special

10 redenen waarom Queen eigenlijk best cool is

Zeg het hardop en zeg het met trots: ik houd van Queen! Misschien waren Freddie, Brian, John en Roger nooit zo modieus als Bowie, zo stevig als Led Zeppelin of zo credible als Nirvana, maar vernieuwend waren ze zeker. Het wordt hoog tijd dat ook de alternatieve rockfan de naam Queen met trots in de mond neemt. OOR heeft bijna 50 jaar geaarzeld maar komt dan toch uit de kast: 10 redenen waarom Queen best wel cool is (en 5 redenen waarom niet).

Door Alex van der Hulst, Philippus Zandstra, Jan van der Plas en Hans van den Heuvel

1. De verlegen exhibitionist

Een gebalde vuist, het hoofd in de nek en paraderen als een tevreden haantje. Een halve microfoonstandaard die hij lekker dubbelzinnig voor zijn kruis houdt. Het handelsmerk van Freddie Mercury is in de jaren tachtig tijdens iedere miniplaybackshow te zien. Een plaksnor op en Freddie kan door de meest achtergestelde peuter worden geïmiteerd. Heeft de wereld ooit een grotere performer gezien dan Freddie? Queen is gemaakt voor stadions, die zet je niet in een klein zaaltje.

Doorgaans steekt Mercury zich op het podium in een strak niemendalletje of iets met leer en besluit hij het concert door met een kroon en een peperdure mantel op te komen wanneer Brian May God Save The Queen speelt. ‘Ik draag alles, het is alleen maar theater’, verklaart hij.

Toch blijven zijn vrienden volhouden dat deze exhibitionist pur sang in wezen een verlegen man was. Befaamd is de anekdote dat Mercury belooft om even langs te komen om over wat bolletjes te aaien bij het verjaardagspartijtje van producer Macks zoontje. Voor de gelegenheid trekt Mercury een leuk pakje aan. Wanneer Mack gaat kijken of de zanger zover is, treft hij hem aan voor de spiegel terwijl hij tegen zichzelf blijft herhalen: ‘Ik kan het, ik kan het.’ De man die miljoenen uit zijn hand laat eten, moet zich opladen voor een stel koters. Een kamer met vreemden inlopen is voor Mercury een gruwel.

2. De gitaarheld

Queen zonder Freddie is als een auto zonder stuur, maar zonder die andere drie was Freddie nooit zo ver gekomen. Er wordt soms geringschattend gedaan over die gitarist met die bos bedorven druiven op zijn hoofd, die stille bassist en die drummer met dat hoge stemmetje. Toch hebben Brian May, John Deacon en Roger Taylor alledrie megahits op hun naam staan. Deacon schreef Another One Bites The Dust en I Want To Break Free, May schreef We Will Rock You en Who Wants To Live Forever en Roger Taylor is verantwoordelijk voor Radio Ga Ga en A Kind Of Magic.

De ritmesectie van Queen was altijd meer dan professioneel, maar het kenmerkende geluid kwam van May en zijn Red Special. In 1963 besluit de zestienjarige May met zijn vader Harold, elektrotechnicus van beroep, zijn eigen gitaar te bouwen. Het hout komt van een oude omlijsting van een open haard. Met stukjes Meccano, knoopjes uit zijn moeders garendoos, onderdelen uit een motor en het blad van een mes bouwen vader en zoon een gitaar die May uiteindelijk kan laten klinken als een heel orkest.

3. Greatest Hits 1

43 miljoen verkochte exemplaren wereldwijd voor een verzamelaar. Greatest Hits I is in Groot-Brittannië het best verkochte album ooit. Vergeet Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band op nummer twee. Queen is met die eerste compilatie alleen in de UK al goed geweest voor 5,5 miljoen stukjes plastic, wat zeshonderdduizend platen meer is dan dat opus magnum van The Beatles.

De collectie uit 1981 omspant Queens carrière van 1974 tot aan 1980. De eerste twee nummers zijn het begin en het einde van dat roemruchte decennium: Bohemian Rhapsody en Another One Bites The Dust, waarmee Queen wat meer afstand nam van de oude rocksound en een nieuwe succesperiode inluidde. Daarna alles wat tussen die twee monsterhits in is gebeurd.

Niet alle songs zijn overigens hits (Play The Game kan alleen in het eigen land met een notering op nummer 14 een hit genoemd worden) en de tracklist verschilt ook nog wel eens. Body Language kan bijvoorbeeld opduiken, maar in Europa blijft het gehijg de luisteraar gelukkig bespaard. En zo kan dus het beroemde gerinkel van Bicycle Race langskomen, maar ook de B-kant van die single, Fat Bottomed Girls (Freddie’s ode aan dikke vrouwenkonten). Saillant detail: de originele hoes toonde een naakte dame op een fiets. Daar is op last van het label een minuscuul broekje overheen getekend.

