muziek in coronatijd

'Het virus is nog niet klaar met de popmuziek'

Ook voor de popmuziek zijn het ongekende tijden. In dit blog signaleert en bespreekt OOR-columnist en mede-thuisblijver Hooijer de ontwikkelingen in de muziekwereld in coronatijd. Elke dag een korte beschouwing.

Openingsfoto Jorn Baars (Just Mustard, ESNS 2020)

3 juli
De laatste

Vandaag sluit ik dit blog. Hooijer gaat op zomerreces. Op 30 maart postte ik mijn eerste stukje over muziek in coronatijd. Sindsdien heb ik er alle werkdagen een stukje aan toegevoegd. Dit is de vijfenzestigste. Je hoort veel mensen verkondigen dat ze coronamoe zijn, ze zijn wel klaar met het virus. Maar het virus is niet klaar met ons. Corona veranderde de afgelopen periode het perspectief op het leven – en dus ook op de muziek, en de sociale omgang – van dag tot dag. Ik heb voor deze blog nooit verlegen gezeten om een onderwerp. Steeds was er een nieuwe maatregel, ontwikkeling, reflex, tendens, die vroeg om een overpeinzing, bespiegeling of duiding. Of verontwaardiging. Of schrik. Of spot. Of om het rinkelen van een alarmbel of de noodklok. Het virus heeft de popmuziek niks goeds gebracht. Behalve dat we voorlopig af zijn van platenmaatschappij-oubolligheden als meet & greet en signeersessies. Maar toch: never a dull moment dankzij corona. Het virus is ook nog niet klaar met de popmuziek. Het zal nog wel even doorgaan met het opschudden (lees: bruusk aanharken) van onze popwerkelijkheid. Ingeslepen patronen, vanzelfsprekendheden en routines (toeren, festivals, clubs bezoeken) zijn niet meer heilig/veilig. De verontrustende ongewisheid die dat oplevert zullen we misschien later, als we op deze periode terugkijken, toch ook als verfrissend ervaren, omdat juist deze ongewisheid de aanzet geeft tot nieuwe creativiteit en vindingrijkheid of misschien zelfs een (iets) betere (pop)wereld. Deze vijfenzestigste eindigt met Idee 415 van Multatuli. Hij schreef het rond 1870, maar het past perfect bij ons leven in tijden van corona. Het hing boven mijn beeldscherm bij het schrijven van deze blog. ‘Niemand weet het en zij die beweren het te weten zijn ’t onderling niet eens.’

2 juli
Paradiso

Eerst iets in China, toen Italië, lokaal, zal wel los lopen, toen was er een geval in Tilburg, de volgende dag in Diemen en de dag erna was het in het OLVG in Amsterdam. Vliegensvlug. Nu gaat wat je al heel lang en van heel ver zag aankomen opnieuw van Tilburg (‘013 kondigt ontslagen aan’, vorige week) naar Amsterdam (‘bij Paradiso verdwijnen 60 van de 230 banen’, gisteren). Daarmee wordt een vlijmscherp signaal afgeleverd. Paradiso, met respect voor alle vergelijkbare instellingen, nee aan alle huizen van cultuur, is het Ajax van de sector, de primus inter pares, het uithangbord, het onaantastbaar geachte bastion van avontuur en klasse. Mondiale gloed. Nationale trots. Hors categorie. Het vlijmscherpe signaal dat het hek van de dam is. Dat de voor deze herfst verwachte lange sterfscene in de cultuursector al hartje zomer begint en dat het voor velen daarin nu nog werkzaam een ijskoude winter belooft te worden. Veel zal afhangen van of en hoe, dat wil zeggen: onder welke voorwaarden, na 1 oktober de NOW 3-regeling (de overheid vult salarissen aan tot maximaal 90%) wordt opgetuigd. Maar zelfs dan staat als een paal boven water ‘dat Paradiso een van de laatste plekken in Nederland is die weer op volledige capaciteit mag draaien’, zoals interim-directeur Michiel Kleiss gisteren zei. ‘Daarmee treft de coronacrisis ons extra zwaar en is de onzekerheid zo nog groter.’ Wat voor Paradiso geldt, geldt voor alle popzalen van Nederland. Het virus was allang doorgedrongen tot het lijf, het live, het lijfelijke, het hart (lees: de clubs) van de Nederlandse popcultuur en zet nu haar sloopwerk voort tot in de haarvaten. 

De nieuwe OOR! Bestel ‘m hier.

1 juli
Vleugellam

Als ik lees dat het aantal coronabesmettingen in Los Angeles vandaag boven de 100.000  is gestegen, dan denk ik dat het nog lang gaat duren voor internationaal toeren van artiesten weer serieus van de grond komt. Brexit gaat ook niet helpen. Ik moet nog zien dat alles in 2021 weer ‘gewoon’ op rolletjes loopt. Maandenlang nu al geen inkomen en perspectief voor muzikanten die solo, of samen (in een band, of als begeleiders) de wereld over gingen en hun geld voor het overgrote deel verdienden met optreden in zalen en op festivals. Hoe zeiden ze dat vroeger ook al weer: geen droog brood. Ik vrees dat het concept ‘band’ als economische unit door toedoen van corona nog nauwelijks rendabel is. De hele rijken, de grote namen, zullen het wel overleven, en de hobbyisten die het ernaast doen en voor hun broodwinning niet afhankelijk zijn van optreden ook. Maar het grote middensegment, waaronder vele geliefde Anglo-Amerikaanse indie-acts die onze zomerfestivals bevolkten, kan momenteel geen kant op. De facto zijn zij – tijdelijk, in isolatie – al disbanded. Vleugellam. Hier wreekt zich het huidige verdienmodel voor muzikanten. Vrijwel al hun inkomsten dienen te worden gegenereerd uit optreden, terwijl wij – de consument – voor een grijpstuiver (10 euro per maand) toegang hebben tot alle muziek die zij ooit hebben gemaakt via streamingdiensten als Spotify. Dat vinden wij normaal, maar het is niet normaal. Dat heet scheefgroei. En de muzikanten maar bloeden. 

