30 jaar oud

24-9-1991: dit moet de beste releasedag aller tijden zijn

Welkom op 24 september 1991. Je loopt zoals elke week de platenzaak binnen, bladert door de bak met nieuwe releases en ziet: Nevermind… Blood Sugar Sex Magik… Screamadelica… The Low End Theory… een nieuwe Pixies. Allemaal albums die op hun eigen manier alles overhoop zouden gooien, maar dat weet je dan nog niet. Welke neem je mee naar huis? Doe maar allemaal. Dit is wat OOR schreef over de klassiek geworden albums.

‘Je zou het soms bijna vergeten’, begint Sietse Meijer zijn recensie van Nevermind, ‘maar oorspronkelijk was het de bedoeling dat rock & roll, rebels, opwindend, eerlijk en (zo nu en dan) hartveroverend ontroerend zou zijn. Dat alles (en meer) is Nevermind, de tweede plaat van het Amerikaanse trio Nirvana.’

‘Het begint al imposant met de single Smells Like Teen Spirit’, vervolgt de recensent, volgens hem een van de beste songs van de laatste jaren. ‘Gaandeweg wordt duidelijk dat Nirvana melodieuzer is geworden; de beuknummers die op Bleach overheersend waren, komen nu nauwelijks nog voor – het heftig tekeer gaan staat in dienst van Kurt Cobains songs, waarbij diens prachtige, ruwe zang ook meer tot zijn recht komt.’

De eindredactie heeft in profetische chocoladeletters het woord TOEKOMST boven de recensie gezet. De schrijver blijkt voorzichtiger: ‘Of Nirvana De Toekomst Van De Rock & Roll is of gewoon drie jongens die hun wilde haren nog wel verliezen en als brave burgers eindigen (God verhoede het) zou ik niet durven voorspellen, maar dat doet er ook niet toe: Nevermind is simpelweg een geweldige plaat.’

Een aantal pagina’s eerder vinden we onder het kopje GOED GEOLIED de recensie van Blood Sugar Sex Magik. Volgens recensent Mark van Schaick was voorganger Mother’s Milk een krampachtige plaat van een band die wilde bewijzen nog net zo brutaal en controversieel te zijn als voor de dood van gitarist Hillel Slovak. Maar op deze release klinkt een kwartet dat écht goed op elkaar is ingespeeld.

‘In de puur funky tracks hoor je een hechte, relaxte basis met altijd prachtig baswerk en hier en daar wat versierselen, zoals het trompetgefröbel van Flea in Apache Rose Peacock of een extra heavy gitaartje. Op ballades als I Could Have Lied en Under The Bridge en een mijmerende popsong als Breaking The Girl zingt Anthony uit volle borst, maar als rapper blijft hij toch een stuk overtuigender.’

Over het laatste zijn de meningen dertig jaar later nog steeds verdeeld, maar over de conclusie kunnen we het eens zijn : ‘Voor de liefhebbers komt er uiteraard weer genoeg ‘pussy’, ‘muthafucka’ en ‘suck my dick’ langs, maar ik vermoed dat je vooral gegrepen zult worden door de algehele kwaliteit van de CD.’

Ergens in een vergeten hoekje van de recensierubriek, linksonder de recensie van Nevermind, wordt in het kort Screamadelica besproken. ‘De eerste plaat van Primal Scream sinds haar bekering van rock- tot dansmuziek’, meldt Oene Kummer. Correct. En heeft de recensent nog enige bedenkingen bij deze overstap? Nee, zo blijkt al snel. ‘Screamadelica laat zich beluisteren als een vrijwel perfect album.’

‘Behalve swingende indie-house tracks als Movin’ On Up en Come Together, bevat de plaat ook een aantal ingetogen nummers als het sobere Coming Down en het betoverende Shine Like Stars, waarin de Beach Boys om de hoek komen kijken. Na het debuut van The Stone Roses en En-Tact van The Shamen is dit het derde essentiële album dat het Manchester/indiedance-genre tot nu toe heeft opgeleverd.’

