Muziek verslaat symboolpolitiek op Pukkelpop

Editie 34 van Pukkelpop had 198 artiesten op acht podia op drieënhalve festivaldag. Twee keer kwam er een volksverhuizing op gang op het door 66.000 bezoekers bevolkte terrein. Het leek beide keren wel alsof iedereen geen seconde van die shows wilde missen: Post Malone op vrijdagavond, Billie Eilish op zondagmiddag. De 17-jarige zangeres versloeg de rapper op alle fronten.

Pukkelpop lijkt terug bij af. De naam is ontleend aan de puistjes die pubers zonder Clearasil plegen te hebben. Op het programma van 2019 staan opvallend veel acts gericht op een heel jong publiek, gelet alleen al op de namen van Joost, Kraantje Pappie, Anne-Marie (foto) en Billie Eilish op de Main Stage. Destijds moesten pubers het de eerste edities doen met namen als Front 242, Anne Clark, Virgin Prunes en DAF. Waren de kids van toen revolutionairder dan de nu ongetwijfeld harder gillende meisjes vooraan?

Volgt de organisatie niet iets te braaf de mainstreamtrends? Dat valt alleszins mee. De balans in het zeer gevarieerde aanbod is zelfs uitmuntend te noemen. Want ook de juiste namen uit de (post)punk, rock, dance, hiphop, r&b, new jazz en een verdwaalde wereldse attractie zijn in Hasselt te bewonderen. En die Anne Clark van toen heet nu Kate Tempest (foto), die met nog veel meer politiek geladen, liefdevolle woorden voor ieder menselijk individu – gebezigd op elektronische beats – de wereldbevolking van nu wakker probeert te houden.

Pop en politiek. Natuurlijk hoeft dat niet gescheiden te blijven. Natuurlijk mag milieuactiviste Anuna de Wever aandacht vragen voor de klimaatverandering met haar actie Clap For Climate. Natuurlijk mogen andersdenkenden niet meeklappen, maar het gaat veel te ver dat haar komst voor een aantal extreemrechtse Vlaams-nationalisten blijkbaar aanleiding is om haar te bespuwen en vlaggen met de Vlaamse leeuw (ter beschikking gesteld door Vlaams Belang, de partij die het niet zo op migranten heeft) uit te delen. De organisatie verwijdert de vlaggen, maar biedt daar vreemd genoeg later dan weer excuses voor aan. De rel is feitelijk niet meer dan een incident in de kantlijn, dat de boel afleidt van waar het op Pukkelpop werkelijk om draait: muziek. Heerlijke, weinig om het lijf hebbende dansmuziek van de vrolijke Ghanees Ata Kak (foto) bijvoorbeeld. Dat is een al wat oudere, stotterend zingende Afrikaan met lo-fi-dansmuziek gebaseerd op een continu in nagenoeg hetzelfde ritme doordenderende elektronische beat. Zouden die blanke vlaguitdelers hier stiekem ook niet op gedanst hebben en ongekend vrolijk geworden zijn van de lach die maar niet van ’s mans gezicht af te krijgen was?

Nog meer politiek geladen teksten zijn er bij de postpunkers van IDLES, de band met zanger Joe Talbot, die zingt met de stem die menig brakke festivalganger na drie dagen feesten ook niet meer heeft. Maar zijn boodschappen komen aan en de daaraan verwante pure rauwheid van de muziek treft ook perfect de ziel en het hart. Net iets anders dan die catchy songs van Frank Carter & The Rattlesnakes (foto), die speciaal voor de dames respectvol een moshpit inrichten en de festivalgangers oproepen voortaan eens alleen te luisteren naar mensen die in de problemen zitten in plaats van steeds met antwoorden proberen te komen.

Opvallend aan deze Pukkelpop-editie is ook de grote hoeveelheid spannende nieuwe jazz. Die is deels afkomstig van een van de meest spraakmakende bands uit de nieuwe Londense scene: Ezra Collective. Een klein beetje gehavend (hun trompettist is er niet bij) bewijst het overgebleven kwartet dat pure jazz – lees: weergaloze, virtuoos gespeelde solo’s – en massa’s danszweet wel degelijk een geweldige combi kunnen vormen. Of daar nu een vette funklijn, een Afrikaanse beat of zowaar reggaedub aan ten grondslag ligt. Ook de hiphop, funk en soul van de Amerikaanse Anderson .Paak (foto) hadden perfect op het gelijktijdig in België georganiseerde festival Jazz Middelheim gepast. De rappende drummer annex volksmenner slaagt er zowaar in na dagen met veel te veel regen de zon weer te laten schijnen. Wat een meesterlijke set – vrolijk, uiterst dansbaar en muzikaal technisch van een griezelig hoog niveau.

