muziek in coronatijd

'De security wordt straks een soort dokter bij de club'

Ook voor de popmuziek zijn het ongekende tijden. In dit blog signaleert en bespreekt OOR-columnist Hooijer de ontwikkelingen in de muziekwereld in coronatijd. Steeds een korte beschouwing.

Openingsfoto pxfuel.com

21 oktober
Security

Steeds meer dringt de gedachte zich op dat – mochten we iets van vroeger terugwillen, met clubs en festivals waar mensen weer gewoon lekker door elkaar krioelen en onbekommerd om elkaars nek kunnen hangen, zingen en dansen – het takenpakket van de security drastisch moet worden uitgebreid. Dat geldt waarschijnlijk ook voor de bewakers van scholen, sportstadions, (openbaar) vervoer, winkels en bedrijven. Nu checkt security – in het geval van clubs zijn dat vaak de portier(s) – of je een kaartje hebt en of je geen wapens of drugs of drank bij je hebt. In het nieuwe normaal – laat het gauw komen – zal de security tevens over hoogwaardige virologische kwaliteiten moeten beschikken. Security wordt óók een soort dokter. Sneltester aan de deur (de rijen zullen lang zijn). Die waar nodig halt roept en naar de GGD doorverwijst. Een paramedische evenementen-BOA en corona-gatekeeper dus, hoofdverantwoordelijk voor een zorgeloze zaal – of festivalweide – vol virusvrije muziekliefhebbers en uitgaanders. Die zich daarbinnen veilig kunnen voelen. Want je wilt als club of festival geen superspreader zijn. Ook moeten mensen bij wie de sneltest positief uitvalt zonder probleem hun geld – voor kaartje en vervoer – terugkrijgen. Daar moet een fonds voor komen. Security dus. In China gebruiken ze hierbij ook een heel strenge app voor bezoekers, maar Nederland is China niet. Feesten doen ze daar alweer wel.

7 oktober
Jamie Cullum

‘Zoomcases’ en gestreamde optredens zijn vaak een beproeving. Een houten klaas in een lege zaal, studio of eigen huiskamer. Een liedje. Dodelijke stilte. Beteuterde blik. Gebutst ego. Geen applaus? Weer een liedje. Ondertussen zit jij in je eentje achter je computer de verveling te onderdrukken. Zo surrogaat. Komt zó niet in de buurt van een ‘echt’ concert, precorona zeg maar. Gisteren bewijst Jamie Cullum, Brits zanger en pianist op het snijvlak van jazz en pop, dat het ook anders kan. Hij speelt maar een handjevol nummers van zijn aanstaande album, doet dat enthousiasmerend, charmant, kundig en alsof zijn leven ervan afhangt. Hij past de tijdsduur van elk liedje aan. Korter is hier het devies. Hij laat na afloop nooit een stilte vallen, maar ratelt er snedig (en zinnig) commentaar en uitleg bij. Geregeld doet hij een greep naar een digitale ‘taperecorder’, waarmee hij orkestpartijen en feestbeats opstart, zoals die op het album staan. Zo komt er eindelijk eens dynamiek in en wordt het een onderhoudend, drie kwartier durend, digitaal college waarbij je je geen seconde verveelt. Zoomen kan best leuk zijn. Gestreamde liveperformances stellen blijkbaar eigen eisen aan de artiest. Hier valt nog veel terrein te ontginnen. Achter Jamie Cullum staat trouwens een kerstboom (met cadeautjes eronder). Want hij heeft een kerstalbum te promoten: The Pianoman At Christmas. Met nog tachtig dagen te gaan plant Cullum ook deze gedachte in je hoofd: het wordt geen gewone kerst dit jaar.