30 juni
Sociaal wenselijk

De mens is een sociaal dier. In coronatijd werd dat een mantra. Al maanden horen we het colonnes sociologen, psychologen en economen (want uiteindelijk draait het altijd om de centjes) verkondigen. Ook zeker een asociaal dier, sputter ik dan steevast tegen, maar dat wil niemand horen. Sociaal wenselijk is: graag tegen wildvreemden aan kleven, elkaar op zoeken, ‘willen knuffelen’, omarmen, huggen, samen hossen, polonaise lopen, in de pit meekolken, verbroederen, verbinding zoeken. Alles waar ik altijd al zo’n pokkenhekel aan had. Als ik mij al in een massa begeef, zoek ik een geïsoleerd plekje aan de zijkant, bij de uitgang, zodat ik zo snel mogelijk weg kan. Er zijn heel veel mensen die niet graag onder andere mensen verkeren. In de Zomer-OOR (donderdag in de winkel) bijvoorbeeld rapper Sticks: ‘Ik ga nooit naar optredens. Ik ben erg op mezelf. I hate it gewoon, met z’n allen in een zaal staan. Dat is niets voor mij.’ En zangeres Eefje de Visser: ‘Ik ga ook heel weinig naar concerten. Ik vind het heel intens om in zo’n groep mensen bij elkaar te staan. Niet ontspannend, meer een soort van werken.’ Corona blijft sociale dieren maar beproevingen opleggen. Hun reflexen (samendrommen), rituelen (samendrommen) en verdienmodellen (samendrommen) krijgen klap op klap. Er komt maar geen einde aan. Nu zij verplicht op een stoel moeten plaatsnemen als ze samen een mopje muziek willen consumeren, op anderhalve meter van een andere stoelbezetter, terwijl evenementen zowaar weer in zicht komen, beraden burgemeesters zich al weer op een alcoholverbod. ‘Je kunt je voorstellen’, filosofeerde een nijvere burgervader al, ‘dat het op evenementen moeilijker wordt om anderhalve meter afstand te houden naarmate mensen meer alcohol drinken en als de late uurtjes aanbreken.’ Je zult ze de kost geven die straks eerst lekker asociaal thuis gaan indrinken voor ze ladderzat op zo’n evenementenstoel ploffen.

29 juni
Leeftijd en zo

Bejaarden behoren tot de verhoogde risicogroep van corona, maar in de popmuziek valt daar tot dusverre weinig van te merken. Het geriatrische offensief waarmee Bob Dylan en Neil Young de Nederlandse album Top 100 aanvoeren mag gerust sardonisch genoemd worden. De heren, respectievelijk 79 en 74, staan deze week op nummer een en twee. Er zijn de afgelopen maanden ook weinig prominente popbejaarden gevallen. John Prine en Dave Greenfield, de corona-oogst voor Magere Hein was – eigenlijk verrassend – mager. Het gros van de popoudjes heeft de quarantaine gewoon prima doorstaan. Ze zijn – in RIVM-termen – ‘vitaal’ en ‘zelfredzaam’ gebleken. The Stones zijn niet omgevallen, wat er over was van The Beatles evenmin. De Springsteens van deze wereld maken het goed. Toch zal corona grote consequenties hebben voor hun toekomst, met name qua optreden en toeren. Hun publiek bestaat grotendeels uit vijftigplussers. Ouderen gaan zich niet meer zo makkelijk tot massa laten kneden. Hun enthousiasme om op elkaar gepakt in een zaal of op een wei te staan zal niet groot zijn zolang er geen vaccin is. Dat is geen fijn nieuws voor artiesten die het live vooral moeten hebben van een publiek van boven de vijftig. Of voor festivals die een wat ouder publiek bedienen. Het lijkt er sowieso op dat corona gaat leiden tot een generatiekloof binnen de livepraktijk. Denk aan de stemmen die opgaan om clubbezoek exclusief toegankelijk te maken voor niet tot nauwelijks vatbare jongeren en te verbieden voor (bijvoorbeeld) zestigplussers. Leeftijdsdiscriminatie. Er is veel voor te zeggen. En tegen.

26 juni
Roosbeef

Als Roos Rebergen (Roosbeef) nog een ander leven had gehad, dan had ze op nog wel meer plekken willen wonen. Na Nederland en Kentucky woont ze nu in België. Ze kan zich overal thuis voelen en dat is rijkdom. ‘Het is het nooit zo gemakkelijk in het begin, maar als je er eenmaal een tijdje woont, dan voelt het als vrijheid.’ Ze komt heel graag in Nederland. ‘Ik vind het een heel prettig land, maar ik ben blij dat ik er niet woon.’ Toen corona toesloeg wilde ze net gaan toeren met haar (nieuwe) album Lucky. Nu er ‘lichtelijk wat goed nieuws komt’ kan er ‘stilaan’ weer wat. ‘Om gewoon met de groep te spelen, dat heb ik gewoon heel lang niet gedaan. Een plaat is leuk, maar live valt er uit deze liedjes nog heel veel te halen. Met veel spelen gaat het steeds meer in mekaar passen.’ Voor dertig man heeft Roos niet opgetreden (‘dat doe ik niet’). Maar binnenkort, 4 juli, staat ze met haar deels Belgische band in Het Burgerweeshuis in Deventer. In twee shifts voor elk 100 man of misschien wel meer. Heerlijk, na al dat thuis zitten, optreden. ‘Om het leven doormidden te zagen.’ Is optreden in België anders dan in Nederland? ‘In België is het publiek iets stiller, ook al verandert dat de laatste tijd wel. In Nederland geven ze vaak wat sneller applaus. Nederlanders doen graag mee. In het theater geven ze graag een staande ovatie. Ook als het niet verdiend is staan ze rechtop. Dat is in België niet zo gebruikelijk. Maar een wereld van verschil? Welnee. Het is ook maar net wat voor publiek je hebt. Ik heb een vrij aardig, goed opgevoed publiek.’

Ps. Wat doet Roosbeef met Zwangere Guy en wat doet Zwangere Guy met Roosbeef? Lees het vanaf 2 juli in het Zomernummer van OOR.