En wat te denken van de set van drummer Lander Gyselinck (STUFF.) en toetsenist/zanger Fulco Ottervanger (De Beren Gieren/Stadt en ook solo onder zijn voornaam actief), samen het duo BeraadGeslagen (foto) vormend? Wat nou nichemuziek? Wat nou conservatorium-boys met een surplus aan techniek voor de freaks? Zelden twee zulke – inderdaad grandioze – muzikanten met zo’n losse, nagenoeg volledig geïmproviseerde set een festivaltent zo op zijn kop zien zetten. Vanaf een voor velen onzichtbaar, klein podium midden in de zaal nog wel. Zelfs materiaalpech (Lander speelt een track zonder kapotte snaredrum) kan het duo er niet van weerhouden hun vol funk, pop en onverwachte wendingen zittende, vanuit een jazzachtergrond ontstane composities zoveel drive en fun mee te geven. In één woord: meesterlijk!

Nog meer Belgen die uitblinken? In totaal staan er maar liefst 65 Belgische acts op het programma. En nee, dat is niet omdat dat lekker gemakkelijk is. Of het nu de mathematisch afwijkende rock van Raketkanon in de Club, de dankzij de nieuwe lichting van StuBru omhoog gekatapulteerde popgroep Portland in de Marquee, de voodoojazz van MDCIII in de Castello of de heerlijke set van de nieuwe ‘Brusselse Hip Hop Queen’ Blu Samu (met Portugese roots, foto) in de Dance Hall is, ze hebben hun plek op het affiche allemaal dik verdiend. Net zoals rockgroep SONS op de donderdagavond al de perfecte opwarmer blijkt te zijn voor de driedaagse erna. Het Belgenbal wordt overigens op de eerste volwaardige festivaldag (vrijdag, want Pukkelpop loopt sinds dit jaar exact synchroon met Lowlands) geopend door de klassiek geschoolde jazzpianist Jef Neve, die voor de gelegenheid The Marquee Orchestra dirigeert. Een groot klassiek symfonieorkest, inclusief operazang en bombastisch gebrachte filmscores. Verbaasde blikken te over.

Een ander (West-)Vlaming die indruk maakt, luistert naar de naam Brihang. Dichter van beroep eigenlijk, maar voorzien van de juiste subtiele ritmiek is hij dus sinds een paar jaar een van de meest originele rappers uit het Nederlandstalige gebied. Als je zijn dialect verstaat, maar eigenlijk ook wel als je dat niet doet. Brihang is innemend en werkelijk een taalvirtuoos. In oktober komt zijn tweede album Casco en dat gaat een bom worden. De vooruitgesnelde single Steentje is een van de beste nummers die er deze eeuw in de eigen taal verschenen. ‘Der zit een steentje in m’n schoen, maar kzien der al gewend aan / Tis daardoor da’k ‘t gevoel heb da’k besta.’ Het wordt hoog tijd dat ook Nederland West-Vlaams gaat leren.

Opvallend zijn ook de twee na elkaar geprogrammeerde brassbands op Pukkelpop. Ja, een fanfare, zo’n normaliter door de Dorpstraat marcherende groep in uniform en muziek die aan die straatorkesten uit New Orleans refereert. In de Dancehall laat het Duitse Meute (foto) horen dat de kruisbestuiving met beats van Disclosure/Flume (You & Me) en Dennis Ferrer (Hey Hey, I Heard You Say) heel goed mogelijk is. Sterker nog, bijzonder aanstekelijk is. Hoempaparty volgens het programma. Klopt als een Blaskapelle aus Hamburg on acid! De andere brassband komt uit New York en noemt zich Brass Against. Denk daar maar gerust The Machine achter aan. Vanwege Killing In The Name Of, dat ook in hun versie een tent kan laten ontploffen. Veel toeters, originele arrangementen, een vrouwelijke grote mond, een echt drumstel, een gitaar en een setlist met tracks van onder meer Rage Against The Machine dus, maar ook Tool, Beastie Boys en Beyoncé. Krachtiger dan de metalbands soms op de andere podia. Een coverband, oké, maar wel een speciale.

Grote namen staan er ook Pukkelpop. Veel zijn er gesitueerd in de dancehall als er een livetintje aan zit, een continu dj-feestje is er in de imposante Boiler Room. Modeselektor (foto) heeft de toevoeging ‘live’ achter de naam op het affiche gekregen. Ze draaien dus ter plekke aan knopjes, waarmee remixen van veel tracks van het nieuwe album Who Else? tevoorschijn getoverd worden, met nog wat meer bass. Een track opbouwen en een paar keer op zijn tijd laten ontploffen – deze Duitsers beheersen het na twintig jaar zo onderhand wel. Ook de tweede helft van de set van Jon Hopkins trekt het publiek helemaal mee de zevende hemel in. Het bij hem wél boeiende schouwspel van visuals, op klanken en beats van zijn laatste album Singularity, maken de niet direct voor het grote publiek gemaakte muziek steeds breder toegankelijk.