30 september
Mondkapjesplicht

Arme Lars Kroon (ex-Go Back To The Zoo), nu solo met The Magic Mountains. Hij zou dinsdagavond spelen in de Paradiso. Nu al legendarisch. Arme mensen van Paradiso. Het ging niet door. Ik zou erheen. Overdag al veel verwarring. Volgens de afgekondigde minilockdown-maatregelen mogen er maar dertig mensen in een ruimte bij elkaar komen, maar uitzonderingen kunnen worden gemaakt voor belangrijke culturele instellingen. Is Paradiso dat? Gaat het door? Die ochtend tegen twaalven ontvang ik mail vanuit Paradiso. ‘Hier wordt momenteel een besluit over gemaakt.’ Om 13.15: ‘Het concert kan gelukkig gewoon doorgaan vanavond. Wel geldt vanaf vanavond een mondkapjesplicht in Paradiso; deze kan alleen af als je op je stoel zit. Ook zijn er op de vloer looproutes aangebracht met rode tape.’ Er wordt door personeel gewerkt aan de podiumopbouw. Tegen 15.00 uur wordt in de pers duidelijk: ‘De gemeente Amsterdam geeft geen ontheffingen voor culturele instellingen voor meer dan dertig bezoekers per zaal.’ Om 17.00 uur is het officieel schlüss voor Lars. Tant pis voor alle betrokkenen die de hele dag door de overheid in het onzekere zijn gelaten. Ik had het wat boeiend gevonden om met een mondkapje Paradiso te betreden (historisch natuurlijk) en plechtig langs rode tape naar mijn stoel te schrijden. Gemiste kans. Mondkapjesplicht in het clubcircuit? We hadden het bijna meegemaakt. UPDATE: Soepelere regels voor Paradiso, Melkweg en Vera.

25 september
Het streamingwereldje

Ik lees Dieuwertje Heuvelings. Haar debuut Auxiety. Ze kan goed schrijven. Het is een sleutelroman. Insiders zullen vele karakters herkennen. Beter dan ik. Buitenstaanders zullen het boek waarschijnlijk met verbazing lezen. Oudere blanke mannen zijn uiteraard weer de dommeriken en het muziekwereldje steekt doortrapt in elkaar. Sommige rappers-passages zijn voor mij praktisch onleesbaar, qua hippe straattaal. Uiteraard snapt de blanke Limburgse Dieuwertje – volgens mij schoolvoorbeeld van white privilege – het verhaal van de hiphop als geen ander en stelt zij het Spotify-/streamingwereldje aan de kaak, waarin zij zelf – uiteraard gedreven door pure liefde voor muziek – maar liefst 103 superinvloedrijke playlists bestierde, wat een weelde om te dragen en wat een druk. En wat een oppervlakkigheid, ga ik vast samen met Dieuwertje concluderen, maar zover zijn we nog niet, want ik ben pas op pagina 62 van de 200. De gewraakte Anouk-passage moet nog komen! I’ll keep you posted. Zullen we een OOR-leesclub starten zoals de Volkskrant met Elena Ferrante? Wie zijn de ‘boomlange dunne’ Stan en de ‘kleine gezette zestiger’ Olivier? En wie is Diederik? Wie Sjoerd? Komt Boef ook in het verhaal voor? Is Wytske Bergen moralistisch? Of juist niet?

24 september
Respect voor corona

Bij Famke waren gisteren de rapen gaar. Doorgekookter dan in huize Louise zijn ze zelden geweest. De nacht was vreselijk. Doorwaakt natuurlijk. En ik zei toch… maar het stond op mijn briefje .. Abouhoe .. hoeveel volgers heeft die nou helemaal .. Voor ze ein-de-lijk aan het woord mocht (leer Eva spanning opbouwen) zat ze zich al helemaal op te vreten. Ze stond op ontploffen. Logisch dat de verkeerde opener er uit flapte: ik heb veel respect voor corona. Ze was toch juist gekomen om te zeggen: ik heb schijt aan corona? Toen kwam het niet meer goed. Terwijl ze toch helemaal niet zo veel geld van de minister had gekregen om de jeugd de goede kant uit te influencen, of was dat nu juist de verkeerde, ze was het echt even kwijt. Je kunt je voorstellen hoe Famke ’s ochtends haar eitje onthoofde. De desastreuze ratings, de bakken vol kritiek. Moederziel alleen doorliep Famke een snelcursus zelfreflectie. #opdeblarenzitten. Gratis gekregen, van het leven. Na de draai om de oren volgde de draai van 180 graden. Nu zegt ze sorry. Dat heet zelfreinigend vermogen. Dat vind ik toch knap van Famke. Weinig mensen kunnen het. Zeggen: Sorry, ik was dom bezig. Zo zie je, we kunnen allemaal best wat van Famke leren.