Apocalypse 91… The Enemy Strikes Black van Public Enemy zou in dit lijstje kunnen meedoen, wil het niet dat er op 24 september 1991 een hiphopalbum verschijnt dat nóg legendarischer zou blijken: The Low End Theory. De tweede van A Tribe Called Quest dook al op in de ‘moordlijstjes’ van OOR-recensent Kees de Koning en VPRO’s Erwin Blom. In de recensierubriek blijkt Pieter Franssen vooral overrompeld.

‘Weer roert de Tribe duchtig de trommels. Met jazz en funk, grappen, grollen en toch een serieuze ondertoon (…). Daar waar Black Sheep plast en moorddadig droomt en De La Soul door de madeliefjes het bos niet meer ziet, gaat de Tribe stug door met hun ontdekkingstocht naar rokerig klinkende vibes-, sax- en trompetsamples, obscure militante Last Poet-speeches en subtiel gelaagde mysterieuze geluiden.’

‘Een album dat zijn geheimen niet makkelijk prijsgeeft’, concludeert de recensent. Met de oren van nu is het makkelijker luisteren, gewend als we zijn geraakt aan de cross-over tussen jazz en hiphop dankzij iconen als MF DOOM, Guru en – meer in het heden – Kendrick Lamar en diens To Pimp A Butterfly. Hier werd de basis gelegd.

Het beste Pixies-album? Ben je nou gek. Maar wel een plaat die de OOR-redactie bezighoudt op 24 september 1991, na het gruwelijke trio Surfer Rosa (1988), Doolittle (1989) en Bossanova (1990). Bovendien zijn Black Francis, Kim Deal en de rest de grote wegbereiders van het grungetrio dat als eerste werd aangehaald.

Over Kim Deal gesproken: ‘Op een prominente baspartijen en wat achtergrondzang na, is haar rol weer veel te klein’, klaagde recensent René Megens. Maar niets te. nadelen van Black Francis, uiteraard. ‘Geen compromissen, lijkt ook het credo van dit wat weirde mannetje te luiden. Op Trompe Le Monde verstaat hij als weinig anderen nog immer de kunst om noisy ingrediënten te mengen met goddelijke melodieën.’

Zijn conclusie? ‘Een bonte wereldplaat met vijftien composities, die veelal net onder die van Bossanova ligt. Maar dat was dan ook de beste plaat van de laatste twintig jaar.’ Het zou de laatste van de Pixies worden, weten we nu: na de daaropvolgende tournee trekt Black Francis de stekker eruit. En zo blijkt ook dit een belangrijk album.

Ook uitgekomen op 24 september 1991: Wretch van Kyuss (debuut!) en Orbital van Orbital (debuut!). Daarnaast ook Hymns to the Silence van Van Morrison, Rock ‘til You Drop van Status Quo en Waking Up the Neighbours van Bryan Adams, maar die heeft u wijselijk laten liggen in de platenbak.

Deel dit artikel

Meest gelezen artikelen

Word nu lid van OOR en stel je eigen vinyl- of cd-pakket samen
abo-actie

Word nu lid van OOR en stel je eigen vinyl- of cd-pakket samen

OOR deelt uit! Neem een halfjaar- of jaarabonnement op OOR en kies je eigen cd-pakket. Met nieuwe lp's van Shame, ...
Nick Cave en Warren Ellis in Carré: God is in het huis
concert

Nick Cave en Warren Ellis in Carré: God is in het huis

Nu de concerten na twintig lange maanden weer op gang komen, staan Nick Cave en Warren Ellis vooraan in de ...
ABBA deelt 'Just A Notion', de nieuwe single van 'Voyage'
luisteren

ABBA deelt ‘Just A Notion’, de nieuwe single van ‘Voyage’

Na de eerdere singles 'I Still Have Faith In You' en 'Don’t Shut Me Down' heeft ABBA opnieuw een nummer van ...

24-9-1991: dit moet de beste releasedag aller tijden zijn (30 jaar oud) | OOR