De IJslandse muzikant Björk heeft zich publiekelijk uitgesproken voor de onafhankelijkheid van Groenland, naar aanleiding van hernieuwde uitspraken van de Amerikaanse president Donald Trump over een mogelijke annexatie van het eiland. Trump verklaarde dit weekend opnieuw dat de Verenigde Staten Groenland ‘nodig hebben’ vanwege strategische en defensieve belangen, wat internationaal tot scherpe reacties leidde.

Björk reageerde via sociale media met een persoonlijk en politiek geladen statement. Ze waarschuwde voor het risico dat Groenland zou overgaan van de ene koloniale machtsstructuur naar de andere en noemde dat vooruitzicht ‘te bruut om te bevatten’.

Daarbij verwees ze expliciet naar de koloniale geschiedenis van Denemarken in Groenland en naar structurele misstanden waar Groenlanders decennialang mee te maken hadden, waaronder gedwongen geboortebeperking en het uit huis plaatsen van kinderen na omstreden opvoedtoetsen.

Groenland stond vanaf 1721 onder Deens koloniaal bestuur, nadat de Deense kroon er permanente nederzettingen vestigde. In 1953 werd de formele koloniale status opgeheven en werd Groenland onderdeel van het Koninkrijk Denemarken, al bleef de feitelijke macht lange tijd in Kopenhagen. Sinds de invoering van zelfbestuur in 1979 en uitgebreid self-rule in 2009 heeft Groenland verregaande autonomie, waarbij het recht op volledige onafhankelijkheid formeel wordt erkend.

De artiest plaatste haar boodschap nadrukkelijk in historisch perspectief. IJsland, Björks geboorteland, viel tot 1944 onder Deens bestuur en wist zijn onafhankelijkheid te behouden zonder verlies van taal en culturele autonomie. Die ervaring gebruikt ze als moreel referentiepunt in haar oproep om Groenland het recht op zelfbeschikking te laten behouden.

Ook vanuit politieke hoek kwam stevige kritiek op Trumps woorden. De Deense premier Mette Frederiksen verklaarde dat Groenland niet te koop is en riep de Verenigde Staten op te stoppen met dreigende taal richting bondgenoten. De Groenlandse premier Jens-Frederik Nielsen noemde de uitspraken ‘respectloos’ en benadrukte dat alleen de Groenlandse bevolking over de toekomst van het eiland beslist.

Björks betrokkenheid past in een langer patroon. In haar werk en publieke optredens heeft ze zich vaker uitgesproken over autonomie, ecologie en machtspolitiek. Haar nummer Declare Independence uit 2007 draagt zij regelmatig op aan onafhankelijkheidsbewegingen. De tekst spreekt voor zich: ‘Declare independence / Don’t let them do that to you.’