25 juni
60.000 handtekeningen

Vanmiddag om 13.15 uur neemt OCW-minister Ingrid van Engelshoven 60.000 handtekeningen in ontvangst van mensen die zich ernstig zorgen maken over Nederlandse muziekindustrie en dan met name het live-aspect ervan (clubs, festivals, concerten, tournees). Liefde voor Muziek heet de petitie. Eigenlijk had hij beter Liefde voor Banen in de Muziek kunnen heten. Of Liefde voor een Bestaan in de Muziek. Door de coronacrisis staat de hele branche op instorten. ‘De sector ging als eerste op slot en zal als laatste weer opengaan. Veel artiesten, gezonde bedrijven en zzp’ers hebben geen omzet of inkomen meer. Zonder enige vorm van extra ondersteuning zal zeker 50 procent van de 150.000 mensen werkzaam in de livemuziekindustrie deze crisis financieel niet overleven.’ De cultuurwereld dreigt door de coronacrisis dit jaar 2,6 miljard euro aan inkomsten mis te lopen en vreest een ‘lange sterfscène in de herfst’, zo schreef de Volkskrant. De plots aangekondigde verruiming van bezoekerscapaciteit vanaf 1 juli neemt de zorgen niet weg. ‘Fantastisch’, twittert de minister, ‘dat theatermakers, acteurs, muzikanten en andere performers hun kunsten weer aan meer mensen kunnen tonen. Afgelopen tijd was erg moeilijk. 1,5 meter is nog noodzakelijk, maar nu is daar dan die stip aan de horizon.’ Maar met die 1,5 meter (en louter te reserveren zitplaatsen) schieten clubs en festivals nauwelijks iets op. Daar kan je geen rendabele shows op draaien. Iemand nam al het woord schijnvertoning in de mond. Vooralsnog lijkt voor velen die voor 12 maart een goede boterham verdienden in de muziek de realistische stip aan de horizon omscholen of vakkenvullen. Minister, stuur ons niet met een kluitje in het riet!

24 juni
Het geweten van Sticks

En zo bouwde rapper Sticks in coronatijd, low key, aan een album. Negen weken lang (sinds 16 april) elke week een nieuwe track op Spotify. Sinds vannacht staat de tiende erop, Lekker Hoor. Een posse track. ‘Dat betekent dat ik mijn hele posse meeneem.’ Vier rappers dus: Rico, Freez, Mula B en hijzelf. Misschien komt er de komende weken nog een track bij, misschien wel twee, maar: ‘Ik heb vandaag alles doorgestuurd naar de jongen die het gaat masteren voor vinyl, dus this is it, zou Michael Jackson zeggen.’ Op het album staat een samenwerking met Zwangere Guy, het nummer Connect, door Sticks zelf geproduceerd. Een aantal tracks haakt in op ‘zaken die nu aan de hand zijn.’ Geweten gaat over Black Lives Matter. ‘Na de demonstratie op de Dam zag ik de strijdbaarheid, maar vooral de pijn bij Typhoon en Winne. Glenn en Winston, vrienden van me, met wie ik intensief omga en muziek heb gemaakt in Great Minds en Fakkelbrigade. Ik dacht altijd: binnen hiphop speelt racisme sowieso niet. Daar ben ik ook echt wel van overtuigd. Maar nu ging ik bij mezelf te rade. Ik realiseerde me dat ik onvoldoende heb onderkend hoe zij met deze pijn hebben moeten dealen. Het is niet genoeg om niet racistisch zijn. Je moet je er ook echt tegen uitspreken. Je hebt een publiek, je hebt een stem. Ik dacht: hoe kan ik mijn vrienden helpen? Wat kan ik zelf doen? Daar gaat Geweten over.’ 

Ps. Wat doet Sticks met Eefje de Visser en wat doet Eefje de Visser met Sticks? Lees het vanaf 2 juli in het Zomernummer van OOR.

23 juni
Alleen samen

Wat verstaan we onder het woord publiek? In de Paradiso ga – nee, ging – ik altijd expres links of rechts boven op het balkon staan, ter hoogte van de band. Expres, om het publiek te zien, dat prachtige monster, die mensenkluwen, dat uit lichamen bestaande lichaam met opgewonden, begeesterde ogen, reikhalzende halzen en heupen en armen die een cadans zoeken. Feminien, masculien, zwetend, opgestuwd, vol overgave en focus wanneer de artiest echt levert. Sexy, machtig, magisch en soms wreed. Ik zei het al: een monster. De vierde wand, dat zijn de mensen in de zaal. Zij maken en breken de show. Als je aan hen denkt, snap je waarom sommige artiesten plankenkoorts hebben. Anderen laten hen eten uit hun hand. Zo knap. Zij die klappen, joelen en fluiten. Of er doorheen kletsen, die drinken en flirten en zich samen voelen. Het publiek is een massale groepshug. Nee, was… want nu is publiek 30, en vanaf 1 juli 100 mensen, van elkaar verwijderd, wat unheimisch in een veel te grote leegte ruimte. Nu is publiek streamende eenlingen thuis achter een scherm, het wij-gevoel komt van de verspringende reacties in de tijdlijn. Ik keek zondagavond naar Jean-Michel Jarre’s livestream Alone Together. Een zogenaamde VR show. Virtual Reality, wordt dat de concerttoekomst? Jean-Michels avatar speelde vanachter zijn avatarsynthesizer in een futuristische nogal lege zaal voor een stel volgens hedendaagse gezondheidsrichtlijnen uit elkaar staande/dansende animatiefiguren. Het was ‘m niet.

