special

50 jaar tovenaar: Todd Rundgren voor beginners

Een audiovariant op een perpetuum mobile, dat is Todd Rundgren in zes woorden. Altijd in beweging. En niet alleen van links naar rechts, maar ook van boven naar beneden en van voren naar achteren. De afgelopen vijftig jaar, vanaf zijn solodebuut Runt (juni 1970), bracht hij meer dan vijftig albums uit, en eerder al met de Nazz. Waar begin je in hemelsnaam? En wat laat je liggen? Todd Rundgren, een beginner’s guide.

Todd Harry Rundgren (22 juni 1948, Upper Darby, Pennsylvania) was niet alleen als scheppend en uitvoerend muzikant actief, maar ook als producer van Grand Funk Railroad, The New York Dolls, Patti Smith, XTC, Tubes, Cheap Trick en vele anderen. Zijn best verkochte productie is Bat Out Of Hell van Meat Loaf. Rundgren is een notoire eclecticus en een muzikale duizendpoot, die vanaf 1970 meer dan vijftig albums heeft uitgebracht. Dat deed hij onder eigen naam of als onderdeel van de band Utopia. Pop, progrock, bossa nova, blue-eyed soul, rock, sixtiespop, psychedelica, powerpop en stadionrock – Rundgren heeft het allemaal gemaakt. En ook een album (A Cappella) waarop elk geluid afkomstig is van zijn stem. Hij speelde een tijd in de All Star Band van Ringo Starr en zong in The New Cars.

BASISPAKKET

NAZZ: THE COMPLETE NAZZ (2019)

Dit totaalpakket (32 tracks) biedt al het materiaal dat de Nazz officieel heeft uitgebracht, oftewel de albums Nazz, Nazz Nazz en Nazz III. Zo saai als deze albumtitels zijn, zo pakkend is de muziek van het modebewuste kwartet waarvan Rundgren de beleidsbepaler, gitarist, componist en producer is. Nazz ontstond in Philadelphia in de lente van 1967. Rundgren was nog een jochie toen hij het in het voorjaar van 1969 aanlegde met zanger/toetsenist Stewkey, bassist Carson Van Osten en drummer Thom Mooney. Nazz, vernoemd naar een B-kantje van de door Rundgren bewonderde Yardbirds, was gespecialiseerd in sixtiespop in het spoor van The Beatles, The Who en The Beach Boys. Deze collectie bevat natuurlijk een lome, soort van protoversie van Hello It’s Me, waarmee Rundgren nota bene in Canada zijn eerste hit scoorde.

SOMETHING/ANYTHING? (1972)

Alom bejubeld meesterwerk. ‘A superb collection of miniature pop masterpieces’ is deze dubbelaar genoemd en David Fricke van Rolling Stone noemde Something/Anything? ‘the best album Paul McCartney never made’. Leest u het eens van een ander. Something/Anything? is zijn derde soloalbum en de eerste plaat waarover Rundgren zelf tevreden was. Runt (1970) en The Ballad Of Todd Rundgren (1971) deed hij af als ‘the amateur singer, the amateur piano, the funk-free boy doing his little song’. Gelet op de kwaliteit van beide albums zijn het denigrerende kwalificaties van een perfectionist die tot volle wasdom was gekomen in de studio waar hij drie van de vier delen van Something/Anything? in zijn eentje opnam. De vierde plaatkant van Something/Anything? noemde Rundgren ‘Baby Needs A New Pair Of Snakeskin Boots’. Je moet er maar opkomen. Voor deze ‘pop operetta’ schakelde hij onder meer Randy Brecker (trompet) en Rick Derringer (gitaar) in. Als een kind met een nieuwe Playstation, zo vermaakte Rundgren zich in de studio bij het maken van de meer dan twintig liedjes. Daarvan groeiden I Saw The Light, It Wouldn’t Make Any Difference en Hello It’s Me uit tot zijn bekendste composities. Rundgren, het vleesgeworden eclecticisme, leefde zich uit met softpop, soul, powerpop en een eerbetoon aan gitaarlegende Jimi Hendrix. En hij gaf zijn creatieve tour de force wat lucht met enkele spielereien. Het album was niet alleen artistiek een succes, maar ook commercieel. Kort na zijn release was Something/Anything? al een half miljoen keer verkocht.

