boek

Blokhuis over Berlijn: geen beter ijkpunt dan Bowie

Leo Blokhuis mag dan gelden als onze nationale popprofessor, hij kijkt zelf uiteraard regelmatig over de grens. Berlijn is het middelpunt van zijn nieuwste boekwerk – de stad waar de wereldgeschiedenis zo’n stempel op drukte, maar die zelf toch altijd op de toekomst blijft gericht. Het muzikale verhaal van de Duitse hoofdstad wijkt eigenlijk nauwelijks van die grote lijn af, zo blijkt in Berlijn – Muzikale Revolutie.

Alle lijntjes komen samen in Heroes van David Bowie, zowel wat Blokhuis’ persoonlijke relaas als de overkoepelende historie betreft. Om de rol van Berlijn in de popgeschiedenis te illustreren is er uiteraard geen beter ijkpunt denkbaar dan Bowie’s trilogie van Low, Heroes en Lodger, eind jaren zeventig tot stand gekomen in de schaduw van De Muur. Blokhuis laat geen steen onberoerd en plant het eerste zaadje van popstad Berlijn in de dagen na de Eerste Wereldoorlog, als de stad geen zeden lijkt te kennen en opstanden elkaar in rap tempo opvolgen.

De revolutionaire, feministische politica Rosa Luxemburg wordt door anticommunisten vermoord, de vermaarde toneelschrijver Bertolt Brecht schrijft er een liedtekst over, die zestig jaar later door Bowie wordt gezongen als The Drowned Girl. Brecht, Bowie en barricades vormen de drie belangrijkste schakels in de rest van het boek, waarin de decadente jaren twintig (en de import van zwarte muziek), vrijzinnige kunststromingen als Dada en Bauhaus en de dissonante klanken van Schönberg, Varèse en Sala (een pionier op het Trautonium, een proto-synthesizer) de basis leggen van de decennia die na het Nazi-bewind zullen volgen.

Op zoek naar een nieuwe, eigen identiteit komt in het West-Duitsland van de Koude Oorlog de zogeheten Kosmische Musik op (ook wel denigrerend Krautrock genoemd), waarvoor Blokhuis de focus op Berlijn even laat vieren, al zijn de klanken van Tangerine Dream, Amon Düül en later ook Kraftwerk essentieel voor de komst van Bowie naar Berlijn – wat zoals gezegd de kern van het boek vormt.

Punk, U2 en David Hasselhoff (!) illustreren de weg naar de eenwording, techno tekent de moderne tijd in een stad die z’n progressieve en anarchistische karakter altijd heeft weten te behouden. Het verhaal, grondig en levendig beschreven zoals we dat van Blokhuis gewend zijn, stopt daar vrij abrupt – er is nou eenmaal niet méér geschiedenis, maar als Berlijn – Muzikale Revolutie één ding bewijst, is het dat die revolutie nog lang niet ten einde is. Wohin jetzt? De toekomst zal het leren.

BERLIJN – MUZIKALE REVOLUTIE door Leo Blokhuis is verschenen bij De Bezige Bij.

Deel dit artikel

Meest gelezen artikelen

Word nu lid van OOR en kies je eigen lp of cd-pakket!
abo-actie

Word nu lid van OOR en kies je eigen lp of cd-pakket!

OOR deelt uit! Neem een halfjaar- of jaarabonnement op OOR en kies je eigen cd-pakket. Met nieuwe lp's van Shame, ...
OOR 11-tal: dit zijn de beste albums van deze maand
11-tal

OOR 11-tal: dit zijn de beste albums van deze maand

Elke maand selecteren we de beste en belangrijkste albums van het moment. Een elftal niet te missen platen, hand-picked door de ...
Isles
album
Bicep

Isles

Vier jaar geleden viel de wereld als een blok voor Bicep, en dan vooral voor die belachelijk aanstekelijke hit Glue ...

Blokhuis over Berlijn: geen beter ijkpunt dan Bowie (boek) | OOR