interview

De favoriete kunstwerken van Willie Wartaal

Net als zijn collega’s van De Jeugd Van Tegenwoordig vliegt ook Willie Wartaal (38) regelmatig even los van het moederschip. Soms als acteur of tv-persoonlijkheid, al keert hij toch altijd weer terug bij z’n grootste liefde: de hiphop. Eigenlijk zou Enkelbangers, zijn solodebuut van vorig jaar, het begin zijn van een drieluik, maar de pandemie gooide roet in het eten. Hoe kon WiWa zijn muziek, die je liefst aan den lijve moet ondervinden, toch in de hoofden en harten van de mensen krijgen? Nieuwe Kunst is daarop het antwoord, met liedjes en sketches als totaalbeleving – en een eigenzinnig museum in Wassenaar als redder in nood. In gesprek over de Kunst van het Leven.

‘Ik heb me niet verveeld. Nee, dat gaat echt niet lukken bij mij, ook niet op de vierkante meter. Ik woon in Ypenburg en heb de kinderen thuis, m’n studio zit hier vlak om de hoek. Ik heb alles wat ik nodig heb binnen handbereik. O wacht, niet liegen: ik heb die mensen nodig, voor m’n neus. Het publiek, dat mis ik écht. Ik had Enkelbangers nog net voor de eerste lockdown uitgebracht en merkte dat ik onder de maatregelen gewoon niet m’n ding kon doen. Livestreams en zittende mensen, dat werkt niet als je staat te deejayen. Ik wil het niet, de mensen willen het niet. Het partygevoel is essentieel, dat je erbíj bent. Als je thuis achter een schermpje naar een feestje zit te kijken, krijg je dat gevoel gewoon niet.

‘Ondertussen had ik al wel allemaal nummers klaar liggen, Enkelbangers zou een drieluik worden en het volgende deel moest eigenlijk al twee maanden later uitkomen. Maar natuurlijk niet zó. Toen zag ik een stream van Sabrina Starke, die had muzikanten met instrumenten bij zich staan en dat liet zich al een stuk beter filmen. Omdat het een echt ambacht is, of zo. Het straalde op beeld veel meer uit, er was iets te zien. Misschien moest ik het eens in die richting zoeken, al zou ik dan wel m’n hele muzikale benadering om moeten gooien.

‘Nou, dat heb ik dus maar gedaan. Nog niet heel radicaal, maar het begin is er. Bij een aantal dingen heb ik ervoor gekozen de synthesizerbas te vervangen door een echte bassist. Gekke Schets bijvoorbeeld, dat klinkt nu een stuk dieper. Over het algemeen is mijn muziek wat strakker en kalmer geworden door die benadering, beter te beluisteren. Eerder maakte het voor mij niet zoveel uit of het goed klonk, als ik de vibe maar te pakken kreeg. Deze nummers gaan voorlopig echter niet keihard in een club gedraaid worden, dus moest ik op de mensen thuis mikken. Tegelijk wilde ik een soort van samenkomen creëren, want ik wil mijn muziek wel delen. De energie die daarvan terugkomt, heb ík ook weer nodig. Van daaruit is het idee van de sketches ontstaan. En daarvoor kon ik terecht in het museum.’

Museum

‘Voorlinden, in Wassenaar. Dat is de plek, man. Ze hadden me een tijdje geleden benaderd voor muziek onder een reclame en hadden Tue Me Fatigues op het oog. Dat nummer gaat er juist over dat ik even geen zin heb in mensen en gedoe, dus dat vond ik inhoudelijk niet echt passen. Gelukkig vonden ze de andere liedjes ook wel tof en zo raakten we om de tafel. Ik deed er afgelopen zomer een paar dj-sets, waar ondanks de maatregelen toch op een verantwoorde manier een groep mensen bij elkaar kon komen. Toen wist ik al: oké, dit is voor nu de manier om mensen bij die muziek te betrekken, misschien zit er op de langere termijn ook nog wel meer in.

