James Blake was er klaar mee. In 2024 brak hij met het major label waar hij twaalf jaar onder contract stond. In een virale video sprak hij zich fel uit tegen majors, TikTok en het wankelende model van streamingdiensten. Het motiveerde hem zelfs om Vault te beginnen, een nieuw platform voor onafhankelijke artiesten. David tegen Goliath: de introverte allemansvriend tegen de giganten van de muziekindustrie. Blake’s nieuwe album Trying Times is sindsdien zijn eerste release. De steen naar het hoofd van de reus heeft hem goed gedaan, vertelt hij vanuit Londen.

JE NOEMT IN het persbericht je album The Colour In Anything uit 2016 cruciaal voor het maken van je nieuwe plaat. Je zegt daarbij dat je met Trying Times recht wil doen aan wat je ‘destijds had willen doen’. Hoe kijk je nu terug op dat album?

‘The Colour In Anything is geen perfect album, maar er zit voor mij persoonlijk een bepaald soort magie in. De sfeer van ieder nummer is heel gedefinieerd en het laat een hoop verschillende kanten van mijn productiewerk horen. Het is een heel eerlijk album. Maar tegelijkertijd is het vrij eigenzinnig en met ruim een uur muziek aan de lange kant. Misschien is het daarmee ook wat warrig. Maar ik was in die periode zelf ook verward; ik kampte met angst en depressie. En toch: als ik één favoriet uit mijn catalogus zou moeten kiezen, dan is het The Colour In Anything. Het zegt alles wat ik als artiest wil zeggen.’

OP WELKE MANIER wilde je dat album eer aandoen met Trying Times?

‘The Colour In Anything werd helemaal niet gepromoot. Er was weinig support vanuit het label, omdat het niet per se een commercieel interessant project was. Ook al stonden er wel nummers op met potentie, waaronder I Need A Forest Fire met Bon Iver. Maar het ontbrak aan enthousiasme om er een succes van te maken. Zelf was ik instabiel en niet in staat om mijn volledige energie in de albumpromotie te stoppen. Er is dus vrijwel niks gedaan met radio, video of social media. Als je dan bedenkt dat het mijn persoonlijke favoriet is terwijl het vrijwel niet gepromoot is, dan zegt dat veel over het gewicht dat de plaat voor mij heeft. Ik wilde ditmaal recht doen aan de energie, emoties en liefde die ik in mijn muziek stop.’

Dat lijk je nu goed te maken met de vele uitingen rondom Trying Times. Daarvoor tekende je bij het onafhankelijke platenlabel Good Boy. Hoe verfrissend was die werkwijze, na twaalf jaar onder de vleugels van Universal?

‘Good Boy heeft een new school benadering over hoe je een platenlabel runt. Het gesprek over wat het betekent om onafhankelijk te zijn, gaat niet over of je wel of niet bij een label zit. Het draait om creatieve vrijheid; niet vastzitten aan beperkende contracten. Mijn platencontract kreeg ik online doorgestuurd, telde slechts drie pagina’s in begrijpelijke taal en tekende ik achterin een taxi op mijn telefoon.’

WAS HET VREEMD om je zo fel uit te spreken tegen de industrie waar je zelf twaalf jaar lang onderdeel van was?

‘Als je een dergelijk standpunt inneemt, heeft dat meteen impact. Ze hebben manieren om gelijk de kraan dicht te draaien. Zo voelde het ook. Alsof het licht direct uitging. Ik moest hard werken om een nieuw team op te bouwen en uit te vogelen hoe het nieuwe model er voor mij uit moest gaan zien. Dat kostte een paar jaar. Maar wat het emotioneel en creatief gezien met me deed, was gigantisch. Ik voelde me bij Universal niet gesteund. Er was altijd dat stemmetje in mijn hoofd dat zei dat ze het niet snapten, dat ze niet goedkeurden wat ik deed. Hoe mooi het ook zou zijn om te allen tijde volledig vertrouwen in jezelf te hebben, als je je niet creatief gesteund voelt is het moeilijk. Je moet het zo zien: de mensen van een platenlabel zijn een soort muzikale ouders voor je. Je wil dan toch indruk maken – heb ik het goed gedaan? Ik probeerde me tegen die drang te verzetten. Maar het gevoel was er wél. Ik wist dat ik, tenzij ik zou toegeven aan dat gevoel, nooit de ondersteuning zou krijgen die ik nodig had. Toen ik eenmaal onafhankelijk van ze werd, bloeide mijn creativiteit op. Het had ook een positief effect op mijn mentale staat. Het maken van muziek begon weer leuk en opwindend te voelen. Echt op een soort fundamenteel niveau. De kleur begon weer terug te vloeien in het proces.’

EEN HALF JAAR nadat je je uitsprak over dit alles, verscheen Like The End. Die single bracht je uit met de boodschap dat je het proces van muziek maken in de studio terug wilde brengen naar de basis. Die beweging zette je eigenlijk ook al in met je vorige album, Playing Robots Into Heaven. Geldt dat ook voor Trying Times?

‘Trying Times is gemaakt met een hechte groep, bij wie ik me comfortabel voel, met mensen als Dom [Dominic Maker van Mount Kimbie] en Jameela [Jameela Jamil, actrice en Blake’s partner]. Het proces bestond vooral uit veel plezier maken en dollen met elkaar. Natuurlijk kwam er een punt dat we serieuzer werden en het album afgemaakt moest worden, maar tot dat punt was de sfeer vrij losjes. Ik denk dat ik sinds mijn beginjaren niet meer zoveel plezier heb gehad in het maken van muziek als nu.’