22 juni
#SaveOurStages

Volop bemoedigende verhalen over podia waar weer voor anderhalve man en een paardenkop wordt opgetreden. Mooie initiatieven, ook op gebied van livestreaming, maar leiden ze niet af wat ons werkelijk te wachten staat? De verwachte kaalslag? Het (pop)culturele wasteland, waarvoor sinds het begin van de coronacrisis wordt gewaarschuwd? In de USA, de levensader – zeker qua ‘live’ – van onze popcultuur, hadden ze vorige week ook een soort Liefde Voor Muziek-petitie. Deze zogeheten Artists’ Letter To Congress (#SaveOurStages) werd ondertekend door echte groten. Handtekeningen van Foo Fighters, Billie Eilish en Willie Nelson, Neil Young, Lady Gaga, Coldplay, etc. etc., de lijst is eindeloos. Allemaal maken zij zich grote zorgen over het lot van de Amerikaanse onafhankelijke muziekpodia en promotors. Het livecircuit staat op instorten. Als deze shutdown zes maanden voortduurt verwacht 90 procent van de Amerikaanse onafhankelijke podia de deuren nooit meer te zullen openen, zo schrijven Billie Eilish en consorten. Zonder steun van de federale overheid zijn ze reddeloos verloren. Ga maar na: zero inkomsten tegenover een overweldigende overhead aan huur, hypotheek, onderhoud, belasting en verzekering. Natuurlijk is Nederland de USA niet, maar hier horen we de eerste alarmerende verhalen over bioscopen die het niet langer bolwerken. Hoelang houden clubs, popzalen en onafhankelijke promotors het hier vol? Is het Nederlandse livecircuit nog wel rendabel? Wat als zo meteen overheidssteun (bijvoorbeeld aanvullen van salarissen van personeel) juist wordt afgebouwd? Billie Eilish c.s. schrijven ook dat Amerika pas echt ‘terug’ is als de muziekzalen weer gevuld zijn met fans die veilig van concerten genieten’. Dat geldt precies zo voor Nederland.

19 juni
Pinkpop

We zouden vandaag naar Pinkpop. Niet dus. Het verdriet van Limburg straalt uit over het hele land. Pinkpop is immers sinds mensenheugenis – dit zou de eenenvijftigste editie worden – ons nationale en grootste festival. Hier past nationale rouw. Er wordt van alles georganiseerd om het leed te verzachten. Vanavond de Grote Pinkpop-quiz, 950 deelnemende teams, vanuit Poppodium Nieuwe Nor te Heerlen met een afterparty van KINK. Morgenavond om 22.35 bij NPO3 optredens vanuit Paradiso met gefnuikte Pinkpop 2020-acts als Chef’Special, The Kik, Nona en Ten Times A Million. Op de radio staat NPO 3FM het hele weekend op standje Pinkpop. Je zult de mensen de kost geven die thuis zelf ook in standje Pinkpop schieten. Er wordt wat afgeschoven met bankstellen en (tuin)meubilair. Roze petje op, achterplatje versierd, tentje opgezet op het gazon (de camping). Menige huiskamer wordt Mainstage, achterkamer IBA Parkstad Stage. Speakers op elf. Bierpomp op de gang. Roze pilletje in de mik. Neem bijvoorbeeld dat stel laatst in de krant dat al hun eigen Pinkhouse organiseerde. Ze hadden de grootste lol. ‘Met denkbeeldige security en muntjes voor de bar.’ Fijn het hele weekend aardbeven met Rage Against The Machine en zweven als Eddie Vedder. Maar er is altijd een overtreffende trap. Letterlijk. De ware diehard beklimt de 500 treden van de Wilhelminaberg om gratis (!) mee te beleven hoe Slash beneden een spetterende dubbelloops luchtgitaarsolo ten beste geeft in Patience. De ultieme Pinkpop-bedevaartganger gaat op z’n knieën. 

18 juni
Phoebe Bridgers

Kort geleden was popmuziek een mannendomein, nu draaien we James Brown gewoon om. It’s a woman’s world… but it would be nothing without a man (op z’n tijd). De grote onderwerpen van voorjaar 2020 – corona en Black Lives Matter –  hebben deze historische ommezwaai enigszins naar de achtergrond verdreven. Vrouwen gaan ondertussen rustig door met het regeren van de popwereld. #MeToo, het grote onderwerp van 2017, 2018 en 2019, heeft mondiale oren geopend. Empowerment heeft haar nut bewezen. Het zelfbewustzijn van vrouwelijke artiesten is sterk gegroeid. De vrouwelijke stem laat zich horen en wordt ook gehoord. Vrouwelijk talent en zeggingskracht treffen doel. Aan het rijtje Billie Eilish, Lana Del Rey, FKA Twigs, Rosalía, Dua Lipa, Charlie XCX, Angel Olsen, Sharon van Etten, Ariane Grande, Cardi B, Janelle Monáe en Fiona Apple (laten we Beyoncé niet vergeten, Lady Gaga, Anouk) kan vanaf morgen Phoebe Bridgers (25) worden toegevoegd. Dan komt haar nieuwe (tweede) album Punisher uit, waarmee ze de titel van belangrijkste hedendaagse Amerikaanse folkzangeres opeist. ‘Zij is de baas’, schetste de veertien jaar oudere Conor Oberst (Bright Eyes) vorig jaar de verhoudingen, toen Phoebe en hij samen (gelegenheids)duo-act Better Oblivion Community Center vormden. Zo buitenissig als Fiona Apple, die ook meedoet op Dylans nieuwe, is de doortastende observatrice uit Los Angeles niet, maar met haar prachtige hoge stem (Moon Song, track zeven op Punisher, zo!) raakt Phoebe je diep in je hart.

17 juni
Lekker aan de mdma

Ik wilde eigenlijk een stukje schrijven over hoe de Nederlandse festivalmarkt is gecontamineerd door de Nederlandse handelsgeest en is opgedeeld in aparte markten. Een festival voor ieder segment, doelgroep en niche. De alternatievelingen, het mainstreampubliek, de metalheads, de danslustigen, de hiphoppers, de wereldmuziekliefhebbers, ze stappen elke zomer vrolijk rond in hun eigen van de Flaming Lips geleende festivalbubbel. Dat versplintert de samenleving. Ze ontmoeten elkaar niet. Eigenlijk een vorm van apartheid (niet voor niets een Nederlands woord). In de jaren negentig – crossover en multicultureel waren doelen op zich – voelden festivals veel meer een morele verplichting om die versplintering op te heffen. De werkelijkheid is weerbarstig. Gekleurde mensen hielden er bijvoorbeeld helemaal niet van om drie dagen door de modder te waden, wat blanken er wel voor over hebben. Ja, we generaliseren. Anyway, allemaal braaf gelul van mij, want ik sla de krant open en lees over een heel andere handelsgeest die de Nederlandse festivalmarkt heeft gecontamineerd. De ene na de andere door corona gedwongen thuisgebruiker verlangt met nostalgie terug naar het vertrouwde festivalnormaal. Lekker aan de ‘speed, xtc en mdma’ op ‘festivals  – meestal techno, maar ook Lowlands – en popfeestjes.’ En ik maar naar festivals gaan voor de muziek. 

