boek

Blokhuis over Berlijn: geen beter ijkpunt dan Bowie

Leo Blokhuis mag dan gelden als onze nationale popprofessor, hij kijkt zelf uiteraard regelmatig over de grens. Berlijn is het middelpunt van zijn nieuwste boekwerk – de stad waar de wereldgeschiedenis zo’n stempel op drukte, maar die zelf toch altijd op de toekomst blijft gericht. Het muzikale verhaal van de Duitse hoofdstad wijkt eigenlijk nauwelijks van die grote lijn af, zo blijkt in Berlijn – Muzikale Revolutie.

Alle lijntjes komen samen in Heroes van David Bowie, zowel wat Blokhuis’ persoonlijke relaas als de overkoepelende historie betreft. Om de rol van Berlijn in de popgeschiedenis te illustreren is er uiteraard geen beter ijkpunt denkbaar dan Bowie’s trilogie van Low, Heroes en Lodger, eind jaren zeventig tot stand gekomen in de schaduw van De Muur. Blokhuis laat geen steen onberoerd en plant het eerste zaadje van popstad Berlijn in de dagen na de Eerste Wereldoorlog, als de stad geen zeden lijkt te kennen en opstanden elkaar in rap tempo opvolgen.

De revolutionaire, feministische politica Rosa Luxemburg wordt door anticommunisten vermoord, de vermaarde toneelschrijver Bertolt Brecht schrijft er een liedtekst over, die zestig jaar later door Bowie wordt gezongen als The Drowned Girl. Brecht, Bowie en barricades vormen de drie belangrijkste schakels in de rest van het boek, waarin de decadente jaren twintig (en de import van zwarte muziek), vrijzinnige kunststromingen als Dada en Bauhaus en de dissonante klanken van Schönberg, Varèse en Sala (een pionier op het Trautonium, een proto-synthesizer) de basis leggen van de decennia die na het Nazi-bewind zullen volgen.

Op zoek naar een nieuwe, eigen identiteit komt in het West-Duitsland van de Koude Oorlog de zogeheten Kosmische Musik op (ook wel denigrerend Krautrock genoemd), waarvoor Blokhuis de focus op Berlijn even laat vieren, al zijn de klanken van Tangerine Dream, Amon Düül en later ook Kraftwerk essentieel voor de komst van Bowie naar Berlijn – wat zoals gezegd de kern van het boek vormt.

Punk, U2 en David Hasselhoff (!) illustreren de weg naar de eenwording, techno tekent de moderne tijd in een stad die z’n progressieve en anarchistische karakter altijd heeft weten te behouden. Het verhaal, grondig en levendig beschreven zoals we dat van Blokhuis gewend zijn, stopt daar vrij abrupt – er is nou eenmaal niet méér geschiedenis, maar als Berlijn – Muzikale Revolutie één ding bewijst, is het dat die revolutie nog lang niet ten einde is. Wohin jetzt? De toekomst zal het leren.

BERLIJN – MUZIKALE REVOLUTIE door Leo Blokhuis is verschenen bij De Bezige Bij.

Deel dit artikel

Meest gelezen artikelen

Wilco speelt lachend de tent leeg op Down The Rabbit Hole
Down The Rabbit Hole
wilco

Wilco speelt lachend de tent leeg op Down The Rabbit Hole

Waar is het feestje? Niet hier! Niet bij Wilco. Voor aanvang van het grootse en gretig gewilde nachtprogramma, doet Wilco ...
Queen groots en meeslepend in Ziggo Dome
concert

Queen groots en meeslepend in Ziggo Dome

Queen + Adam Lambert hadden in 2020 al met hun The Rhapsody tour in de Ziggo Dome moeten staan, maar ...
George Kooymans: 'Jullie zijn nog niet van me af'
interview
golden earring

George Kooymans: ‘Jullie zijn nog niet van me af’

‘Met George!’, klinkt het monter, aan de andere kant van de lijn. Slechts eenmaal ging de telefoon over en de ...

Blokhuis over Berlijn: geen beter ijkpunt dan Bowie (boek) | OOR