Hoe zit het in de sector indiepop/-rock? Eels (foto) doet voor de zoveelste keer precies waarvoor het gehaald is: zware verhalen omzetten in melodieuze liedjes om U tegen te zeggen. Tenzij het een cover is. Die van dit jaar heet Raspberry Beret (Prince). The National mag zelfs twee keer in de Marquee aantreden. Op vrijdag met een nieuwe set, inclusief veel songs van I Am Easy To Find (met gastzangeres Mina Timble), zondag met een door de luisteraars van Studio Brussel samengestelde Best Of. Euforie. Twee keer. Op de Main Stage mogen Royal Blood en Tame Impala aantreden. Het Britse bas/drumduo brengt krachtig een verdienstelijke Best Of van hun twee succesplaten, de Australische band rond Kevin Parker bewijst dat ie de status van afsluitende hoofdact eigenlijk niet aankan. Let It Happen en The Less I Know The Better klinken precies zoals op het album Currents (2015) en gaan erin als koek, maar het voor het publiek wat psychedelischer klinkende oude werk en de paar (flauwere) nieuwe songs worden minder gewaardeerd. De weide vóór het podium telt (mede door de regen) ook slechts een kwart van de bezoekers die tijdens de show van een duidelijk populairdere rapper de avond ervoor aanwezig waren.

Die rapper, Post Malone (foto), mag dan een volksverhuizing vanaf de Dance Area op gang hebben weten te brengen, zijn optreden is een regelrechte aanfluiting. De man staat alleen op een leeg podium en op de tape die meeloopt staat verder alles. Ja, ook zijn zanglijnen. Nog niet eerder zagen we een arrogante Rockstar met een gelijknamig liedje zo gemakkelijk zoveel geld ophalen. Blijkbaar is het voor de fans genoeg dat zijn hits Better Now, Psycho, Jackie Chan en Wow voorbijkomen en hij daar wat overheen gilt en soms rapt. Maar een aanfluiting blijft het. Is ‘kijk mij dit eens durven’ het idee achter deze misplaatste arrogantie? Of heeft de recensent van Humo gelijk die schreef dat Post Malone binnenkort bekend maakt dat het één grote grap was, waarna hij de tatoeages van zijn gezicht afschraapt en zegt dat hij eigenlijk Benny heet en in het dagelijkse leven boekhouder is?

De hype die wél volledig waargemaakt wordt is heet Billie Eilish (foto). Ook op Pukkelpop is het Billie Mania. Volkomen terecht, zo is aan de (speciaal voor alle aanwezige kinderen?) in de middag geplande en van de Dance Hall naar de Main Stage verplaatste set af te horen. Ja, het kind is pas 17 jaar. Maar zo klinken haar liedjes vol donkere teksten en loeizware baslijnen niet. Het is eigenlijk zelfs wel een beetje vreemd dat kinderen van 10-15 jaar deze duistere songs zo massaal omarmen en erbij flauwvallen. Maar is dat dit te vroeg volwassen megatalent aan te wrijven? En mag die met haar broer gemaakte plaat met al die sterke liedjes in die meesterlijke productie met dat loodzware geluid ook niet gewoon voor mannen van pak ‘m beet 59 jaar als een van de beste platen van het jaar bestempeld worden?

In Hasselt doet Billie Eilish niets fout. Haar drummer slaat hard, die broer met een gitaar of bas achter de keyboards speelt sterk en Billie is lief voor de springende kids, terwijl ze die niet al te prekerig ook nog verstandige teksten toevoegt. Die kinderen – en hun ouders – zien op hun beurt een heerlijk frisse meid in een fraai oversized pak met groen-zwart haar over een Bad Guy zingen, maar soms ook muzikaal de zaak klein en breekbaar houden. Ze horen tevens dat Billie ook gewoon goed kan zingen, terwijl er lugubere beelden vol spinnen, duistere bossen en zwart bloed op de schermen achter haar te zien zijn. Hoeveel nachtmerries moet dit meisje gehad hebben om deze intense songs zo te kunnen schrijven en brengen? Er is na dit weekend slechts één conclusie mogelijk: dit is een ongekend straffe dame, van 17 jaar pas ja. Maar dat is volgend jaar alweer anders. Billie gaat de hype overleven. Moeiteloos.

(Met dank aan Anneke Jongeneelen)

Gezien: 15-18 augustus, Kiewit, Hasselt.

Fotografie: Marke Tentster

Deel dit artikel

Meest gelezen artikelen

Ayreon in 013: kasteelheer Lucassen verbindt werelden
concert

Ayreon in 013: kasteelheer Lucassen verbindt werelden

Zijn glimlach aan het eind van de avond had niet breder kunnen zijn. Het was er een van grote tevredenheid ...
The Tallest Man On Earth
Club OOR
The Tallest Man On Earth

The Tallest Man On Earth

Lees alle inter­views, achter­grond­verhalen, recensies, columns en agenda­tips van OOR nu ook op OOR.NL. Exclusief voor abonnees. ABONNEE EN WIL ...
Charli
album
Charli XCX

Charli

Dat het bedenken van catchy popnummertjes zo makkelijk nog niet is, blijkt maar weer eens op Charli, het nieuwe album ...

Recensie: Muziek verslaat symboolpolitiek op Pukkelpop () | OOR