‘Ik besloot er voor elk nummer een sketch bij te verzinnen, allemaal in en om het museum. Daar kon ik ook als de situatie weer zou verslechteren iets leuks mee doen – dat is dus ook zo gebleken. Ik nodigde vrienden uit als Vjèze Fur, Jebroer, noem maar op en bedacht allemaal scenario’s waarin ik dat museum in zou sneaken: valet, gids, kok, tuinman, directeur… En zo namen we die filmpjes bij de nummers op, ’s ochtends in alle vroegte, soms zelfs om half zes al. De functie die me het meest aanspreekt? Toch die tuinman. Lekker een beetje buiten, met de plantjes bezig, leuke voertuigen waar je op kunt rijden…

‘Het museum is buiten net zo bijzonder als binnen, de omgeving is echt zo sick. Het ligt aan de rand van de duinen, je struint het terrein over en staat ineens middenin de wildernis. Voorlinden is gewoon een mooie plek, ik voel me er goed en dat werkt in alle opzichten door. Je omgeving slaat over op je gemoedstoestand en uiteindelijk komt alles wat je doet daaruit voort, nietwaar? Of al die kunst om me heen ook muzikaal invloed heeft gehad, durf ik niet te zeggen. Ik denk: nóg niet. Maar er kriebelt wel wat. In zo’n museum heb je natuurlijk van die hele witte wanden en opeens hangt er dan een werk… Bam! Ook zijn sommige ruimtes helemaal leeg, op dat éne kunstwerk na. Op zich is dat wel sick, dat móet je ook met muziek kunnen doen en dat wil ik eigenlijk wel gaan uitzoeken. Moeilijk, maar niet onmogelijk. Al was het maar om de mensen nóg meer die wereld in te trekken.’

Schilderij

‘Vorig jaar, toen de lockdown begon, werd ik door het Mauritshuis in Den Haag gevraagd om een nummer bij een schilderij naar keuze te maken. Toen was alles echt nét dicht en mocht ik in m’n eentje dat lege museum in. Ik ben altijd wel een museummens geweest, zeker toen ik nog in Amsterdam woonde, maar nu was het voor het eerst echt helemaal van mij. Ik koos toen een schilderij van Jan Steen, Mozes En De Kroon Van De Farao, en daar maakte ik Mootje van.

Mootje… een hele intense ervaring. In zo’n Mauritshuis hangen dus allemaal mensen die héél goed kunnen schilderen, die met lichtval weten te werken, gezichtsuitdrukkingen. Wel de kunst die je al je hele leven meekrijgt, met school ging ik vroeger al naar het museum. Dat soort schilderijen zie je voor je als je aan Kunst denkt. Ik had niet gedacht dat het me nu alsnog zo zou vatten, het kwam toch wel binnen allemaal. Mijn favoriete schilder is echter Monet. Die vind ik echt heel sick. Die kleuren, de manier van schilderen, ik snáp het gewoon. Hoe liep ik daar ooit tegenaan… [googlet] O, ik heb ‘m gevonden: Vrouw Met Parasol Gedraaid Naar Links uit 1886, dat is m’n favoriet.

‘Ik weet niet meer waar of wanneer het was, of waarom het me zo greep, maar nu ik er zo naar kijk, pakt het me weer. Ik was in ieder geval héél jong en het is altijd in m’n hoofd gebleven. Ik wist niet wie of wat Monet was, ik wist nog helemaal níets, haha! Behalve dat ik het mooi vond. Ik was later een keer in Amerika, op m’n 25ste of zo, in het Guggenheim Museum, en daar hing een schilderij met een auto in deze compositie geschilderd. Ze zijn in Amerika natuurlijk helemaal gek met auto’s. Dat bracht die herinnering aan dit schilderij weer naar boven, ik ben het toen pas helemaal gaan onderzoeken en zo bleek dus dat het Monet was. Sindsdien is het all about the Mon-ayyyy.’

