nieuws
Punk

I.M. MALCOLM MCLAREN (64)

Geheel onomstreden is hij nooit geweest, en dat zal hij zelf, provocateur als hij was, als een van zijn grootste verdiensten hebben beschouwd. Malcolm McLaren (op de foto derde van rechts met de Sex Pistols), entrepreneur, manager, muzikant, publiciteitsmachine, hypemaker, trendhopper en, zo zal hij toch vooral herinnerd worden, ‘bedenker van de punk’ overleed gisteren, 8 april 2010, op 64-jarige leeftijd in een ziekenhuis in Zwitserland aan de gevolgen van kanker.

Hij was de man achter de Sex Pistols, het zelfverklaarde genie dat de look van Richard Hell en de sound van de New York Dolls en Ramones van New York naar Londen exporteerde en op een groepje protégés losliet, jongelui die rondhingen in de kledingwinkel SEX aan King’s Road die hij samen met ontwerpster Vivienne Westwood in 1971 had geopend. Aanvankelijk heette de winkel overigens Let It Rock, en de band van die jongelui The Strand. Publiciteitsbewust als hij was, veranderde McLaren die naam in Sex Pistols – ook om zijn winkel te promoten. De rest is geschiedenis.

De rol van McLaren in de punkhistorie is uit ten treure beschreven. Het was zíjn overtuigingskracht die de deuren van het establishment op een kier zette, waardoor de troepen naar binnen stormden. ’I tried to convince him that this music had to be taken outside his form of taste’, memoreerde McLaren de eerste contractonderhandelingen met EMI-topman Nick Mobbs tegenover punkhistoricus Jon Savage. ‘I said: if you don’t help these kids then God help the industry, it’s all washed up and over. If you can’t sign something that’s new and young and in front of your eyes, you’re living in the past and you might as well shut your shop.’

Maar McLaren was ook de man achter de (geënsceneerde) schandalen en mediahypes. Volgens popjournalist/publicist Simon Reynolds was punk voor McLaren eerst en vooral een vehikel om met geweld los te breken uit de verstikkende kleinburgerlijke Britse maatschappij. Muziek was daarbij slechts een middel, net als mode en film – in de Sex Pistols-film The Great Rock ‘N’ Roll Swindle uit 1980 werd dat nog eens pijnlijk duidelijk. De gewelddadige dood van Nancy Spungen en lief Sid Vicious op 2 februari 1979 past, stelt hij wrang, geheel in dat script.

Tegen die tijd waren de Sex Pistols alweer geschiedenis. In januari 1978, aan het eind van een turbulent verlopen Amerikaanse tournee, stapte Johnny Rotten uit de band. De rest werkte daarna samen met McLaren aan The Great Rock ‘N’ Roll Swindle; McLaren en Rotten zouden nooit meer een woord met elkaar wisselen. Een ‘egomaniac traitor’ noemde Johnny (vanaf dat moment Lydon) zijn oud-manager in Low Life op de eerste plaat van zijn nieuwe band Public Image Ltd, eind 1978. Het antwoord van McLaren was kortaf. Dan was Johnny op z’n minst een collaborateur.

Na zijn tijd met de Sex Pistols was McLaren manager van Adam And The Ants en het uit The Ants voortgekomen Bow Wow Wow – die laatsten vooral bekend van het debuutalbum waarvoor de toen 14-jarige zangeres Annabelle Lwin naakt poseerde, allicht goed voor alweer een flinke rel.

In 1983 transformeerde hij zichzelf tot artiest. Voor de lp Duck Rock, uitgebracht onder zijn eigen naam, liet hij zich inspireren door de opkomende hiphop en electric boogie uit New York en de dan populaire Afrikaanse muziek. Buffalo Gals (waarin de rest van de wereld kennismaakte met het fenomeen scratchen) en Double Dutch (geïnspireerd op het acrobatische touwtjespringen met samenzang op de New Yorkse straathoeken) waren Top 40-hits over de hele wereld.

Een jaar later onderging hij een nieuwe metamorfose en scoorde een wereldhit met de opera-goes-synthipopsong Madame Butterfly, een adaptatie van de Italiaanse opera Madame Butterfly van Giacomo Puccini. Het moet het moment zijn dat de levens van McLaren en schrijver dezens zich voor het eerst kruisten. Ik heb het als tiener altijd een leuk nummer gevonden, pas later realiseerde ik me wat een curieus, om niet te zeggen idioot nummer het eigenlijk was. Net zo idioot als punk en hiphop in die prille begindagen moeten hebben geklonken.

Zijn cv vermeldt nog zestien albums plus tal van kunstprojecten, maar nooit meer zou McLaren zich zo succesvol bovenop de tijdsgeest storten als hij tussen 1975 en, vooruit, 1984 had gedaan.

In februari van dit jaar was hij nog naar New York gereisd om de presentatie van een kunstboek bij te wonen, waarna hij terugkeerde naar Zwitserland om zich in een ziekenhuis te laten behandelen aan een zeldzame vorm van kanker: mesothelomia, een aandoening aan de longen vaak geconstateerd bij mensen die door hun werk langdurig blootgesteld zijn aan asbest. Het heeft niet mogen baten. McLaren (64) overleed donderdagmorgen 8 april in het ziekenhuis.

In een reactie op zijn dood zegt John Lydon in een met zijn Sex Pistols-alias Johnny Rotten ondertekend statement: ‘For me Malc was always entertaining and I hope you remember that. Above all else he was an entertainer and I will miss him, and so should you.’

Deel dit artikel

Meest gelezen artikelen

Word nu lid van OOR en kies je eigen cd-pakket
abo-actie

Word nu lid van OOR en kies je eigen cd-pakket

OOR deelt uit! Neem een halfjaar- of jaarabonnement op OOR en kies je eigen cd-pakket. We hebben de keuze uit ...
Een halve eeuw zonder Jimi Hendrix: zijn 20 beste nummers
special
jimi hendrix

Een halve eeuw zonder Jimi Hendrix: zijn 20 beste nummers

Jimi Hendrix schuift in 1969 aan bij de Dick Cavett Show in een blauwe kimono. Het kledingstuk lijkt op een ...
'Juist het politiek incorrecte maakte de Stones leuk'
muziek in coronatijd

‘Juist het politiek incorrecte maakte de Stones leuk’

Ook voor de popmuziek zijn het ongekende tijden. In dit blog signaleert en bespreekt OOR-columnist Hooijer de ontwikkelingen in de ...

I.M. MALCOLM MCLAREN (64) (nieuws) | OOR