Die speelsheid is ook terug te horen in de samples. In I Had A Dream She Took My Hand is bijvoorbeeld een sample te horen die klinkt als oude soul, terwijl het een nummer uit 2019 is. In Death Of Love plaats je juist Leonard Cohens You Want It Darker in een andere context. In hoeverre lagen de samples aan de basis van de muziek?

‘Dat had vooral te maken met de samenwerking met Dom. Hij is een sampletovenaar. Los van Death Of Love en de sample in Rest Of Your Life, die ik zelf vond, is hij verantwoordelijk voor alle sampling. Hij laat dingen aan mij horen, ik laat wat aan hem horen en daarmee inspireren we elkaar. Heel vaak laat hij iets horen waar ik vervolgens overheen begin te zingen, waar gelijk ideeën uit voortkomen. Dom is enorm goed afgestemd op waar ik van hou. Veel van de nummers op Trying Times zijn op die manier ontstaan.’

DE THEMA’S OP Trying Times zijn dan juist wel weer heel serieus. Het album gaat onder meer over zorgen over de wereld, hoop houden, het gebrek aan empathie en de meedogenloosheid van het moderne leven.

‘De titel is nogal sardonisch. Wij Britten vinden altijd een manier om iets af te zwakken, hoe tragisch of verschrikkelijk een situatie ook is. Well, trying times… Dat is het grootst mogelijke understatement over de staat van de wereld op dit moment. En vooral van wat we iedere dag op onze schermen zien.’

Hoe ga jij daarmee om? Ben je een doomscroller of vermijd je het nieuws juist?

‘Ik heb de neiging om te internaliseren hoe mensen zich voelen. Daar zit een zekere wil in om er meer mee te doen, maar dat voelt overweldigend. Ik zit denk ik in hetzelfde schuitje als de meesten van onze generatie, levend in het informatietijdperk.’

In het titelnummer zing je: ‘I’m breaking / I hide it well / Cause I can’t afford to replace the shell.’ Dat geldt voor veel mensen van deze generatie. Hoe zit dat voor jou persoonlijk, vooral als je ook nog het gevoel van anderen internaliseert?

‘Ik ben Brits en ik ben een man, dus daar zit wat conditionering in: ik heb de neiging om me kalm voor te doen en me er doorheen te bewegen. Maar ik word er steeds beter in om me te uiten als ik iets voel. Het afgelopen decennium draaide voor mij vooral om het vinden van een gezonde manier om emoties te verwerken: van iets ontvangen naar voelen en het vervolgens verwerken. Dat is precies wat ik miste toen ik opgroeide. Dat werd me door mijn ouders niet geleerd. Sterker nog, ik leerde juist het tegenovergestelde: om het weg te stoppen. Muziek werd mijn uitlaatklep. Maar dat is niet genoeg om op een gezonde manier om te gaan met emoties. Om dat te vertalen naar Trying Times: er zit geen schuchterheid op dit album. Het is een sterke expressie naar buiten toe. Walk Out Music zet daarbij de toon voor wat de luisteraar op emotioneel vlak van me kan verwachten. Er zit zelfverzekerdheid in, dat is ook hoe ik me de laatste tijd over het algemeen voel.’

HET ALBUM IS grotendeels opgenomen in de Real World Studio’s van Peter Gabriel, in een landelijk gebied in het westen van Engeland. Had je een dergelijke rustige omgeving nodig?

‘Ik hou er niet van om muziek te maken in een afgesloten zwarte doos. Ik heb altijd de voorkeur gehad om te werken op de bovenste verdieping van een huis met natuurlijk licht en ramen, zodat ik af en toe weemoedig naar buiten kan kijken. Ik geloof er heel erg in dat de plek waar je muziek opneemt waarschijnlijk het belangrijkste onderdeel van het proces is. De ruimte die je kiest en hoe die voelt is essentieel. Ook spiritueel: hoe de plek waar je bent resoneert. Dat kan voor mij een groot effect hebben op het eindresultaat. Muzikanten zijn geleiders. Als er iets in de weg zit, komt het in mijn beleving vaak door de plek waar je je bevindt.’

Op de dag dat David Lynch overleed, deelde je een citaat van hem op X. Daarin had hij het over Vincent van Gogh, bij wie het vaak gaat over zijn psychische aandoeningen en wat hem kwelde in relatie tot zijn kunst. Lynch zei: ‘Ik denk niet dat het pijn was wat hem zo groot maakte, ik denk dat schilderen hem het beetje geluk gaf dat hij had.’ Ook bij jouw muziek ontkom je vaak niet aan het onderwerp van mentaal welzijn.

‘Ik vind dat we depressie en pijn in kunst niet moeten mythologiseren. Het is een simplificatie om te zeggen dat pijn en verdriet leiden tot goede muziek of mooie kunst. Dat is vaak helemaal niet het geval, uitzonderingen daargelaten. Trying Times toont dat eigenlijk ook aan, mits je het een goed album vindt: ik ben niet depressief. Ik ben relatief gelukkig en gezond, en voel me optimistisch. Ik heb weinig om over te klagen. En mijn linkeroor zit er nog steeds aan [lacht]’

TRYING TIMES is op 13 maart verschenen.

JAMES BLAKE: 5 & 6 okt TivoliVredenburg, Utrecht | 8 & 9 okt Koninklijk Circus, Brussel (B)

Fotografie: Harrison & Adair / Robbie Lawrence