16 juni
Festivals in het vriesvak

Toen Corona nog niet op terugtocht was, hadden we een gezamenlijke vijand. Nu zijn we weer versplinterd. De gemoederen zijn verhit, de verwarring soms groot. Het zijn mooie vroege zomerdagen met soms grimmige trekjes. Een artiest lapt het verbod om op te treden aan zijn laars (Douwe Bob gisteren op Terschelling, hij mag zich vandaag op het politiebureau melden). Er vallen onverkwikkelijke woorden (Akwasi en de reacties op Akwasi). Er is een beeldenstorm. Er tekenen zich nieuwe tendensen af in de verwerking van het (afgelaste) festivalseizoen. Vrijwel geen enkele ticketkoper wil zijn geld terug. Tickets schuiven gewoon door naar volgend jaar, hetzelfde gaat grotendeels op voor de programmering. Alsof die wordt ingevroren om in 2021 uit het vriesvak te worden gehaald. Ondertussen schrijdt de tijd voort en verandert de wereld. Zullen programma’s die in 2020 actueel waren dat in 2021 ook nog zijn? Misschien zullen ze na de Black Lives Matter-demonstraties nogal wit aanvoelen. Ondertussen komen uitgerekend Bob Dylan en Neil Young deze week met albums. Vijftig jaar (en langer) geleden schreven ze ook al protestsongs tegen racisme. ‘How long, how long?’ moet dit nog doorgaan, vroeg Neil zich in 1970 af in Southern Man. Nog maar een oud citaatje van Bob er achteraan, dat nog steeds angstig actueel is gebleken: ‘If you’re black you might as well not show up on the street / ‘Less you want to draw the heat.’ (uit Hurricane, 1976). Foto Karen Eliot (CC)

15 juni
Bobweek

Het is Bobweek. Vrijdag verblijdt de 79-jarige de wereld met zijn eerste studioalbum in acht jaar. Rough And Rowdy Ways. Er zijn er die er naar smachten, gelijk de mensheid smacht naar het vaccin. Op internet duiken de eerste recensies op. ‘Bob keert terug’, schrijft Tim Cumming in The Arts Desk, ‘met een onvervalst, steenkoud meesterwerk…’ () ‘vol met sublieme momenten, fantastische humor, wreed geweld en ondraaglijk gevoel.’ Volgens Cumming speelt Dylan ‘met de mores van de sentimentele liedkunst zoals een kat met zijn prooi.’ Cumming prijst tracks als Crossing The Rubicon en Goodbye Jimmy Reed om hun ‘levendige taferelen over een blues die doordrenkt is van het bloed van de ouden, de helden van Homerus en Julius Caesar, die de kelen van hun vijand doorsnijden.’ Alex Petridis van The Guardian maakt eveneens gewag van referenties aan onder anderen Shakespeare, de Ilias, Bo Diddley en Martin Scorsese. ‘Misschien wel zijn meest consistente briljante set songs in jaren,’ oordeelt Petridis. In zijn ogen informeert Dylan de wereld in zijn songs al vijfentwintig jaar op grimmige wijze dat alles naar de klote gaat. Wacht maar af, dringt Rough And Rowdy Ways voortdurend aan, het wordt nog erger. Misschien niet het meest geruststellende communiqué om midden in een wereldwijde pandemie uit te brengen, schat Petridis in, maar om geruststelling was het Dylan zelden te doen. Geen vaccin dus, wel vijf sterren van The Guardian. Hier de OOR-recensie!

Lees ook: OOR’s ultieme Bob Dylan-gids, al zijn albums besproken en gewogen.

12 juni
We zouden naar Best Kept Secret

We zouden vandaag naar Best Kept Secret. Niet dus. Het festival heeft een nieuwe directeur. Maurits Westerik (38). Ex-Gem, ex-Beggars, zanger van bewilder. Op maandag 9 maart, tien maanden in dienst, gaat Maurits piketteren. Zijn eerste keer. Op het terrein van de Beekse Bergen. Samen met z’n team, leveranciers en ‘deco-partijen’ (die voor de aankleding zorgen). ‘Piketteren betekent dat je paaltjes slaat waar de podia, bars en tenten komen.’ Dinsdag 10 maart gaat de provincie Brabant dicht. ‘Toen dacht ik, jemig, wat gaat er nu allemaal gebeuren? Maar dan zit je natuurlijk nog vol in je geloof, je denkt, het is 10 maart, we hebben nog een aantal maanden.’ Er volgen een aantal onzekere weken (‘Je kon geen kant op’) tot de persconferentie van 22 april, waar Rutte het festivalseizoen definitief afblaast. Maurits: ‘Je voelt je pootje gehaakt. Met zoveel creativiteit en wilskracht iets niet kunnen voortzetten en uitvoeren is natuurlijk heel heftig voor iedereen.’ En daarna? ‘Dan begint de malaise. Dan moet je meer dan 1400 freelancers gaan bellen, dat de hele klus niet doorgaat. Voor velen klapt de hele zomer eruit, of je nou gespecialiseerd bent in het opbouwen van podia of tenten, of je hebt een foodtruck. Het is verschrikkelijk voor iedereen.’ Maar er is inmiddels ook wel weer wat bemoedigends te melden. Nagenoeg geen enkele bezoeker vraagt geld terug voor zijn kaartje. Heel veel bands bellen of mailen meteen: let’s try next year. Maurits: ‘Dan mag je weer vooruitkijken en vooruit dromen. En dat is natuurlijk fijn voor iedereen.’