23 september
Wij hebben Famke

Wij hebben Famke, Noord-Ierland heeft Van Morrison. Verschil moet er wezen. Bij ons in de polder laten Famke, Bizzey en Thomas zich door dansleraar Willem Engel voor de kar spannen en bauwen hem braaf, je bent influencer of niet, na: #ikdoenietmeermee. Nee, dan het licht ontvlambare Ulster. Daar haalt de bejaarde knorrepot Van Morrison het f-woord uit de kast. Niet de f van het in de Anglo-Amerikaanse cultuur te pas en te onpas gebezigde vierletterwoord, maar de f van fascist. In het liedje No More Lockdown verwoordt Van the Man zíj́n engelachtige gedachten: ‘No more lockdown / No more government overreach / No more fascist bullies / Disturbing our peace … Pretending it’s for our safety / When it’s really to enslave’. Het komt Van op een verbale tik op zijn stiff little fingers te staan van de Noord-Ierse gezondheidsminister Robin Swann. Deze noemt Morrisons attack op regering en wetenschappers ‘gevaarlijk, bizar en onverantwoordelijk’. Aan de overzijde van de Ierse zee gooien ook Britpopveteranen Ian Brown van Stone Roses (#researchanddestroy #housearrest) en Noel Gallagher (weigert mondkapje te dragen) hun coronakont tegen de krib. Toen ik gisterenavond Famke bij Jinek zag strugglen kwam er weer een andere f bij me op, die van Fiona (Apple): ‘I resent you presenting your life like a fucking propaganda brochure’.

21 september
Op Hoop Van Zegen festivals

Goed om te weten. ESNS 2021, de vijfendertigste editie van het conferentie- en showcasefestival Eurosonic Noorderslag gaat door. Zowel fysiek als digitaal. In Groningen van 13 tot 16 januari 2021. Zo live mogelijk, laat de organisatie er even optimistisch als cryptisch op volgen. Goede wil en vastberadenheid in overvloed. ‘Het ESNS-team werkt hard aan het festival en het conferentieprogramma om zich te houden aan alle geldende richtlijnen. De details zullen de komende maand duidelijk worden en zullen zo snel mogelijk bekend worden gemaakt.’ Je gunt het ze zo. Maar toch: hoe dan, vraag je je af. Wellicht dat het coronavirus bereid is ten behoeve van ‘het stimuleren van de circulatie van Europese muziek’ lokaal een oogje dicht te knijpen. Laten we het hopen. In Bagdad is alles safe, vertelt de generaal, terwijl op de achtergrond de kanonnen bulderen. Voor Pinkpop is de voorverkoop afgelopen vrijdag ook weer begonnen. Beklagenswaardige organisatoren van het nieuw type festivals van 2021. Op Hoop Van Zegen festivals. Misschien wel Tegen Beter Weten In festivals. Maar zeker We Houden De Moed Erin festivals. Pionnen zijn zij van een wreed bordspel waar corona de dobbelsteen gooit. Belanden ze in de gevangenis? Dan rest een digitale versie als uitwijk. Terug naar start kan ook, dan wordt het 2022.