Installatie

Skyspace van James Turrell, die staat in Voorlinden en is er speciaal voor ontworpen. We mochten daar zelfs een videoclip opnemen, voor Voodoo Bitch. Zijn installaties zijn populair voor rapvideo’s, Kanye heeft een clip gemaakt in een van zijn kunstwerken en Drake baseerde de Hotline Bling-set op zijn werk. Het idee moest eerst naar Turrell zelf, het nummer ook, zonder zijn toestemming mag je niks met zijn werk doen vanwege het copyright dat er kennelijk op rust. Snap ik ook wel, je hebt iets gemaakt en wil dat in z’n waarde laten. Als iedereen er maar van alles in doet… Gelukkig vond ie het prima. Het is een heel specifiek ding, heel sick, waar je in kunt gaan zitten en dan zie je boven je de lucht door een open vlak langs glijden. Het licht verandert ook steeds, dat is heel precies uitgekiend. Alsof je naar een film zit te kijken. Het is geen seconde hetzelfde en voor iedereen weer anders. Als het net donker begint te worden is het extra magisch, net alsof je aan de paddenstoelen zit.’

Beeldende kunst

‘Dat zal sowieso iets van Jeff Koons zijn. Ik hou wel van die pop art shit. Via Freddy [Tratlehner, alias Vjèze Fur uit De Jeugd Van Tegenwoordig] kwam ik bij hem terecht. Koons vindt dat als je iets maakt, ook de kant die je niet ziet perfect uitgevoerd moet worden. Dus niet dat alleen wat je ziet mooi is; je weet bij hem dat het hélemaal af en verzorgd is. Het héle ding is mooi – een goede insteek bij, eh, het maken van dingen. Koons heeft zo’n enorme sculptuur gemaakt van een balloon dog en dat was de eerste keer dat ik kunst op die manier zag. Wow, dus dat is ook kunst? En een beeld van Michael Jackson die op een bed zit met zijn aap op schoot. Bubbles, man. Bubbles! Wat zou er zijn geworden van Bubbles?’

Modeontwerp

‘Freddy ontwerpt ook mode – hij is van vele markten thuis – maar ik ben de laatste tijd echt helemaal gek van Versace. En dan het liefst die juwelen, die overdreven grote juwelen. Of het allemaal echt goud is weet ik eigenlijk niet. Ik heb er nog niets van gekocht, weet ook niet of ik het ga doen, maar ik kijk er wel naar en het fascineert me de hele tijd. Super, súper kitscherig. Typisch kapitalisme, het pakt me gewoon echt. Bling, en dan nog eens over de top. Ik stel me ook voor dat ze hiermee destijds Afrika hebben gekocht, weet je wel. Niks spiegeltjes en kraaltjes, Afrika werd gekocht met Versace jewels. Dan snap ik dat hele verhaal ook meteen een stuk beter. Ik zou d’r ook voor gaan. Wow, man.’

Grafisch design

‘Het lettertype van m’n logo is nu afgeleid van die optische illusie van Escher [de Penrose-driehoek die Escher veelvuldig gebruikte]. Wel een beetje aangepast, hij is ook niet helemaal geometrisch kloppend. Ik wilde dat er een grapje in zat, dus het ziet er heel slim uit, maar hij klopt niet, haha. Escher is wel heel hard hoor, heel hard. Hij zei ook altijd dat hij niets met wiskunde had en zo, wat de echte wiskundigen weer tot wanhoop dreef. Misschien loog ie ook wel, dat ie stiekem gewoon alles héél wiskundig berekende. En als wiskundig genie ook had berekend dat ie beter kon zeggen: ik weet er niets van. Want dat is uiteraard véél interessanter. Zo verkoop je dingen. Zo zijn die genieën, hè.’

Illustratie

‘Ligt misschien voor de hand, maar ik vind Piet Parra heel sick. Hij werkt ook veel met Yayo [Pepijn Lanen, ofwel Faberyayo uit De Jeugd Van Tegenwoordig] en zit in Le Le. Als ontwerper en illustrator is er in Nederland gewoon geen betere. Zijn stijl is zo duidelijk, zo herkenbaar. Hij wordt ook veel gekopieerd. Dat is ook sick, als mensen je shit na gaan doen, stel je wel wat voor. En… het is gewoon Piet Parra, man.’

Fotografie

‘Mag het weer iemand uit de buurt van Pepijn zijn? Zijn broer, Sandder Lanen, is echt een hele lijpe fotograaf. Hoe hij met licht speelt… Hij heeft ook de hoes van mijn album gemaakt. Als ik een foto van hem zie, gaat in mijn hoofd meteen de film spelen. Er wordt in één beeld een verhaal verteld, er gebeurt iets. Of nee, voordat de foto genomen werd ís al heel veel gebeurd, dat voel je gewoon. Sick.’

