recensie

Meindert Talma legt ook zijn eigen ziel bloot in Lutherse Kerk

‘De Vreeze des Heeren is het beginsel der wijsheid,’ zo begint De Domela Passie, de studie van het leven van Ferdinand Domela Nieuwenhuis, Luthers predikant te Harlingen (later Den Haag) en eerste socialistische voorman van ons land, door Meindert Talma in de, waar anders, Lutherse Kerk in Groningen, op zaterdagmorgen.

Het is een ‘passie’, naar religieus voorbeeld, over de man die eind negentiende eeuw de arme arbeiders aanmoedigde om zelfstandig te denken en zich te verenigen. De man die afscheid nam van de kerk, maar Jezus trouw bleef. ‘Ús Ferlosser’, voor vele Noorderlingen. Strijdend tegen de 5 K’s: kerk, koning, kapitaal, kazerne en kroeg. De meest gehate man van Nederland, om exact die redenen. Volksvijand, opgesloten wegens majesteitsschennis, daarna gekozen tot eerste socialistische kamerlid van Nederland. Genegeerd door de politiek, gedesillusioneerd, als oud-kamerlid alleen nog sprekend via zijn eigen blad De Vrije Socialist. En uiteindelijk, honderd jaar geleden, op 18 november 1919 op 72-jarige leeftijd overleden als anarchist, begraven in het hart van tienduizenden mannen en vrouwen, die meeliepen in de rouwstoet.

Dat is in het kort het levensverhaal van Domela Nieuwenhuis, dat nog vele opmerkelijke details kent, allemaal kleurrijk beschreven door Meindert Talma in de zestien liederen die samen De Domela Passie vormen, een voorstelling met liveband en groot koor én een album met drukwerk. Na de stichtelijke opening (‘de Vreeze des Heeren’) wordt de sfeer allengs losser, parallel aan de vrijheidsstrijd van Nieuwenhuis, die uiteindelijk ook de liefde predikt: ‘Lieven is leven’. Nieuwenhuis’ strijd is Talma op het tengere lijf geschreven. De historische studie kun je moeilijk los zien van zijn eigen achtergrond, in het gelovige Surhuisterveen. De existentiële vragen, de twijfels, de overtuiging, het eigen pad – het leven van Talma kan met dezelfde woorden beschreven worden.

Mens en muzikant Talma zijn één, volstrekt uniek. Niks is toneel, want toneel is niks. Wat je ziet is wat je krijgt, puur, eerlijk, zonder enige opsmuk, zonder valse intenties, zonder grote ambities. Echt. Zoals hij is. Zingend, hakkelend, vertellend, rockend vanuit het hart. En dat maakt dat er geen tweede Meindert Talma is, niet in Nederland, niet in de wereld, en daarom ook past deze Friese geschiedenis hem zo goed; hij ként de overlevering, hij kent de Ferlosser.

Als liedschrijver schittert Talma wanneer hij het dichtst bij zichzelf blijft, en wie goed luistert hoort hem hier ook zijn eigen ziel blootleggen. Een diepe buiging, voor de man voor het altaar, in de kerk met veel te veel lege banken. Als hobbyrocker is hij uitgegroeid tot een groot autonoom kunstenaar, door zichzelf te blijven. Hulde.

Filmer Herman Zeilstra volgde voor Fryslân DOK de totstandkoming van het Domela Passie-project. Op 25 januari 15:30 wordt Zeilstra’s documentaire vertoond op NPO2, een dag later volgt de herhaling. Daarna is de documentaire online te zien.

 

Deel dit artikel

Meest gelezen artikelen

Word nu lid van OOR en kies je eigen cd-pakket
abo-actie

Word nu lid van OOR en kies je eigen cd-pakket

OOR deelt uit! Neem een halfjaar- of jaarabonnement op OOR en kies je eigen cd-pakket. We hebben de keuze uit ...
Een halve eeuw zonder Jimi Hendrix: zijn 20 beste nummers
special
jimi hendrix

Een halve eeuw zonder Jimi Hendrix: zijn 20 beste nummers

Jimi Hendrix schuift in 1969 aan bij de Dick Cavett Show in een blauwe kimono. Het kledingstuk lijkt op een ...
'Juist het politiek incorrecte maakte de Stones leuk'
muziek in coronatijd

‘Juist het politiek incorrecte maakte de Stones leuk’

Ook voor de popmuziek zijn het ongekende tijden. In dit blog signaleert en bespreekt OOR-columnist Hooijer de ontwikkelingen in de ...

Recensie: Meindert Talma legt ook zijn eigen ziel bloot in Lutherse Kerk (recensie) | OOR