11 juni
De Micrashell

De toekomst van de rock & roll, uitgaan, festivals, het volle stadion (voetballiefhebbers, ook opgelet)? We hebben gekkere dingen beleefd in de pandemische werkelijkheid. Zoomen, de nationale anderhalve meter-obsessie, het OV-mondkapje, de gesnoeide kantoortuin, niet meer naar Thailand. Een jaar geleden rolden we over de grond van het lachen of huilen als iemand iets dergelijks had voorspeld. Een zomer zonder festivals? We komen niet meer bij. En dus… eigenlijk best logisch wat het bedrijf Production Club in LA aan het ontwikkelen is. De Micrashell. De Black Mirror-variant op het reuzencondoom waar iedere uitgaanslustige inmiddels naar smacht. ‘A suit that allows you to socialize in times of a pandemic… without distancing.’ Een ingenieus ‘air-tight top suit + hybrid soft + hard helmet’. Niet alleen ‘virus-shielded’, maar ook ‘easy to control, fun to wear, disinfectable’. Een eigentijds makkelijk aan en uit te trekken hansopje. Het consumeren van voedsel doet afbreuk aan het principe van deze PPE (personal protective equipment), maar ‘dancing and raving, no problem.’ Je kan er ook mee seksen, plassen, poepen en drinken. Kletsen eveneens. Dankzij moderne snufjes als sensoren, lucht verversende filter, speakers, microfoon, camera en batterijen. Het bedrijf stelt zich voor dat clubs, zalen en festivals de afnemers gaan worden (zij verzorgen dan ook de desinfectie). Bij de entree krijg je je PPE-tje uitgereikt. Ik kan niet wachten om als Daft Punker Ziggo, Paradiso of Pinkpop binnen te stappen. Wordt het vaccin alsnog snel uitgevonden, dan blijven ze in LA stug door ontwikkelen. Optimistisch: ‘Voor de volgende pandemie, een vergiftigde stad of een feestje op de maan.’

9 juni
Boeing 747

Een prachtig dramatisch gebaar! En dan ook nog Rutte en zijn snode consorten van het RIVM te slim af zijn. Die hem de popmond snoeren, gelijk zij dezer dagen ons aller popmonden snoeren. Wij die des zomers volle uitgelaten weiden gewend zijn en nu onze kunsten moeten vertonen voor schamele inimini-meutes van 30 m/v. Gedreven door wanhoop vond de inventieve Tim Akkerman dat ene minuscule gaatje in het graniet van Van Dissels verstikkende verordeningen en popbeleving kelende anderhalve meter oekazes. Eureka!, knipte Lampje in Tims hersenpan. We huren een vliegtuig! Wij, Tim en zijn band The Ivy Leaugue, spelen, want dat mag wel, in een sigaar, nee een Boeing 747, we spelen volle bak voor 524 man, we spelen onze ballen eraf, onder het motto dan liever de lucht in, onze nationale held Van Speijk achterna. Maar nee, het was een (eigenlijk best aardig) geintje van Tim, een late 1 april grap, een publiciteitsstunt. Dit, lieve mensen van de Raad voor Cultuur, is wat popcultuur nou popcultuur maakt (óók een beetje debiel, soms). Een maf idee van de manager, een gimmick, een gebbetje, soms is het net tweedehands auto’s verkopen, hopen dat ze er in stinken. Het is geen Wagner of Mahler, het is Tim! Er was ook een andere band die het in de lucht zocht en op het dak ging spelen, ja, zij, die naar de USSR vlogen, toen daar nog geen bands heen mochten. 

8 juni
Fluiten naar subsidiecenten

Van die dingen: wie gekleurd is wordt gediscrimineerd en popmuziek is de lul. Je dacht dat het al lang opgelost was, maar niet dus. Eurosonic Noorderslag (ESNS) heeft geen positief advies ontvangen van De Raad voor Cultuur. ESNS kan fluiten naar de subsidiecenten. Nu zijn ze er in het Hoge Noorden met vlag en wimpel in geslaagd om van dit showcasefestival het SXSW van het oude continent te maken (Groningen, Texas) en profiteren horeca, zalen, hotel- en accommodatie-wezen, omroepen en vooral de internationale muziekindustrie al jaren van jong musicerend grut uit alle windstreken, dat in veel gevallen voor een appel en een eierbal komt opdraven om zich in de kijker te spelen. Dus: lullig voor goudhaan ESNS, maar dit negatieve advies valt wellicht nog enigszins te begrijpen. Bizar is het dat de Raad voor Cultuur adviseert van de duizenden Nederlandse bands er slechts een (1) te subsidiëren. De Staat, die er zelf ook mee in hun maag zitten. Ja, waarom zij wel en de rest niets? Ronduit ‘cultureel’ debiel is dat anno 2020 welgeteld één (1) procent uit de subsidiepot voor podiumkunsten en ontwikkelingsinstellingen naar ‘de popsector’ gaat. Voor de Raad voor Cultuur is popmuziek punniken (o nee, de lul). 

5 juni
Vestrock

Vandaag zouden we naar Vestrock, zo wil bij ons thuis de traditie. Doen we al tien jaar. Middelgroot festival in Zeeuws-Vlaanderen. Drie dagen, 10.000 man. Knus, hoge kwaliteit programmering. Alles top, altijd weer. Niet dus dit jaar. Vestrock was begin april zo’n beetje het eerste festival dat zo eerlijk was om bekend te maken dat het feest niet doorging, toen vrijwel alle andere festivals nog in de ontkenningsfase zaten. Nu kijken ze in Hulst tegen een stil en leeg weekend aan. Dat geeft medeorganisator/-oprichter Marcel Verhaar een ‘raar en onrustig gevoel.’ Normaliter zitten ze midden in de voorbereiding, met alle spanning van dien. ‘Dit voelt als een anticlimax.’ Toch gaan ze wel iets doen dit weekend. Het speciaal voor het festival gebrouwen bier kon niet meer worden afgezegd. Dat gaan ze nu in Hulst verkopen aan wie maar wil. 3500 liter Vestrock Blond. ‘Plus een klein uitje met een deel van de organisatie. Binnen de RIVM-normen uiteraard. En dan drinken we natuurlijk wel wat van ons eigen bier op. Om het toch nog een beetje momentum te geven.’ Opvallend: ‘We hebben eigenlijk alleen maar hartverwarmende reacties en steun gehad.’ Van bands, van Hulst, van bezoekers. ‘Ze kunnen het geld van hun tickets terugkrijgen, maar heel veel mensen mailen: jullie mogen het houden om er volgend jaar weer een mooi feestje van te maken.’ 