4. Sheer Heart Attack

Echte Queen-freaks als Arjen ‘Ayreon’ Lucassen en Robby Valentine noemen Queen II als favoriete langspeelplaat, het grote publiek kiest doorgaans voor A Night At The Opera. Maar de eerste kennismaking met Queen kwam voor het grote publiek via Sheer Heart Attack. Een rockalbum dat begint met een draaiorgel en kermisgeluiden kom je niet elke dag tegen. Een band als Queen trouwens evenmin. De vier Britten zijn vast van plan de bakens te verzetten en wereldberoemd te worden, al dan niet in die volgorde.

Dat hoor je wel. Sheer Heart Attack is een van meeste gevarieerde platen die er ooit gemaakt zijn, zeker binnen de kaders van de hardrock. De schijf, die ultrakort na Queen II in 1974 werd opgenomen, bevat keiharde klassiekers als Stone Cold Crazy en Now I’m Here, bombast die zelfs Pink Floyd naar de kroon steekt, maar ook experimenteel materiaal en simpele ballades. Om vervolgens terug te vallen op de Engelse vaudeville (Bring Back That Leroy Brown), terwijl Queen met massale koortjes op alle fronten haar uniekheid onderstreept.

5. Bohemian Rhapsody

Sinds het verschijnen van Bohemian Rhapsody, op 31 oktober 1975, staat het nummer bekend als een klassieker. In de Top Zoveel Aller Tijden mag hij af en toe eens twee of drie staan, maar doorgaans regeert Queen. Gevraagd naar de ontstaansgeschiedenis van het nummer draaien de bandleden altijd hun bekende riedel af. Freddie Mercury kwam met het idee voor een ballad, die moest uitmonden in een heavy rockstuk. Eenmaal aanbeland bij het middenstuk zei Mercury gekscherend: ‘En hier komt het operastuk!’ Of hij dat serieus meende kan niemand zich meer herinneren. Maar het idee joeg de fantasie van de bandleden enorm op hol. Drie weken lang verzonnen ze het ene virtuoze vocale stukje na het andere. Zo ontstond de grootste popklassieker ooit.

Producer Roy Thomas Baker vertelde in een van zijn schaarse interviews (met het studiovakblad Mix) iets meer over de totstandkoming van de popklassieker. ‘Bohemian Rhapsody was niks meer dan een uit de hand gelopen grap. Voor het begin en het eindstuk waren ze twee dagen bezig geweest, iets wat normaal was in die tijd. Het idee was zelfs eerst om het daarbij te laten. Maar bij het middenstuk ging iedereen volledig uit zijn dak. Meer dan een week lang zijn ze dag in dag uit aan het zingen geweest. Ze hadden constant de slappe lach. Wat ik hoorde vond ik geweldig, dus ik heb ze maar hun gang laten gaan.’

Toen de band en haar producer de plaat presenteerden aan EMI werd Roy Thomas Baker door meerdere platenbazen op de vingers getikt. ‘Dat ik de groep drie weken lang aan één nummer had laten klooien, vonden ze pure geldverspilling. Toen het zo’n hit werd, heb ik er nooit meer iemand over gehoord.’

6. De snor

Misschien wel net zo bepalend voor Queen als de solo’s van Brian May. Zwart, dik en naar beneden gericht. Bovenlip bijna onzichtbaar. Freddie Mercury doet de wereld kennismaken met een nieuw type: de zelfverzekerde homoseksueel die nooit meer terug in de kast duikt. Niks geen verwijfdheid, macho is het woord. En het symbool: die snor dus.

De transformatie tot de machohomo zoals iedereen hem nu kent verloopt in fases. Begin 1980 begint Mercury zich in leren pakken te hijsen. Strak en met veel bloot op de borst, zodat zijn weelderige borsthaar vrij spel heeft. Vervolgens is het de beurt aan Mercury’s haar. Te lang, te lastig om in model te krijgen. Dus tijd voor een frisse coupe. En die nagels kunnen eigenlijk ook wel zonder lak. Het vrouwelijk deel van de fans trekt het maar matig en begint af te haken. Sommigen zijn zelfs zo wanhopig dat ze flesjes nagellak naar de band opsturen. Het zal niet helpen, want de definitieve genadeklap moet dan nog komen.

Onaangekondigd hangt hij daar ineens. Een dikke, zwarte rups onder Mercury’s neus bij de clip van Play The Game. Wat er nog aan goodwill over is bij de meiden, verdwijnt in één keer. Hier is niks schattigs meer aan. Een macho zoals zoveel andere mannen, dat is Mercury nu. Tijdens de eerste tournee in de VS voor The Game krijgt Mercury vanuit het publiek steevast scheermessen naar zich geworpen, als een gladde hint. Hij laat ze liggen.