Literatuur

‘Ik lees de laatste paar jaar weinig literatuur en fictie, ik ben meer van de boeken waar je meteen iets uit kunt halen, boeken met kennis er in. Toevallig ben ik onlangs gevraagd door een tv-programma om de laatste van Peter Buwalda te lezen, Otmars Zonen, en daar zit ik nu dus diep in. Ja, fuck, dat is ook wel een meesterwerk. Door dit boek denk ik dat ik toch wel weer op het spoor van de literatuur kom. Als kind, als jongen, heb ik daar zoveel van genoten, maar de laatste tijd had ik er geen geduld meer voor. Dat daalt nu toch weer een beetje in. Het is wel goed voor me, ook als ik zelf dingen wil schrijven moet je af en toe ge-wowd worden door de echte grootheden.

‘In mijn boek zijn de allergrootsten toch echt de Vlamingen, vanaf mijn jeugd al. Met Herman Brusselmans voorop en Tom Lanoye en Dimitri Verhulst daar vlak achter. Die drie gasten, dat zijn ze voor mij. Veel meer dan de Nederlandse klassieken, zoals Mulisch en zo. Vlamingen schrijven gewoon mooier. Ik heb Brusselmans meerdere keren ontmoet, ik zou zelfs durven stellen dat het een goede kennis van me is. Wat een mooie combinatie van opscheppen en understatement is dat trouwens: een goede kennis…’

Architectuur

BirdsEyeLV (CC)

‘Ik vind het Centraal Station van Milaan het mooiste gebouw, gewoon omdat het zo imposant is. Heel sick, ontworpen door [zoekt]… Ja, daar is ie. Ulisse Stacchini heette de beste man. O, hij is al dood sinds 1947. Dan maken we er hier een memorial van. Voor mij is architectuur misschien wel de sickste vorm van kunst, omdat je er zelf in kunt. Zo’n gebouw kan heel hard je gemoedstoestand vormen. En dat is het toffe ervan. Wat zo’n installatie van Turrell ook doet, alleen die is daar echt specifiek voor bedoeld. Ben je wel eens in het VPRO-gebouw in Hilversum geweest? Dat doet meteen iets met je hoofd, als je daar gaat rondlopen en ziet hoe al die ruimtes zijn. Daarom hou ik heel erg van bouwkunst. Ik heb mijn huis vanuit dat oogpunt gekocht. Het is niet heel groot, maar wel een gek staaltje architectuur. Ik vind dat heel belangrijk.

‘De Sagrada Familia in Barcelona is in mijn ogen ook een van de belangrijkste kunstwerken ter wereld, omdat het gewoon nóóit af is! Het ergste wat ze in Barcelona kan overkomen is als de Sagrada Familia ooit klaar is. Dat gebouw is altijd in beweging. Misschien kunnen ze ‘m dan weer steen voor steen afbreken of zo, maar dat lijkt me ook zonde. Het hele verhaal, die gekke kerk middenin die stad… Het leven is ook nooit klaar, weet je. Het is net een mens.’

Performance art

‘Nee, dans of theater, dat is niet voor mij. Als je levende personen op een podium wil: een optreden van De Jeugd Van Tegenwoordig. Daar gaat niets boven.’

Kleinkunst

John Bauld (CC)

‘Ook van cabaret hou ik niet echt, de Nederlandse variant welteverstaan. Met alle respect naar de Nederlandse cabaretiers – en ik vind iemand als Hans Teeuwen wel heel erg goed, maar meer om z’n grofheid, z’n directheid, dan om de kunstvorm eromheen. Het Nederlandse cabaret is toch een beetje het retarded neefje van de Amerikaanse stand-up comedy. Dat is wel echt helemaal mijn ding. Dave Chappelle is een absolute favoriet, er zijn er meer… Wow, hoe heet hij nou, van F Is For Family [zoekt]… Bill Burr! Hij is belachelijk goed. Chris Rock vind ik natuurlijk heel sterk. En die gast die zich ging aftrekken waar vrouwen bij waren… Louis CK! Mág je hem nog wel noemen? Ik doe het toch. En de echte klassiekers, zoals Richard Pryor en natuurlijk Eddie Murphy. Ik beschouw Raw en Delirious nog altijd als een tweeluik, één meesterwerk, niet los van elkaar te zien.’