4 juni
Clubgen

Ik heb een clubgen. Veel mensen hebben een clubgen. Het is een subgen van het uitgaansgen, wat vrijwel iedereen blijkt te hebben. Daarom gaan wij openluchtraven vanuit de auto of massaal technodansend bootje varen. De kurk moet van de fles, liefst met een knal. Dan is met z’n dertigen naar een club natuurlijk een druppel op een gloeiende plaat, maar toch! Mijn clubgen loopt over van liefde voor gebouwen waar we samenkomen om muziek te luisteren. Ze dragen illustere namen. Paradiso, Melkweg, Vera, Effenaar. Een rondgang langs hun websites maakt pijnlijk duidelijk hoe corona hen heeft overvallen. Het lijkt Pompeï wel. Agenda’s die er begin maart op zijn gezet voor tot ver in de zomer staan er vaak nog op. Ze zijn inmiddels gestold. Sommige webmasters hebben nog net een streep door het programma gezet voor de stromende lava hun vluchtende voeten bereikte. Nu de deur van sommige clubs voorzichtig op een kier gaat, komt er ook weer wat leven op sommige websites. TivoliVredenburg trekt de kar. Daar zijn nu ‘twee weken lang dagelijks drie kleinschalige concerten of lezingen voor 30 bezoekers in onze Grote Zaal.’ Michelle David & The Gospel Sessions gaan zondagochtend 7 juni voor in Paradiso’s Sunday Service (te gast Cato van Dijck van MY BABY en Benjamin Herman) eveneens voor 30 bezoekers (en gelivestreamd). Vera gaat ‘proefdraaien in cafésetting, eerst alleen voor medewerkers, vanaf half juni hopelijk weer voor alle bezoekers.’ Op het terras van Effenaar kan alweer gesmuld worden van ‘Pintxos met geitenbrie – abrikozenjam – courgette [V]’ en de Melkweg brengt de Liveurope Digital Tour (upcoming talent in samenwerking met 16 Europese concertzalen). Op zaterdag 6 juni presenteert Veronica in de Ziggo Dome exclusieve 30 Fans Only Concerts van Kensington, Alain Clark, Danny Vera, Duncan Laurence, Ilse DeLange en Son Mieux. Ja, ook Ziggo Dome (en vooruit: Veronica) heeft een clubgen! En het hart op de goede plek. Zie hun pui!

3 juni
Gesprek opgevangen op een terras

‘Al dat gelul over Halsema leidt natuurlijk alleen maar af van waar het eigenlijk over moet gaan: Black Lives Matter.’

‘Wist je dat Red Hot Chili Peppers ook een keer op de volle Dam hebben gestaan? Flea en zo.’

‘Gááf. Dát zou pas gaaf zijn. Mag van Femke ook vast wel.’

‘In Spanje zitten ze bijna in fase 2. Vierhonderd man, zitplaatsen. Echte gigs, man! Wij lopen weer hopeloos achter. Hier staat Tim Knol in een club voor anderhalve man en een paardenkop op te treden. Nou ja, hoogstens dertig, een kilometer uit elkaar’

‘Wel even opletten: openlucht hé, in Spanje, niet indoors.’

‘Wij zijn ook helemaal klaar voor fase 2. Al maanden geen regen meer gezien. Het lijkt onderhand de Sahara wel. De dijken worden poreus. Ik heb wel zin in een nieuw Awakenings. Lekker zitten dansen met vierhonderd man.’

‘En nou is Code Oranje ook weer voorbij. Of zo. Kun jij er nog een touw aan vast knopen? De grenzen gaan open. Maar België kun je niet door.’

‘Je moet zeker weten wel reserveren als je moet poepen over de grens.’

‘Hier ook?’

‘Daar ben ik nog niet helemaal achter.’

‘En vliegen mag ook weer. Hadden Red Hot Chili Peppers best wel naar Pinkpop kunnen komen. Of naar de Dam.’

‘Mogen er ineens toch weer bandjes toeren? Hoe dan? Waar dan?’

‘Ik zeg je: daar ben ik nog niet helemaal achter. Smaakt jouw Corona ook zo goed?’

2 juni
Black Out Tuesday

‘Hey, you know something people?’, sneerde Frank Zappa in 1965, na het zien van de beelden van de ‘rassenrellen’ in Watts, het getto van Los Angeles. ‘I’m not black but there’s a whole lots a times I wish I could say I’m not white.’ Sindsdien is het Trouble Every Day gebleven, zoals Zappa het betreffende nummer op Freak Out! (1966) noemde. In Harlem in NY toonden ze op straat foto’s van lynchpartijen aan toeristen. ‘Jullie hebben dit gedaan’, zeiden ze. Dat vond ik helemaal niet leuk om te horen. Trouble Every Day. Vandaag de dag kijken we op tv of online naar een lynchpartij, nu heet dat knieklem. Die deed denken aan de nekklem in 2015 na afloop van Parkpop, waarbij de Arubaanse Mitchell Henriquez het leven liet (de verantwoordelijke agent kreeg zes maanden voorwaardelijk). Trouble Every Day. Veel artiesten verklaarden zich ‘appalled’ vanwege de dood van de 46-jarige George Floyd door racistisch politiegeweld. Onder andere Beyoncé, RihannaAriane Grande, Jay-Z, Justin Bieber, Cardi B, Lady Gaga, Travis Scott en Chance The Rapper. In ons land demonstreerden op de Dam onder andere Georgina Verbaan, Halina Reijn, Akwasi, Memphis Depay, Anna Nooshin, Hadewych Minis, Maan, Eric Corton, Alkan Çöklü, Tim Hofman en Faberyayo. Amerikaanse steden staan in brand. Trouble Every Day. Goed dat de muziekindustrie vandaag op zwart gaat. The show must be paused.

