokes derde headliner op Best Kept Secret
nieuws

The Strokes derde headliner op Best Kept Secret

The Strokes zullen de zaterdag van Best Kept Secret headlinen. Dat kondigde de nieuwe festivaldirecteur Maurits Westerik woensdagavond live aan op ...

Brittany Howard: 'Er is niet veel veranderd, zestig jaar na de civil rights movement' (interview) | OOR