Woordkunst

‘Extince. Dat was mijn meest directe voorbeeld, toen ik een jaar of 13, 14 was. Voor Extince zag ik rap als iets van louter zwarte mensen en toch was hij ook onmiskenbaar een rapper. Hij was wel hoorbaar door anderen beïnvloed, maar probeerde juist niet een donkere guy te zijn, of iemand anders. Je hoorde gewoon z’n eigen stem en accent. Super Nederlands. Dat vond ik er zo tof aan. Hij was zichzelf, in de manier waarop hij dingen zei. Het was voor het eerst dat ik iemand flawless en op natuurlijke wijze een product hoorde zijn van de multiculturele samenleving, als Hollander. Zijn hele eerste album, Binnenlandse Funk… Hij had toen ook al een fittie met de Osdorp Posse, nog voordat we wisten wat een fittie was. In dat nummer dat ze nog samen maakten, Turbotaal, hoor je het verschil: Extince flowt gewoon beter, houdt ’t simpeler, en de dingen die hij zegt… Hij heeft Def P. daar echt gemurderd.’

Muziek

‘Alleen muziek, losgetrokken van de tekst? Nou, ik zag laatst Cory Henry, de toetsenist, die ook bij Snarky Puppy heeft gespeeld, op tv bij Vrije Geluiden [zoekt]… Heart At Midnight, met Yoran Vroom, een Nederlandse drummer, die ik na het zien van dit filmpje ook voor Enkelbangers heb gevraagd. Maar Cory Henry vind ik dus heel, heel sick. Ik ben het ding van express yourself door hem eigenlijk pas gaan snappen. Jezelf uiten door middel van je instrument. Hij doet dat, hij kan dat. Ik begreep het nooit, snapte dat concept niet. Voor een rapper is het iets makkelijker, omdat je gewoon woorden gebruikt. Maar als je dat kan zonder woorden… dan hebben we het over Kunst, ja. Met een grote K. Ik snap dat nu, door Cory Henry.’

De Kunst van het Leven

Daniel J Ashes

‘Ik denk dat de grote levenskunstenaar toch Freddy is. Gewoon Vjèze, haha! Daar kan ik niet omheen. Ik heb zoveel van hem geleerd. Over kunst, over het leven zelf. Het lijkt wel of hij alles gewoon snapt, alles gewoon zíet. Ik vind het altijd een grote kunst als je goed voor jezelf weet te zorgen. Mentaal, fysiek, materieel ook… Daar ben ik ook pas later achter gekomen en dat leer ik nog steeds. Dat is kunst. En ik kijk het van Freddy af. Hij leeft, flamboyant, op een mooie manier, komt niets te kort. En doet het helemaal zelf. Dat is het, man. Dat is de kunst van het leven.’

NIEUWE KUNST is op 26 februari verschenen.

Deel dit artikel

Meest gelezen artikelen

Wilco speelt lachend de tent leeg op Down The Rabbit Hole
Down The Rabbit Hole
wilco

Wilco speelt lachend de tent leeg op Down The Rabbit Hole

Waar is het feestje? Niet hier! Niet bij Wilco. Voor aanvang van het grootse en gretig gewilde nachtprogramma, doet Wilco ...
Queen groots en meeslepend in Ziggo Dome
concert

Queen groots en meeslepend in Ziggo Dome

Queen + Adam Lambert hadden in 2020 al met hun The Rhapsody tour in de Ziggo Dome moeten staan, maar ...
George Kooymans: 'Jullie zijn nog niet van me af'
interview
golden earring

George Kooymans: ‘Jullie zijn nog niet van me af’

‘Met George!’, klinkt het monter, aan de andere kant van de lijn. Slechts eenmaal ging de telefoon over en de ...

De favoriete kunstwerken van Willie Wartaal (interview) | OOR