14 september
Fatsoensrakkers

De Rolling Stones hebben een record gevestigd. Als eerste band zijn ze erin geslaagd om in zes decennia de Britse album charts aan te voeren. Kroon op het werk is de geremasterde heruitgave van Goats Head Soup uit 1973. Congrats, Mick en co! Maar in dit bericht bevindt zich ook een ander sneuvelend record: hoe vaak kun je de hedendaagse politiek correcte cultuurstrijders tegen de schenen schoppen? Blanke mannelijke boomers, stinkendrijke seksistische (ex?)-junks, afkomstig uit een land dat zich afkeert van Europa, al hun gehele bestaan schaamteloos zwart muzikaal cultuurgoed uitbuitend, domineren zestig jaar lang de beeldvorming van wat men popmuziek noemt. En dat uitgerekend middels een plaat met schrijnend dierenleed in de titel. Ik beken: juist het hedonistische kattekwaad waarmee ze de fatsoensrakkers stelselmatig in de gordijnen joegen, maakte de Rolling Stones voor mij tot sympathieke knakkers. Juist hun grote liefde voor zwarte muziek maakte hen voor mij prima ambassadeurs voor zwarte muziek. Deze twee factoren samen, plus de lekkere songs, maakte hen cultureel relevant. Maar die mindset lijkt nu al ontoereikend voor de beeldvorming van de popmuziek in de komende zestig jaar. Al was het maar voor die arme geiten. 

7 september
Deltaplan voor het uitgaansleven

Vijfhonderd ‘nachtbrakers’ demonstreerden zaterdagmiddag op het Amsterdams Museumplein voor hun Right To Party. Ze richtten hun pijlen op Rutte (‘spreekt over discotheken alsof we nog in de seventies leven’) en Grapperhaus (pleit al jaren voor minder festivals en vindt dat de partyscene de Brabantse drugskartels in stand houdt). Alsof RIVM-baas Jaap van Dissel zo’n feestnummer is, heeft vast geen idee dat hij sinds medio maart Hang The DJ op de draaitafel legt. Tientallen meters verderop hangt in een geopend Rijksmuseum De Nachtwacht, de grootste vaderlandse cultuuruiting van de zeventiende eeuw. Door de coronamaatregelen bungelt de voornaamste vaderlandse cultuuruiting van deze eeuw aan een wurgkoord: de dance, het uitgaan. Miljoenen hebben er plezier van, broodwinning voor tientallen duizenden. Van alles – vliegen, sporten, school – mag weer onder restricties. Maar uitgaan? Geen plan, geen perspectief van de kant van de politiek. Dat de ChristenUnie in het kabinet zit helpt ook niet mee. In die kringen is de nacht vrees ik vooral iets waarin zaken gebeuren die het daglicht niet kunnen verdragen. Ik pleit voor een breedgedragen uitgaansapp (met registratie, in samenwerking met de GGD), temperatuur opnemen, mondkapjes, sneltesten en streng nageleefd contactonderzoek. Een Deltaplan voor het uitgaansleven en festivals ter voorkoming van verdere faillissementen en massaontslagen. Benieuwd of GGD-voorzitter André Rouvoet, ex-minister van Jeugd en Gezin, ChristenUnie, ook mee wil werken.

4 september
Je maintiendrai

Dit is geen boom, maar een symbool voor een boom, sprak meneer Nicolaas, de tekenleraar, ons verbijsterde brugklassers toe, terwijl hij met een krijtje een langwerpige kegel op het bord tekende en een rondje erboven. Ik moest er sterk aan denken toen ik vorige week Claw Boys Claw ‘coronaproof’ zag optreden in Paradiso. Het was zeker wel een concert, maar misschien nog wel meer was het een symbool voor een concert. De woorden van zanger Peter Te Bos (‘ze moeten me aan een zuil tapen’) stonden ook zeker symbool voor iets. Bij concerten nieuwe stijl is het spontane danig ingeperkt. Stoelen staan opgesteld in rotten van twee met veel ruimte (anderhalve meter ongetwijfeld) ertussen, maar leeg is het wel. Op de stoel gaan staan is ten strengste verboden. Met de billen aan de stoel geplakt is het nieuwe, geoorloofde dansen. Je mag wel ‘naar achteren’ voor een plas of drankje. Mensen met aandrang deden dat besmuikt en snel. Claw Boys was goed, en toen het begon was ik emotioneel geraakt, maar gek doen of razen naar een climax is er voor een band in deze setting niet bij. Het heeft zeker iets, zo’n symbool voor een optreden. Het is meditatief. Het lijkt – meer dan een concert oude stijl – op een museum bezoeken, een goed boek lezen, een kerkdienst. Je bent alleen met je gedachten. Gelukkig staat het nieuwe concert bezoeken ook symbool voor ‘je maintiendrai’. We zullen ons niet laten kisten.

