film

White Riot: hoe de punk het racisme te lijf ging (bios)

Zou er anno 2020 nog altijd een krachtige, eensgezinde punkcultuur zijn, dan had de Black Lives Matter-beweging waarschijnlijk allang een luidruchtige muzikale stem gehad. En het is ook niet ondenkbaar dat die losjes zou zijn gemodelleerd naar Rock Against Racism, de tussen 1976 en 1982 actieve culturele en politieke beweging die via festivals, tournees en manifestaties stelling nam tegen het oprukkende racisme in Groot-Brittannië en de invloed van het neonazistische National Front. De documentaire White Riot blikt er uitgebreid op terug. Andere Tijden? Dat valt nog te bezien.

Aanvankelijk is het niet meer dan ‘een idee, een gedachte’, aldus Roger Huddle, een van de oprichters van Rock Against Racism. Maar als in augustus 1976 ‘bonafide’ popsterren als Eric Clapton, Rod Stewart en David Bowie tijdens concerten en interviews ineens nationalistisch gedachtegoed beginnen uit te dragen (Clapton scandeert zelfs de National Front-slogan ‘Keep Britain white’), is voor Huddle en de zijnen de maat vol. Zoals alle invloedrijke bewegingen begint RAR kleinschalig, met een multicultureel mini-festival en een fanzine (Temporary Hoarding), maar al snel krijgt de beweging groeistuipen die niemand heeft voorzien. De ene na de andere lokale Britse RAR-afdeling wordt opgericht, bekende bands als Gang Of Four, Delta 5, The Mekons, Au Pairs en The Ruts haken aan, er worden aan de lopende band festivals, tournees en protestmarsen georganiseerd en uiteindelijk krijgt RAR zelfs internationaal voet aan de grond.

White Riot volgt aan de hand van de verhalen van medeoprichter Red Saunders én een enorme hoeveelheid archiefbeelden de opkomst van de beweging. En schetst tegelijkertijd het politieke en sociaal-maatschappelijke klimaat in een Groot-Brittannië dat dan net heeft kennisgemaakt met het fenomeen punk. Een fenomeen dat overigens niet zo eenduidig is als het lijkt: er zijn linkse én (ultra)rechtse kampen, en dat blijkt al gauw verwarrend. Punkband Sham 69 heeft bijvoorbeeld fans in beide uithoeken. ‘Maar niet alle skinheads zijn nazi’s’, zoals iemand in de film terecht opmerkt. Feit is dat het ultrarechtse National Front in 1977 snel terrein wint en het racistische geweld in Londen schrikbarend toeneemt. Tegengas komt van de Anti-Nazi League, die al snel samen met RAR optrekt tegen het racistische en fascistische gedachtegoed. En zich daarbij gesteund weet door niet alleen tal van (punk- en reggae)bands, maar ook bladen als New Musical Express en Melody Maker, waardoor het bewustzijn onder muziekliefhebbers flink de breedte in gaat.

White Riot doet er bijna anderhalf uur lang in geuren, kleuren én klanken verslag van (de soundtrack is uiteraard spot on) en verveelt geen minuut. De spanningsopbouw aan het eind is zelfs fenomenaal: we zien hoe op 30 april 1978 in Londen een protestmars wordt georganiseerd van Trafalgar Square naar Victoria Park, waar vervolgens een provisorisch festival – Carnival Against Racism – zal worden gehouden, met The Clash als hoofdact. Verwachte opkomt: zo’n 500 man. U snapt, ‘t wordt uiteindelijk ietsjes drukker: er melden zich bijna 100.000 mensen. Woodstock-achtige taferelen, kippenvel bij de beelden. Een memorabel slotakkoord van White Riot, al wordt er later dat jaar nog een tweede Carnival georganiseerd en staakt RAR pas in 1982 haar activiteiten. Eind goed, al goed? Wel, inmiddels weten we beter. Het komt pal voor de aftiteling zelfs nog even luid en duidelijk in beeld: the fight is far from over.

WHITE RIOT (Periscoop Film) draait vanaf 17 september in de bioscoop.

Deel dit artikel

Meest gelezen artikelen

De stilte valt hard in 'Sound of Metal' (Amazon Prime)
film

De stilte valt hard in ‘Sound of Metal’ (Amazon Prime)

De speelfilm Sound of Metal (beschikbaar op Amazon Prime) is het minimalistische portret van een drummer die zijn gehoor verliest ...
'Ik wil iets fucking agressiefs zien!', riep Ryan Adams
de makers

‘Ik wil iets fucking agressiefs zien!’, riep Ryan Adams

In de serie 'De Makers' nemen we onszelf onder de loep. In plakboekstijl schudden we de archieven van ons colofon ...
Fearless (Taylor's Version)
album
Taylor Swift

Fearless (Taylor’s Version)

Over het behouden van de rechten over je eigen masters is altijd al een hoop te doen geweest. Bij Taylor ...

White Riot: hoe de punk het racisme te lijf ging (bios) (film) | OOR