‘Mijn kinderen kennen het begrip folk niet. ‘Folk, wat is dat?’ zeggen ze als ik over mijn boek vertel.’ Zo opent Tom Steenbergen zijn nieuwe boek. En een collega-redacteur, als ik over een recensie ervan begin: ‘Is dit niet enorm stoffige materie van ver buiten onze comfortzone?’
Nee, de folk staat er niet best op. Geitenharensokken, kralen, bloemenhemden, sandalen, patchouli, enz. ‘En Stratocasters!’, sputtert Steenbergen tegen. Ja, en gitaren. Tegenwoordig plakken we er liever het etiket Americana of singer-songwriter op, maar de wortels liggen in de wereld die de auteur hier in kaart brengt.
Folkpioniers startte anderhalf jaar geleden als feuilleton voor het Platenblad en mag, uitgebreid tot twintig hoofdstukken, gezien worden als een persoonlijke geschiedenis van een fan én sleutelfiguur van de Nederlandse folkscene. Steenbergen, die zich na zijn pensioen als platenbaas van Polydor en Polygram in Londen de laatste jaren met titels als met Poppioniers, Popparadijs Nederland en 50 Jaar Toppop ontpopt als chroniqueur van de jaren zestig, zeventig en tachtig, begon ooit als boeker van een piepklein poppodium in Maassluis. Hij was mede-oprichter van de lokale Provadya?-afdeling, geïnspireerd door de oproep van Hitweek aan alle jongeren van ons land om zelf activiteiten te ontplooien.
In De Toverbal, een oud schoolgebouw, begon hij concerten te organiseren, vooral van de begin jaren zeventig opkomende Britse folkies. In het eerste hoofdstuk memoreert Tom hoe hij op verzoek van impressario Frank van der Meijden persoonlijk John Martyn van de boot in Hoek van Holland ophaalt. Martyn logeert bij Tom thuis, in zijn piepkleine huisje zonder badkamer en wc in de tuin. Het is het begin van een vriendschap. En ook het begin van zijn carrière in de muziek. Wat Frank kan, kan Tom ook, denkt hij. En zo geschiedde.
Hij begint een ‘folkbureautje’, is jarenlang manager van Fungus en haalt vele Britten naar ons land. Zo organiseert hij de eerste drie tournees van Richard & Linda Thompson. In maart 1973 logeren de dan net getrouwde tortelduifjes bij hem thuis, in zíjn bed, terwijl Tom op de bank slaapt. Overdag oefenen ze in de woonkamer. Twee maanden later nemen ze I Want To See The Bright Lights Tonight op, een van de (folk)platen die in geen enkele collectie mag ontbreken. Het is aannemelijk dat de plaat deels in Maassluis is geschreven.
Het zijn dit soort persoonlijke inkijkjes en herinneringen (en ook paperassen; Tom heeft elke brief, telex en concertcontract bewaard en put rijkelijk uit zijn privéarchief) die Folkpioniers kleur geven. Naast de insider’s view over Thompson (die Tom in 1974 ook voor OOR interviewt), diens eerdere band Fairport Convention en bijv. ook The Incredible String Band en Steeleye Span krijg je er wat grote lijnen (Greenwich Village, de Keltische traditie) en de kleurrijke, zij het treurige levenswandels van – ook hier – persoonlijke favorieten Nick Drake, Sandy Denny en Anne Briggs bij. Laatstgenoemde zat ook bij Toms bureautje, maar zou nooit optreden. Het slot is voor de vaderlanders (Fungus, voorganger en Toms vrienden van de HBS Fred Piek en Kees Maat, Wargaren, Flairck): een intieme geschiedenis. Zet er gerust de laatste van James Holden bij op. Of vooruit, Lankum.
FOLKPIONIERS van Tom Steenbergen is op 20 april verschenen bij uitgeverij Koninklijke Van Gorcum.
Neem nu een halfjaarabonnement op OOR (34 euro) en krijg het boek gratis als welkomstgeschenk! Kijk hier.