29 mei
De Zoomshowcase van Celeste

Gisterenavond mijn allereerste Zoomshowcase meegemaakt. Exclusief uitgenodigd. Van Celeste nog wel, de winnares van de BBC Sound of 2020. In januari blies zij met haar majesteitelijke stem, liedjes en voordracht Groningen nog omver. Callas, Holiday en Winehouse ineen. Stijlvol, leuk en kapsones-vrij mens. Natuurlijk ook helemaal tussen wal en schip gevallen door corona, de stakker. ‘Bij deze Zoomcase’, aldus de informatie vooraf, ‘staan de aanwezigen op privé, deelnemers kunnen niet zien wie er verder allemaal bij zijn.’ In de aanloop verscheen rechts in beeld echter een lint van schermpjes met daarop filosofisch kijkende, (on)geduldig turende, (verwoed) met de techniek worstelende, in de achtertuin borrelende, neus peuterende, zit mijn haar wel goed?, en hey, heb je een nieuwe vriend?-collegapopjournalisten in de diverse achtertuinlanden (België). Zo’n tweehonderd Zoomers zagen hoe Celeste, een beetje zenuwachtig, geflankeerd door een pianist en gitarist, dapper en prima haar nieuwe nummers bracht. Gelukkig zat ze er ditmaal weleens faliekant naast. Een welkom ‘vaccin’ tegen de niet aflatende stroom chatberichten waarin platenmaatschappijmensen sans gene haar stem, liedjes, persoon en jurk ophemelden. Op z’n ultra-Brits. ‘This is amazing!’ Haar nieuwe single is ‘So of the zeitgeist’. En: ’She is so hot in the UK right now!’ Heel nieuw, zo’n Zoomcase, maar dit was weer ‘so’ het oude normaal. Alsof wij in de achtertuinlanden niet zelf kunnen nadenken. Begrijpen ze het in Engeland eigenlijk zelf wel, van die Brexit?

28 mei
Bellen met Hinds

‘Ja, ik heb het gedaan!’ Carlotta Cosials (derde van links op de foto) is het vrolijke, uitgelaten type. Zangeres van Hinds, de Madrileense rammelpopband. Hun derde album komt 5 juni uit. The Prettiest Curse is zo goed geworden (energiek, hoopvol) dat je hen geen rammelpopband meer wilt noemen. Maandag mochten de Spanjaarden eindelijk weer op een terras zitten. Wat wij 1 juni vanaf 12 uur gaan mogen. Toen heeft Carlotta voor het eerst in lange tijd bier gedronken. Met vrienden, waaronder Hinds-gitariste Ana. Al die tijd hadden ze elkaar alleen maar (‘nonstop’) gezoomd en geskyped. Vreselijk dronken geworden, lacht Carlotta. Wel zes uur lang. Spanje versoepelt in fases. Sinds twee weken mag ze weer rennen in het park en maakt ze lange wandelingen door een leeg Madrid. In juli, ‘fase twee’, worden optredens voor 400 (zittende) mensen weer toegestaan. ‘Daar gaan we voor! Wel zitplaatsen, maar het is beter dan niks.’ Hoe staat Nederland er eigenlijk op in Spanje? Wij van de vrekkige vier? ‘Spanjaarden zijn een open en lief volk’, zegt Carlotta. Neem het hen niet kwalijk als ze soms even jaloers zijn op volkeren met meer geld dan zij. Hartstikke welkom dus. Zelf kan ze niet op vakantie. ‘Ik ben verliefd geworden op een jongen. We zijn nog nooit samen naar het strand geweest. Dat is nu mijn grote droom.’

27 mei
De nabije toekomst is Dutch

Vakantie wordt behelpen. In het nieuwe normaal is de Achterhoek Vietnam, Zuid-Limburg Down Under, Nieuw-Zeeland Zeeland en wie gaat hiken in the high north doorkruist niet Lapland maar Appingedam. Dat heeft zeker voordelen. Bij een nieuwe uitbraak ben je zo thuis en plak je er twee geriefelijke quarantaineweken aan vast. Een ontspannende gedachte. In het nieuwe normaal gaan we voorlopig ook geen internationale acts zien toeren. Ook al kunnen de zalen misschien weer overal open. Waarom zouden overheden potentiële coronabommen van het ene land naar het andere laten reizen? In busjes volgepropt met musicerende arbeidsmigranten? Om in potentiële brandhaarden (clubs, zalen, festivals) viraal loos te gaan? Bands en hun crews staan waarschijnlijk ook niet te popelen. Net New York of Londen overleefd, nu even lekker Madrid of Bergamo plat spelen? Hoe kom je terug bij moeders pappot als die idioot op de eerste rij niet in zijn elleboog niest? Toerisme en toeren hebben dezelfde bottom line. Zonder vaccin zit de boel op slot. Daarom gaan we fietsen in Nederland. Daarom krijgen nationale muzikanten zo meteen een tijdje het rijk alleen, internationale acts worden een mooie herinnering. De nabije toekomst van ons livecircuit is Dutch. For the time being tenminste. 

Lees hier alle columns vanaf 30/3.

Deel dit artikel

Meest gelezen artikelen

OOR 11-tal: dit zijn de beste albums van het moment
11-tal

OOR 11-tal: dit zijn de beste albums van het moment

Elke maand selecteren we de beste en belangrijkste albums van het moment. Een elftal niet te missen platen, hand-picked door de ...
De erfenis van Thin Lizzy: 'Die solo's, groots!'
achtergrond
thin lizzy

De erfenis van Thin Lizzy: ‘Die solo’s, groots!’

Silverbacks-zanger Daniel O’Kelly over de erfenis van de tragische rockheld Phil Lynott, die wordt geëerd met een boxset en een ...
Letter To You
album
Bruce Springsteen

Letter To You

Letter To You duurt bijna een uur en grijpt sterk terug naar Springsteens glorietijd in de jaren zeventig en tachtig ...

'Het virus is nog niet klaar met de popmuziek' (muziek in coronatijd) | OOR