7. De seks, de drugs en het geld

‘Ik ben gewoon een oude snol die iedere morgen opstaat, zich op zijn hoofd krabt en bedenkt wat hij nu weer eens zal neuken.’ Overal, altijd en met iedereen. Freddie Mercury praat nooit over zijn homoseksualiteit, maar van zijn enorme seksdrive maakt hij geen geheim. ‘Ik ben een door en door seksueel persoon. Ik wil altijd neuken’, zegt hij eens. ‘Ik ga met alles en iedereen naar bed. En mijn bed is zo groot dat je er makkelijk met z’n zessen tegelijk in kunt.’

Aanvankelijk woont Mercury samen met hartsvriendin Mary Austin. Wanneer die ‘relatie’ op de klippen loopt, stort Freddie zich in het homowereldje. Vooral in München en New York voelt hij zich op zijn gemak. Hij valt op het type Burt Reynolds; vrachtwagenchauffeurs en bouwvakkers. De ware liefde blijft Mary Austin, voor wie hij Love Of My Life schrijft. ‘Misschien stop ik op een dag wel met dat hele homogedoe’, zou hij eens hebben gezegd in een van de vele momenten dat hij openlijk verlangt naar een huiselijk familieleven. Tot die tijd vermaakt hij zich op de wildste feesten.

Zijn eigen verjaardagen zijn legendarisch. Als hij 35 wordt, kost het feestje 200.000 pond. Niemand laat het geld harder rollen dan Freddie. Op zijn feesten lopen steevast blote dames en heren rond. In één geval staan de dames in dienstmeidenjurkjes op de herentoiletten waar ze ‘massages’ aanbieden. Behalve de seks en de vele champagne zijn ook de drugs gratis op de feestjes van Freddie. Op een van de feesten loopt een dwerg rond met schalen waar de beste cocaïne in bergen op ligt. Het is de manier waarop Mercury het vele feesten volhoudt. Volgens zijn oude manager Paul Prenter wordt er per week voor 500 pond aan coke weggesnoven door Mercury en zijn vrienden. Lijfwacht Peter Jones herinnert zich een periode dat er in zes weken voor 24.000 pond aan coke doorheen is gegaan. ‘Freddie gebruikte alles waarop hij de hand kon leggen – pepmiddelen, kalmeringsmiddelen, pillen en poeders’, aldus Jones.

8. Ieder mens is latent Queen-fan

Lange tijd worden Queen-shirts alleen gedragen door sukkelige echtparen met een gewichtsprobleem, mensen die ieder jaar met betraande ogen een bloemetje bij Freddie’s standbeeld in Montreux gaan leggen. Het is tijd dat ook de rockfan de naam Queen weer met trots in de mond neemt. Het dragen van een T-shirt zal er waarschijnlijk niet inzitten omdat H&M vanwege het potsierlijke logo van de band nooit trendy Queen-shirts in de handel gaat nemen. Er is lange tijd smalend gesproken over het viertal. Maar lach nu eens niet lafjes mee, verdedig Freddie en zijn muziek en plotseling zie je de spotters schuchter toegeven dat ze minimaal vijf albums in de kast hebben staan. Dat ze alle hits kennen, dat ze nooit meer zo’n podiumpersoonlijkheid hebben gezien, dat ze stiekem een beetje gehuild hebben toen Freddie stierf en dat Queens invloed op de hedendaagse muziek immens is. Het is tijd om als één stoere besnorde man achter Queen te gaan staan.

9. De Prinsjes en prinsesjes

Niks zo makkelijk als erfopvolging. Gewoon een kwestie van goed doorfokken. Na Juliana kwam Beatrix en die kan weer rekenen op Lex. En die heeft ook alweer een paar troonopvolgers klaarstaan, als ze eenmaal de juiste leeftijd hebben. Maar Queen? Kennen Freddie en diens hofhouding een opvolger?

The Darkness leek lang dé troonopvolger te zijn. Met I Believe In A Thing Called Love knalde The Darkness in één keer door naar de top, op weg naar die troon. Zelfde gevoel voor foute kleding, camp (‘Heb je m’n shampoo ergens gezien?’) en dat grootse waardoor je gelijk stadions vol ziet lopen. The Darkness was bezig met hun eigen Queen-plaat: het bombastische, door Mack geproduceerde One Way Ticket To Hell… And Back. Het ding flopte en de band viel snel uit elkaar. The Darkness leek dus een waardige toevoeging aan de familie, maar uiteindelijk bleek het toch vooral een Margarita met haar eigen De Roy van Zuydewijn. Amusant voor even, maar daarna gedoemd tot vallen.