A WIZARD, A TRUE STAR (1973)

Een tovenaar? Aan het begin van de jaren zeventig zeker als het aankomt op construeren van muziek. Een echte ster? Niet helemaal. Rundgren had het kunnen worden, als hij zich had geconformeerd aan de wetten van het sterdom, als hij zich minder buitenissig had geprofileerd en had voortgeborduurd op de werkwijze van Something/Anything? Wat doet meneer? Hij speelde zijn 1973-hit Hello It’s Me op de Amerikaanse televisie gekleed in een Man-Eating Peacock outfit! En hij kwam – lang leve de drugs! – met een excentrieke opvolger van Something/Anything? A Wizard, A True Star is deels een album met een psychedelische inslag en een muzikale variant op het werk van de Spaanse surrealistische kunstschilder Salvador Dali. Een van de tracks heet Just Another Onionhead/Da Da Dali en staat op de Wizard-kant te midden van twaalf voornamelijk korte nummers die een grote caleidoscopische luistertrip vormen. De True Star-kant biedt conventionelere muziek met onder meer een prachtige medley van soulklassiekers. A Wizard, A True Star schopte het tot plek 86 in de Amerikaanse albumlijst, maar verkocht aanzienlijk slechter dan zijn illustere voorganger.

UTOPIA: OOPS! WRONG PLANET (1977)

Utopia, opgericht in 1974, was de progrockgroep waarin Rundgren onder anderen samenwerkte met toetsenist Roger Powell, bassist Kasim Sulton en drummer John Wilcox. De band maakte in ruim tien jaar negen albums. In 2003 verscheen de 7-delige cd-box Last Of The New Wave Riders met Official Bootleg-opnamen van vier tournees die Utopia in de jaren zeventig ondernam. Die is alleen interessant voor diehard-fans van Rundgren. Dat geldt niet voor het hoogtepunt van de cd-output van Utopia, Oops! Wrong Planet, de meer op pop gerichte opvolger van de progrockplaat RA, die in hetzelfde jaar is verschenen. Het was 1977 en punk had de muziekwereld in brand gezet. Rundgren trok zich nergens iets van aan. Oops! Wrong Planet is een zorgvuldig geconstrueerde pop- en rockplaat met sterk zangwerk en nummers waarvoor bijvoorbeeld, daar hebben we hem weer, Paul McCartney zich absoluut niet zou schamen. Het uptempo nummer Love In Action en de soulvolle en van gospeltinten voorziene ballade Love Is The Answer stonden haaks op de muzikale tijdsgeest, maar zijn ruim dertig jaar later nog immer niet versleten. Dit duo is het pars pro toto voor de rest van de plaat.

LATEN LIGGEN

WITH A TWIST… (1997)

Na een periode waarin Rundgren experimenteerde met niet al te enthousiast ontvangen computergestuurde muziek (No World Order) kwam de immer evoluerende muzikant met een merkwaardig retroalbum waarop hij onder meer zijn eigen mijlpalen I Saw The Lights, Hello It’s Me en It Wouldn’t Have Made Any Difference op rigoureuze wijze de nek omdraaide door ze van een afgrijselijk plastic bossa nova-stijltje te voorzien. Wreder kan een muzikant nauwelijks zijn ten opzichte van zijn eigen creaties. Can We Still Be Friends? Nou, even niet.

COMPILATIE

THE DEFINITIVE ROCK COLLECTION 2007

I Saw The Light, It Wouldn’t Have Made Any Difference, Hello It’s Me, Can We Still Be Friends en Bang The Drum All Day. Ze staan allemaal keurig op deze op Rhino verschenen dubbelaar. En nog 25 andere. De kwalificatie ‘definitief’ moesten we in dit geval echter met een korrel zout nemen. Zo missen we, om maar twee persoonlijke favorieten te noemen, Sons Of 1984 (van Todd) en de live-uitvoering van Johnee Jingo (van Can’t Stop Running).

LIVE

De albums Live In N.Y.C., Another Side Of Roxy, A Cappella Tour en Live In Chicago geven een adequaat overzicht van oude liveprestaties van Rundgren. Opvallendste onderdeel van deze set zijn de opnamen van de A Cappella Tour, waarop Rundgren zijn nummers tot hun essentie terug brengt. Recenter werk staat er op zijn laatste dvd Liars Live uit 2006. Die concertregistratie is ondanks de opzienbarende podiumbelichting, het topgeluid en het hoogstaande gemusiceer geen aanrader vanwege een te statische show.

Deel dit artikel

Meest gelezen artikelen

OOR 11-tal: dit zijn de beste albums van het moment
11-tal

OOR 11-tal: dit zijn de beste albums van het moment

Elke maand selecteren we de beste en belangrijkste albums van het moment. Een elftal niet te missen platen, hand-picked door de ...
Letter To You
album
Bruce Springsteen

Letter To You

Letter To You duurt bijna een uur en grijpt sterk terug naar Springsteens glorietijd in de jaren zeventig en tachtig ...
Earth To Dora
album
Eels

Earth To Dora

Wat rijmt er op ideeënarmoe? Mark Oliver Everett weet het: 'Anything for Boo / O Boo, I do / My ...

50 jaar tovenaar: Todd Rundgren voor beginners | OOR