2 september
Sorry

Op de dag dat premier Rutte gaat praten met Black Lives Matter en Kick Out Zwarte Piet komt het bericht vanuit de USA dat David Byrne zich verontschuldigt voor een blackface skit uit 1984, ter reclame van de film Stop Making Sense. Byrne was het glad vergeten. In een ludiek promofilmpje interviewt hij zichzelf, in telkens een andere gedaante: blonde vrouw, grijsaard met baard, gekleurd intellectueel type, etc. Byrne erkent twitterend: ‘Mezelf terugzien in deze verschillende rollen, waaronder black- and brownface, berust op een grote beoordelingsfout. Het geeft blijk van gebrek aan waar begrip. Alsof je in de spiegel kijkt: je bent niet, of was niet, de persoon, die je denkt dat je was.’ Verwarrend hoor. Zouden er ook Nederlandse popmuzikanten zijn die zich ooit hebben uitgedost als persoon van kleur (Zwarte Piet)? Uit diezelfde tijd herinner ik me ook I Wanna Be Black van Lou Reed (‘I don’t want to be a fucked up, middle class college student anymore’) en African Man van Iggy Pop (‘Go home, you dirty white man’). Zwart klinken/zijn was voor veel blanke artiesten juist het hoogst (onbereikbare) ideaal. Op de keper beschouwd, sorry, is vrijwel alle blanke popmuziek een vorm van (artistieke) blackface.

31 augustus
Opperknorrepot

Er is er een jarig! Vandaag wordt Van The Man (eerbiediger: Sir Van Morrison) 75. Van is een apart hoofdstuk in de popgeschiedenis waard. Hij is pop’s opperknorrepot en heeft de Keltische soul uitgevonden. Wat waren Bruce Springsteen en U2 zonder The Belfast Cowboy? Veel van zijn werk blijft onverminderd magisch. Met Them: Gloria. Vroeg solo: Brown Eyed Girl, TB Sheets, Who Drove The Red Sports Car. Rijke, bezielde albums: Astral Weeks, Veedon Fleece (!!!!!) en It’s Too Late To Stop Now. Verjaardagstip: Streets Of Arklow, kippenvel. Van gedraagt zich vaak halsstarrig, dwars en lomp. Dat is de Ulsterman in hem. Permanent in standje ‘nee’. Geen crowdpleaser. Toen hij zeventig werd haalde men hem over om op te treden in Cyprus Avenue, de droomstraat van zijn jeugd. Op een nummer trakteerde hij het publiek niet: Cyprus Avenue. Vorige week gooide Van zijn kont tegen de krib door de coronamaatregelen publiekelijk te veroordelen alspseudowetenschap’. Deed me denken aan een oude anekdote over Van’s reactie op de introductie van de CD. Wilde hij niet aan. Hij legde een zilveren schijfje op een grammofoon, zette de naald erop en liet ‘m draaien. ‘See, doesn’t work.’ Waar of niet, love you forever, Van.

Lees hier de eerdere blogs in deze serie.

Deel dit artikel

Meest gelezen artikelen

OOR 11-tal: dit zijn de beste albums van het moment
11-tal

OOR 11-tal: dit zijn de beste albums van het moment

Elke maand selecteren we de beste en belangrijkste albums van het moment. Een elftal niet te missen platen, hand-picked door de ...
upsammy: 'Ik draai liever mp3’s dan via Spotify'
audio special
upsammy

upsammy: ‘Ik draai liever mp3’s dan via Spotify’

Hoe komt het dat het klinkt zoals het klinkt? We spreken erover met een aantal vooraanstaande Nederlandse geluidsbepalers. Vandaag: Upsammy ...
K.G.
album
King Gizzard And The Lizard Wizard

K.G.

Toen het laatste King Gizzard-album uitkwam – metalplaat Infest The Rats’ Nest (2019) – lag mijn zoontje nog met glazige ...

'De security wordt straks een soort dokter bij de club' (muziek in coronatijd) | OOR