Als er één troonpretendent is die het muzikaal kan bijbenen, dan blijkt het wederom een stel van die vermaledijde hetero’s. Drie stuks zelfs. Alleen Muse weet namelijk dat dichtgesmeerde en van bombast doordrongen geluid te evenaren. In stadionkwaliteit zelfs, zoals de registratie H.A.A.R.P. in – toevallig – Wembley dit jaar nog aantoonde. Maar ja, die extravagantie ontbreekt. Matthew Bellamy is een kek mannetje, maar verschuilt zich achter gitaren die net zo groot als hijzelf lijken. Geen grote podiumpersoonlijkheid hier die zowel de muziekkenner als de huisvrouw weet te plezieren. En: geen snor.

Nee, tot op de dag van vandaag blijft het akelig leeg op die troon. Dat het de oude adel met een nieuw huwelijk wel lukt, is dan ook veelzeggend.

10. De covers

Het is een natuurwet: als je zoveel hits hebt, staan er net zoveel covers tegenover. Alleen al van Bohemian Rhapsody zijn iets van 48 uitvoeringen te vinden, waaronder een Bohemian Polka van Weird Al Yankovic. Soms kan het verrassend uitpakken, zoals met Nine Inch Nails. Get Down Make Love, een onbekender Queen-nummer, krijgt een radicale makeover op de single van Sin (1990). Ineens is het een snoeihard en industrieel nummer met een zware seksuele lading, waarmee het werkje eigenlijk een prelude is op wat later het beestachtige Closer zal worden. Wat Mercury met z’n seksdrive er overigens zelf van vond, geen idee.

Maar het zijn toch de bekendere songs die het goed doen. Vooral die met zo’n catchy basloopje. We tellen Vanilla Ice met z’n diefstal van Under Pressure dan even niet mee. Doe dan maar die sublieme uitvoering van Xiu Xiu & Michael Gira. Ze hebben een van de meest memorabele baslijnen ooit er doodleuk uitgelaten. Entree: een experimentele jazzsax en hysterische zang. En dan nog is ie herkenbaar. Horen is geloven.

Die andere überbaslijn, van Another One Bites The Dust, is ook immens populair. Staat Wyclef Jean met zijn interpretatie zelfs op Greatest Hits III, daar was ook nog het Miami Project, dat een hit scoorde met een dancebewerking. Majesteitsschennis overigens, want door het opvoeren van het tempo kan je er niet meer iemand op reanimeren. En laat Another One Bites The Dust nu net het CPR-ritme aangeven. 100 BPM exact. Eigenlijk ga je er dood van als je die andere versie hoort.

Ook in de covers, of het nu dikke camp is of rauwe seksualiteit, iedere uitvoering draagt wel iets essentieels van Queen in zich. En daarmee blijft de band eigenlijk onsterfelijk.

5 redenen waarom Queen niet cool is

1. We Are The Champions. Grootheidswaan in een liedje. Gekaapt door sporters over de hele wereld, van pijltjesgooier tot hockeymeisje tot voetballer. Te vaak gehoord uit duizenden Duitse kelen.

2. Twee oorspronkelijke leden van Queen maken nog geen goede band.

3. Radio Ga Ga, I Want To Break Free (leuke clip, vooruit), One Vision, A Kind Of Magic, Friends Will Be Friends, I Want It All… moeten we nog meer monsterlijke hits uit de jaren tachtig noemen? Laat staan uit de jaren negentig, na Freddie’s dood! Somebody To Love met George Michael, anyone? Queen, jongens en meisjes, was een hele beste band in de jaren zeventig, misschien wel de allerbeste, maar laten we alsjeblieft een punt achter dit verhaal zetten na Under Pressure, het duet met David Bowie uit 1981.

4. Beyoncé, Britney en Pink in een gladiatorpakje was leuk. Maar jongens, waarom We Will Rock You en jezelf verpatsen aan een Pepsi-reclame? Dat geld dat nu al op de bank staat krijg je van je leven toch niet meer op.

5. Brian May met Too Much Love Will Kill You. Een ballad zo zoet dat je er spontaan suikerpatiënt van wordt. Too Much Camp Will Kill You.

Deel dit artikel

Meest gelezen artikelen

OOR 11-tal: dit zijn de beste albums van het moment
11-tal

OOR 11-tal: dit zijn de beste albums van het moment

Elke maand selecteren we de beste en belangrijkste albums van het moment. Een elftal niet te missen platen, hand-picked door de ...
Letter To You
album
Bruce Springsteen

Letter To You

Letter To You duurt bijna een uur en grijpt sterk terug naar Springsteens glorietijd in de jaren zeventig en tachtig ...
Earth To Dora
album
Eels

Earth To Dora

Wat rijmt er op ideeënarmoe? Mark Oliver Everett weet het: 'Anything for Boo / O Boo, I do / My ...

10 redenen waarom Queen eigenlijk best cool is | OOR